صفحه اصلی - فروم پرشین سون

بازگشت   PersianSeven Forums > اخبار و مطالب عمومی و تخصصی | Public Discussions & News > گیاهان - جانوران - پرندگان و ... > پرندگان
پورتال پرشين راهنمایی جــوایز IShop وبلاگ پرشین تماس با ما


ارسال مبحث جدید  پاسخ
 
LinkBack ابزارهای موضوع جستجو این تاپیک حالت نمایش
قدیمی 02-16-2014   #1 (لينک اين پست)
مدیران بازنشسته پرشین سون
 
آواتار Ramana
 
تاريخ عضويت: Nov 2013
محل سكونت: زیر گنبد کبود
سن: 24
اسم واقعی: رامانا
پست ها: 40,832
تشكرها (از ديگران): 3,154
تشكر شده 4,444 بار در 2,108 پست
چوق (ثروتمند شماره 5): 20,473,925
پاداش داده شده 403 مرتبه
تاکنون 62 مرتبه با چوق تشکر کرده
تشکر شده با چوق 129 مرتبه
فعاليت Longevity
1/20 9/20
Today پست ها
ssss40832

ويترين جوايز


عکسهای خریداری شده
نوشابه شنگولی پرسپولیس تهران
new.4 همه پرندگان ایران

( قسمت اول )
تهیه کننده : مجید مکاری
منبع : راسخون


مقدمه :

طبق اطلاعات موجود 514 گونه پرنده در ايران وجود دارد كه مي توان آ“نها را به ترتيب زير تقسيم بندي كرد:
- 324 گونه پرنده در ايران زاد و ولد مي كنند.
- 81 گونه زمستان گذرند.
- 5 گونه خارج از فصل جفت گيري به سواحل جنوبي مي آيند.
- 37 گونه به صورت اتفاقي ديده مي شوند.
-13 گونه وضع نامشخصي دارند.
4 گونه از خارج وارد- و شايد به طور عمد- در طبيعت رها شده اند.
در ميان 323 گونه بومي، 100 گونه كاملاً بومي اند، 86 گونه در بعضي قسمت هاي ايران بومي هستند ولي ممكن است در قسمت هاي ديگر كشور تابستان گذر يا مهاجر عبوري باشند، 78 گونه تابستان گذر و خيلي از آنها مهاجر عبوري هستند كه در زمستان ديده نمي شوند و 59 گونه در بعضي از قسمت هاي كشور تابستان گذر و در قسمت هاي ديگر زمستان گذرند پرندگان ايران در، 19 راسته و 64 خانواده جاي گرفته اند.
از ميان پرندگان بومي حدود 250 گونه در اصل متعلق به مناطق جغرافيايي ديگر ب.ده اند كه در آن نقاط تكامل يافته و سپس در قسمت هايي از ايران گسترش يافته اند كه شرايط محيطي با زيستگاه اصلي آنها مطابقت داشته است. نزديك به 50 گونه از پرندگاني كه در دشت ها و جنگل هاي نسبتاً خنك ناحيه خزر و آذربايجان يافت مي شوند و در واقع به مناطق جنگلي و استپ هاي مرط.ب اروپاي معتدل و اسيا تعلق دارند و اين قسم از شمال ايران حد جنوبي پراكندگي آنها را تشكيل مي دهد. از بين پرندگان، داركوب سبز، داركوب خال در بزرگ، ديوار خزك و اليكايي را مي توان نام برد.
در حدود 40 گونه ديگر كه در اصل وابسته به جنگل هاي پهن برگ اروپايي معتدله هستند به طور عمده در شمال و غرب ايران در جنگل هاي نواي البرز، آذربايجان و زاگرس ديده مي شوند. از آن جمله مي توان به كبوتر جنگلي، سار، چرخ ريسك سرآبي، سهره جنگلي اشاره كرد.
نزديك به 30 گونه ديگر از پرندگان كه مربوط به بتوه زارهاي گرم منطقه مديترانه اند، در غرب ايران به جنگل هي تنك غرب منطقه زاگرس و دامنه هاي جنوبي البرز روي آورده اند كه شرايط محيطي مناسبي براي زندگي آنها داشته است. به عنوان مثال داركوب باغي، چرخ ريسك سياه، زرده پره رخ زرد از آن جمله اند .
تعداد كمي از گونه هاي پرندگان كه متعلق به استپ هاي گرم تركستان و جنوب روسيه هستند فقط در استپي مشابه در شمال و شمال شرقي ايران يافت مي شوند مانند چكاوك طوقي و دزدپره سر سياه.
همان طور كه پيش تر نيز ذكر شد، حدود 4/3 وسعت ايران را سرزمين هاي خشك و نيمه خشك تشكيل مي دهد. اين سرزمين ها شامل كورهاي بزرگ، شنزارهي وسيع و كوهستان هاي با پوشش گياهاي كم و پراكنده اند. پرندگاني كه در اين بخش از سرزمين ما به سر مي برند، بيابان دوست هستند و در سراسر پهنه وسيع كويري و بياباني آفريقا پراكندگي دارند. از بين اين پرندگان مي توان از دودك، هوبره، زاغ بور، كوكر خال دار، چكاوك هدهدي و سهره صورتي نام برد.
زاغ بور كه به طور گسترده اي در كويرهاي مركزي و شرقي ايران ديده مي شود، پراكندگي محدود جهاني دارد و خارج از ايران تنها در حاشيه مرزهاي غربي پاكستان گزارش شده است. پرندگاني كه در ايران زاد و ولد ي كنند تنها 45 گونه به نواحي بسيار وسيع بياباني تعلق دارند چرا كه در نواحي خشك بياباني تعداد و تنوع گوننه هاي جانوري محدود است. ارتفاعات البرز و تا اندازه اي شته كوه زاگرس منطقه زيست گونه هاي كوهستاني است كه زادبوم اصلي آنها سلسله كوه هاي جنوب اروپا- آسيا بوده اس. در حد 15 گونه مانند هما، زاغ نوك زرد و گنجشك برفي به گروه وسيعي از جانوران تعلق دارند كه از جنوب اروپا تا سلسه جبال هيماليا گسترش يافته اند. در حالي كه معدودي ديگر مانند داركوب سبز راره راه، سسك نقابدار صرفاً به جانوران هيماليا هستند كه غربي پراكندگي آنها تا ايران مي رسد. هم چنين چندگونه معدود نظير سهره مغولي كه سرزمين اصلي آنها استپ هاي سرد و فلات هاي مغولستان و تبت است فقط در ارتفاعات شمال شرقي ايران كه منتهي اليه پراكندگي آنهاست ديده مي شئد.
در جنوب ايران پرندگاني يافت مي شوند كه اصل آفريقايي يا هندي دارند و حد شمالي پراكندگي آنها به دشت هاي ساحلي و دامنه هاي يك كوكوي خال دار كه فقط تا جنوب زاگرس گسترش دارند و ديگر حواصي زرد در حدود 20 گونه كه به جانوران آفريقا و هندوستان اختصاص دارند عموماً در طول كمربند باريكي در سراسر جنوب كشور زندگي مي كنند كه از ميان آنها اگرت ساحلي، باخورك كوچك، زنبور خور كوچ و سسك دم دراز را مي توان نام برد. نزديك 30 گونه ديگر اصولاً هندي هستند كه منتهي اليه شمال غربي منطقه پراكندگي آنها گوشه شرقي ايران را دبرمي گيرد. براي مثال مي توان به حواصل هندي، ال پشت سفيد، مينا و شهدخور اشاره كرد. سواحل جنوبي ايران كه از نظر جغرافيايي حد شمالي اقيانوس هند را تشكيل مي دهد، زيستگاخ مناسبي براي پرندگان دريايي ويژه اين درايي گرم را فراهم مي سازد كه نوك سرخ دريايي، پرستوي دريايي پشت دودي از آن جمله اند. بعضي از پرندگان مهاجر از منطقه قطبي توندرا، برخي از منطقه تايگا جنگل هاي پهن برگ اروپاي معتدل و غرب آسيا، گروهي از سيبري و بالخره تعدادي از استپ هاي ماوار خاورميانه به ايران مهاجر مي كنند. بسياري از آنها سراسر زمستان را در ايران بي مانند در حالي كه برخي تا آفريقا و هند پيش مي روند و زمستان را در آن نواحي سپري مي كنند .
وضعيت زيستي و حمايتي پرندگان:

بر اساس تقسيم بندي اتحاديه جهاني حفاظت، سه گونه از پرندگان ايران وضعيت بحراني دارند: درناي سيبري، دال پشت سفيد و گيلان شاه خال دار. هم چنين يك گونه به نام اردك سرسفيد در معرض انقراض و 12 گونه نيز آسيب پذير تلقي شده اند، كه عبارت اند از: غاز پيشوني سفيد، عروش غاز، اردك مرمري، عقاب ماهي خوار پالاس، عقاب تالابي، عقاب شاهي، دليجه كوچك، خروس كولي دشتي، يلوه حنايي، ميش مرغ، فاخته خاوري و باكلان گلو سياه.
اين طبقه بندي از منظر جهاني صورت گرفته است چنان كه ممكن است وضعيت تعدادي از گونه هاي موجود در ايران در شرايط بحراني باشد اما از آن جايي كه در سراسر جهان چنين وضعيتي ندارند نام آنها در فهرست سرخ اتحاديه جهاني حفاظت قرار نگرفته است. مانند هوبره كه در ايران جزو جانوران در معرض خطر هستند، اما از منظر جهاني نسل آن دچار هيچ گونه تهديدي نيست.
از نظر حمايتي و قواني ملي تمام پرندگان شكاري گوشت خوار حمايت شده هستند مانند: عقاب ها، كركس ها، قوش ها، بحري، بالابان، شاهين، باز، قرقي، طرلان، سارگپه، هما، ليل، جغدها، ساير پرندگان حمايت شده عبارت اند از: پليكان، درنا، پرستو، بلبل، سار صورتي، سسك، سينه سرخ، كبك دري، اردك مرمي و عروس غاز .
در ادامه به توصیف تمام گونه های ایرانی می پردازیم :
خانواده کوکو

Family Cuculidae
پرندگانی هستند بیشتر درخت زی که در مناطق قطبی معتدل واستوایی جهان زندگی می کنند با بدنی نسبتا باریک و دم دراز که شاهپرهای آن از وسط به کنار به تدریج کوتاه تر می شود ، منقاری کلفت و اندکی خمیده به پایین دارند در پای آنها دو انگشت در جلو و دو انگشت در عقب قرار دارد تک زی و انگلی هستند و در آشیانه پرندگان دیگر تخمگذاری می کنند طریقه تولید مثل و زادآوری آنها بسیار جالب و عجیب است. کوکوی ماده در فصل تخم گذاری در آشیانه پرندگان دیگر تخم می گذارد البته نه در آشیانه هر پرنده‌ای . معمولا کوکوی ماده تخم خود را در لانه الیکایی که پرنده‌ای کوچک و زیباست و همچنین در آشیانه پرندگانی چون سسک نقابدار، پرنده خوش الحان، حشره خوار کوچک ، چچک و سینه سرخ می گذارد ولی بیشتر دیده شده که تخم گذاری در لانه الیکایی صورت می گیرد . وقتی که پرنده ماده تخم خود را در لانه یکی از این پرنده ها گذاشت ، به طور غریزی یک یا چند تخم پرنده میزبان را از لانه بیرون می اندازد . کوکو در هر آشیانه فقط یک تخم می‌گذارد. پرنده میزبان نیز روی تخم‌ها می خوابد و آنها را به جوجه تبدیل می کند. اگر جوجه کوکو زودتر از بقیه به دنیا بیاید ، با وجودی که حتی ده ساعت هم از عمرش نگذشته ، به طور غریزی بقیه تخم‌ها را از لانه بیرون می اندازد . اگر هم دیرتر به دنیا بیاید ، به دلیل جثه بزرگ و قویترش در هنگام غذا گرفتن از مادرخوانده بهتر عمل می کند ، در نتیجه با خوردن غذای بیشتر، پرقدرت و بزرگتر شده و با تحت فشار قرار دادن جوجه‌های ضعیف دیگر یا همان جا آنها را می کشد و یا از لانه بیرون می اندازد بدین ترتیب تنها خودش در لانه باقی می ماند و به رشد خود ادامه می دهد . نر و ماده آنها هم شکل است ( به جز کوکوی آسیایی ، که از جمله پرندگان ایران به شمار نمی رود ) . از حشرات ، حلزون ها ، بی مهرگان کوچک و میوه تغذیه می کنند .!
کوکوها در ایران سه گونه هستند که عبارت از کوکو، کوکوی خالدار و کوکوی تاجدار . پراکنش کوکو در شمال و شمال غرب ایران است ، کوکوی خالدار در غرب ایران تا فارس تولید مثل می کند و کوکوی تاجدار در جنوب شرقی ایران زاداوری می نماید .
کوکو

انگلیسی : Cuckoo
فرانسوی : Coucou gris
لاتین : Cuculus Canorus
مشخصات :

32 سانتیمتر . دم دراز و بالهای نسبتا نوک تیز دارد ، در پرواز گاهی با قرقی ( که بالهای پهن و گرد دارد ) اشتباه می شود . صدای خیلی مشخصی دارد ، سطح پشتی و گلویش خاکستری مایل به آبی ست و سطح شکمی آن راهراه عرضی خاکستری پررنگ دارد . دمش دراز ، خاکستری رنگ و در انتها گرد است . روی دم خالهای سفید دارد و حاشیه انتهایی آن نیز سفید است . پاهایش زردرنگ می باشد . پرنده نابالغ دارای پر و بالی متغیر است ، سطح پشتی آن یا قهوه ای مایل به قرمز با راهراه عرضی فراوان ( تا حدی شبیه دلیجه ماده ) ، یا قهوه ای خاکستری با راهراه عرضی کمرنگ . هر دو شکل مزبور سطح شکمی سفید نخودی راهراه و در پس گردن یک لکه سفید دارند . بعضی از کوکوهای ماده گاهی خرمایی رنگ بوده ، به نابالغ های قهوه ای مایل به قرمز شباهت دارند . پرواز این پرنده مستقیم است و قبل از فرود آمدن بالبازروی می کند . این پرنده در خارج از فصل زاد و ولد تک زیست .!
زیستگاه :

در حاشیه جنگل ها ، بوته زارهای غیر محصور و همچنین مناطق بی درخت و گاهی در زمینهای باز مرتفع دیده می شود . معمولا چند نر با یک ماده جفت گیری می کنند . در لانه پرندگان دیگر تخمگذاری می کند و غالبا هر پرنده فقط انگل یک گونه می شود و در هر لانه تنها یک تخم می گذارد .
پراکندگی :

كوكو پرنده‌اي است كه تابستانها براي زادوولد فراوان است و به صورت مهاجر عبوری نیز دیده می شود .!
کوکوی خالدار

انگلیسی : Great Spotted Cucoo
فرانسوی : Coucou-geai
لاتین : Clamator glandarius
مشخصات :

39 سانتی متر . نشانه های تشخیص آن عبارتند از کاکل مشخص ، دم دراز با کناره های سفید که شاهپرهای آن از وسط به کنار به تدریج کوتاهتر می شود و سطح پشتی قهوه ای پر از لکه های سفید . سطح شکمی و طرفین سر آن سفید کرمی و گلویش زرد رنگ است . حلقه چشمی آن به رنگ نارنجی روشن است ، پرنده نابالغ سر تقریبا سیاه و بدون کاکل دارد و شاهپرهای نخستین آن بلوطی پررنگ است ، این پرنده در فصل زادآوری خیلی پر سر و صدا و خودنماست و اغلب روی پرچین ها می نشیند ، از لحاظ رفتار گاهی شبیه " زاغی " ست . پروازش نسبتا پر توان و مستقیم است . همچون کوکی تاجدار پرنده ای ست اجتماعی .!
زیستگاه :

در حاشیه یا فضاهای باز وسط جنگل ، باغات زیتون و دشته های پر بوته و کم درخت دیده می شود
از نظر لانه سازی ، انگل پرندگان دیگر بوده ، معمولا در آشیانه پرندگان خانواده کلاغ ( به خصوص زاغی ) تخم گذاری می کند و غالبا در یک آشیانه چند تخم می گذارد .
پراکندگی :

کوکوی خالدار پرنده‌اي است كه تابستانها به تعداد کمی دیده می شود و از جمله پرندگان كمياب ايران محسوب مي شود .!
کوکوی تاجدار

انگلیسی : Pied Crested Coukoo
فرانسوی : Coucou Jacobin
لاتین : Clamator jacobinus
مشخصات :

32 سانتی‌متر ؛ سطح پشتی ، تارک و کاکل افشان سیاه رنگ با جلای سبز دارد و سطح شکمی آن سفید است ، دمش خیلی دراز ، پهن و در انتها گرد می باشد و شاهپرهای آن نوک سفید مشخصی دارند .
بالهایش قهوه ای مایل به سیاه است با نوار پهن سفید که در پرواز به خوبی نمایان می شود . به صورت دسته های کوچک و پر سر و صدا از درختی به درخت دیگر می روند ولی اغلب برای تغذیه روی زمین می نشینند !
زیستگاه :

جنگل های تنک ، مناطق باز یا شیبدار ، دشتهایی که در آنها آکاسیا یا بوته های خاردار می روید .
در آشیانه گونه های مختلفی از پرندگان تخم می گذارد به خصوص در آشیانه لیکو .!
پراکندگی :

بنا به گزارش Zarudny تابستانها به تعداد کم در جنوب شرقی بلوچستان زادوولد می کرده است ولی اخیرا گزارشی در این مورد در دست نیست و آمار و اطلاع درست و دقیقی از وضعیت كوكوي تاجدار در ایران موجود نیست !
خانواده زنبور خور

Family Meropidae
پرندگانی هستند اجتماعی و رنگارنگ ، با بدنی باریک ، بالهای دراز و نوک تیز و دم بلند که اغلب جفت وسطی شاهپرهای آن دراز است ، منقاری دراز ، نسبتا بارک و اندکی خمیده دارند ، نر و ماده آنها همشکل است ، ئر سوراخ ها آشیانه می سازند و از حشراتی که در هوا می گیرند ، تغذیه می کنند که اغلب زنبور یا انواع مشابه آرا شامل می گردند .!
زنبور خور کوچک

نام انگلیسی : Little Green Bee-eater
نام فرانسوی : Guepier d’Orient
نام لاتین : Merops orientalis
مشخصات :

25 سانتی‌متر ( با احتساب پرهای دراز میانی دم ) از همه زنبور خورها کوچکتر است و به وسیله پر و بال سبز ، خط چشمی سیاه ، طوق سینه‌ای سیاه و گلوی آبی به آسانی شناخته می شود . تارک آن گاهی اثری از رنگ نارنجی دارد و زیر بالهایش مسی رنگ است . کمتر از سایر زنبور خورها اجتماعی ست و گاهی جفت جفت دیده می شوند .
زیستگاه :

درخت زارها ، زمینهای مزروعی ، بیشه های گز ، باغها و امثال آن در نقاط خشک . زنبور خور كوچك از جمله پرندگان بومی ایران و نسبتا فراوان است .!
زنبور خور معمولی

نام انگلیسی : Bee-eater
نام فرانسوی : Guepier d’Europe
نام لاتین : Merops apiaster
مشخصات :

27 سانتی‌متر ؛ زنبور خور معمولی پرنده ای‌ست رنگارنگ با منقار دراز خمیده و دو شاهپر خیلی دراز وسط دم که حتی از فاصله دور هم به آسانی تشخیص داده می شود . هر دو جنس آن سطح پشتی بلوطی و زرد ، شاهپرهای نخستین ، دم و سطح شکمی سبز مایل به آبی و گلوی زرد درخشان را دارا هستند ، پرنده نابالغ شاهپرهای دراز وسط دم را ندارد . پرنده ای ست اجتماعی ، اغلب روی سیم های برق و تلگراف می‌نشینند ، پروازشان زیبا و توام با بالباز روی های چرخشی ست که در این حالت بالها را افقی و در امتداد بدن نگه می دارند .!
زیستگاه :

فضاهای باز پر بوته و کم درخت ، تیرهای تلگراف و امثال آن را ترجیح می دهند . زنبور خور معمولي در سوراخ هایی که در دیواره ساحلی رودخانه ها ، گودال های شنی و بریدگیهای زمین و گاهی حتی در زمین هموار ایجاد می کند و به‌طور دسته جمعی زندگی و زاد و ولد می کند .!
زنبور خور گلو خرمایی

انگلیسی : Blue-cheeked Bee-eater
فرانسوی : Gupier de Perse
لاتین : Merops Superciliosus
مشخصات :

30 سانتی‌متر ؛ اندکی بزرگتر از " زنبور خور معمولی " است و به وسیله سطح پشتی ، پایین سینه و شکم سبز یکدست و نداشتن نوار سیاه در پایین گلو از آن مشخص می شود . گونه های آبی رنگش فقط از فاصله نزدیک قابل تشخیص است . سطح زیرین بالهایش تقریبا خرمایی رنگ و شاهپرهای وسطی دم
آن بلندتر از زنبور خور معمولی ست ، رفتارش شبیه به زنبور خور معمولی می باشد
زیستگاه :

دشت های باز ، زمینهای زراعتی و آبیاری شده و تالابها . به طور دسته جمعی در سوراخ دیوار ساحلی رودخانه ها ، تپه ها و گودالها آشیانه می سازد .
پراکندگی :

تابستانها در جنوب ایران ( جزاير قلمرو استان هرمزگان، جزيره فرور بزرگ كه در فاصله سي و شش مايلي شهر ابوموسي و در فاصله حدود صد و چهل و يك مايلي از بندرعباس قرار دارد ) زیاد است . زنبور خور گلو خرمايي از جمله پرندگاني است كه در شمال ایران به تعداد نسبتا فراوان زادوولد می کند و نیز به صورت مهاجر عبوری ، زیاد دیده می شود .!
خانواده گلاریول

Family Glareolidae
دودوک

انگلیسی : Cream-Coloured Courser
فرانسوی : Courvite isabelle
لاتین : Cursorius Cursor
مشخصات :

22 سانتی‌متر ؛ ولی در حال پرواز بزرگتر به نظر می آید . نر و ماده همشکل ، پرنده ای ست لاغر و به رنگ خاکی با پاهای دراز کرم رنگ و منقار نوک تیز و خمیده که شاهپرهای نخستین و سطح زیرین بالهایش سیاه و خیلی مشخص می باشد ، یک نوار پهن و سیاه و سفید از ناحیه چشم شروع شده و قوس مانند تا پس گردن خاکستری رنگش ادامه پیدا می کند . رفتارش شبیه سلیم هاست ؛ بدین ترتیب که سریع می دود و دفعتا در حالی که قوز کرده است بی حرکت بر جای می ماند تا جلب توجه نکند ، پروازش سریع و با بال زدن های منظم همراه است . از گلاریول ها به وسیله ظاهر کمرنگ‌تر ، پاهای تقریبا سفید و دراز ، نوار چشمی واضح و دم کوتاه و گرد تشخیص داده می شود .
زیستگاه :

بیابانهای ماسه ای هموار و مناطق نیمه بیابانی و کم گیاه .
پراکندگی :

دودك از جمله پرندگان نیمه مهاجری‌ست که در گذشته از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است وضعيت كنوني اين پرنده از طرف سازمان محيط زيست ايران عادي اعلام شده است ، اما اطلاع دقيق و درستي از وضعيت كلي اين پرنده در دست نيست .!
گلاریول بال سرخ

انگلیسی : Pratincole
فرانسوی : Glareole a collier
لاتین : Glareola pratincola
مشخصات :

25 سانتی‌متر ؛ نر و ماده همشکل ، گلاريول بال سرخ ، بالهای دراز ، نوک تیز و تیره رنگ ، دم سیاه دوشاخه یا قاعده سفید و پاهای سیاه دارد ، منقارش کوتاه و اندکی خمیده است ، در سطح پشتی قهوه ای زیتونی و در سطح شکمی نخودی رنگ می باشد ، شکمش سفید است و گلویی کرم رنگ با خط حاشیه ای سیاه دارد ، این خط حاشیه ای در پروبال زمستانی زیاد واضح نیست . پرنده نابالغ یک نوار عرضی سینه ای پهن مرکب از رگه رگه قهوه ای دارد . پروازگلاريول بال سرخ ، سریع و به شیوه پرستوهای دریایی ست ، هنگام برخاستن و یا فرود آمدن زیر بغلهای بلوطی رنگش دیده می شود ، ولی این قسمت معمولا در پرواز سیاه بنظر می رسد ، نیمه خارجی سطح پشتی بالهایش تیره تر از نیمه داخلی ست . به صورت گله های بزرگ و پر سروصدا در حال پرواز به شکار چشرات می پردازند . پرنده ای ست اجتماعی و اغلب در نور کم مانند صبح خیلی زود و غروب فعالیت می کند .
زیستگاه :

زمین های گلی با رویش گیاهی کوتاه ، باتلاقها و دشت های وسیع و اغلب نزدیک آب . اغلب به‌طور دسته جمعی زاد و ولد می کنند .
پراکندگی :

گلاریول بال سرخ از جمله پرندگانی‌ست که در گذشته نچندان دور ، تابستانها از پراکندگی فراوانی برخوردار بوده ولی در حال حاضراطلاع دقيقي از تعداد و وضعيت پراكندگي اين پرنده در دست نيست !
گلاریول بال سیاه

انگلیسی : Black-winged Pratincole
فرانسوی : Glareole a ailes noires
لاتین : Glareola nordmanni
مشخصات :

25 سانتی‌متر ؛ نر و ماده همشکل . از آنجا که دیدن پرهای سیاه زیر بغل گلاريول بال سياه فقط هنگام برخاستن و فرود میسر است ، تشخیص آن از گلاریول بال سرخ بسیار دشوار است . سطح پشتی و بال هایش تقریبا به طور یکدست تیره و شاه پرهای ثانویه حاشیه سفید ندارد . در این پرنده نیز مانند گلاریول بال سرخ هنگام پرواز ناحیه زیر بغل سیاه بنظر می رسد . رفتار ، صدا و زیستگاه گلاريول بال سياه شبیه گلاریول بال سرخ است .
پراکندگی :

گلاريول بال سياه از دسته پرندگانی‌ست که به صورت مهاجر عبوری در شمال غرب ایران به ندرت دیده می‌شود . کمتر گزارش قابل اطمینانی در این مورد در دست است .
خانواده اسكوا

Family Stercorariidae
پرندگاني دريايي با جثه اي بزرگ كه شبيه شكاري ها هستند ، با پرو بال تيره رنگ و بالهاي باريك و زاويه دار، در پرنده هاي بالغ شاهپرهاي وسطي دم معمولا دراز است . رنگ پروبال آنها اغلب متغير و گمراه كننده است ولي در تمام اشكال سفيدي بن شاهپرهاي بال به خوبي ديده مي شود ، اغلب پرندگان ديگر را آنقدر دنبال مي كنند تا طعمه اي را كه در دهان دارند رها سازند ، معمولا روي سطح آب به استراحت مي پردازند . نر و ماده آنها همشكل است ، روي زمين آشيانه مي سازند .
اسكواي دم پيچ

انگليسي : Pomariskua
فرانسوي : Labbe Pomarin
لاتين : Stercorarius Pomarinus
مشخصات :

50 سانتي‌متر با احتساب دو شاهپر وسطي دم . از اسكواي قطبي بزرگتر ، پرجثه تر و سينه اش برآمده تر است ، پرنده بالغ با پرهاي بلند مياني دم كه بلنده بوده در انتها تاب خورده است ، مشخص مي شود ، ولي ممكن است گاهي اين پرها شكسته و كوتاه شده باشد ، اسكواي دم پيچ به دو شكل كمرنگ و پررنگ ديده مي‌شود ؛ شكل كمرنگ آن سر و صورت تقريبا سياه ،‌ گونه ها و طوق سفيد مايل به زرد ، سطح شكمي سفيد ، نوك بال ها و پهلوها با راه راه عرضي تيره رنگ و معمولا يك طوق سينه اي تيره دارد .شكل پر رنگ آن قهوه اي پر رنگ و نسبتا يكدست است .هردو شكل اسكواي دم پيچ ؛ لكه هاي بزرگ تقريبا سفيد در زير و روي بال دارد ، پرنده نابالغ ، بطور يكدست لكه لكه قهوه اي پررنگ و نخودي است ، در سطح شكمي راه راه عرضي فراوان دارد و شاهپرهاي وسطي دم آن بلند نيست . در طبيعت تشخيص آن از نابالغ اسكواي قطبي ميسر نيست ، جز به كمك اندازه بزرگتر، جثه پرتر و بالهاي پهن تر و گردتر .!
زيستگاه:

بيشتر دور از ساحل و در وسط دريا و گاهي در كنار ساحل نيز ديده مي شوند .
پراكندگي :

اسکوای دم پیچ پرنده ای‌ست که زمستانها در نزديكي سواحل جنوبي ايران از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده ، به صورت مهاجر عبوري از سواحل جنوب شرقي درياي خزر گزارش شده ولی در حال حاضر و به‌طور كلي از پراكندگي اين پرنده اطلاعات كامل و دقيقي در دست نيست .
اسكواي قطبي

انگليسي : Arctic Skua
فرانسوي : Labbe Parasite
لاتين : Stercorrarius Parasiticus
مشخصات :

45 سانتي‌متر با احتساب دو شاهپر بلند وسطي دم . از لحاظ اندازه و جثه كوچكتر از اسكواي دم پيچ است و به وسيله شاهپرهاي مياني دمش كه درازتر و در عين حال راست و نوك تيز است ،‌ مشخص مي شود ( در اسكواي دم پيچ اين شاهپرها نوك پهن و تابدار است ) . منقار آن از منقار اسكواي دم پيچ باريكتر است ، شكل كمرنگ اين پرنده روي سرش تقريبا سياه است كه با گونه ها و پس گردن سفيد مايل به زردش تضاد خاصي دارد . سطح پشتي آن قهوه اي پر رنگ است ، سطح شكمي سفيد و معمولا يك نوار سينه اي تيره رنگ دارد . اشكال حد واسط اسكواي قطبي ؛ در سطح شكمي قهوه اي كمرنگ بوده ، طرفين سر آنها نخودي مايل به سفيد و اغلب متغير است . شكل پررنگ آن قهوه اي مايل به سياه يكدست مي باشد . در شكل كمرنگ پرنده نابالغ ، در سطح پشتي و شكمي پر از راه راه و لكه هاي نزديك به هم است . اسكواي قطبي از لحاظ رفتار، انگل پرندگان دريايي ديگر است ، بدين ترتيب كه آنها را آنقدر دنبال مي كند تا طعمه اي را كه گرفته اند رها سازند . پرواز عادي آن زيبا و مداوم است ، ولي در مواردي مانند شاهين ها پروازهايي بسيار سريع دارد . پرنده بالغ و بخصوص نابالغ ها لكه بزرگ و سفيدي روي بال دارند .
زيستگاه :

هم در وسط دريا و هم در نزديك ساحل ديده مي شوند .
پراكندگي :

اسکوای قطبی از دسته پرندگانی است که زمستانها در سواحل جنوبي ايران نسبتا فراوان است و نیز به صورت مهاجر عبوري و به تعداد كم در درياي خزر ديده مي شود !
خانواده کوکر

Family Pteroclididae
پرندگانی کبوتر مانند ، پر جثه و خشک‌زی هستند ، با بالها و دم دراز و نوک‌تیز و پاه‌های کوتاه پردار ، پرواز آنها سریع و مستقیم است ، مانند کبوتر‌ها راه می روند . زیستگاه آنها معمولا بیابان و زمین‌های لم یزرع است ، رنگ پر و بالشان بیشتر خاکی و با زیستگاه آنان مطابقت دارد ، نر و ماده آنها همشکل نیست ، پرندگانی اجتماعی هستند و گاهی گله‌های بسیار بزرگ را تشکیل می دهند ، معمولا روزها در ساعت معینی گله‌های آنها جهت نوشیدن آب مسافت زیادی را طی می کنند ، روی زمین آشیانه می سازند و از دانه‌ها ، میوه‌های سته ، جوانه گیاهان و حشرات کوچک تغذیه می کنند .
کوکر راهراه

انگلیسی : Lichtenstein’s Sandgrouse
فرانسوی : Ganga de Lichtenstein
لاتین : Pterocles lichtensteini
مشخصات :

25 سانتی‌متر ؛ شاهپرهای دم آن دراز نیست ، كوكر راهراه نر ؛ پیشانی سیاه و سفید دارد و یک نوار پهن به رنگ زرد اخرایی روی سینه‌اش ديده می شود که در حد بالا و پایین حاشیه سیاه دارد و از وسط نیز با خط عرضی سیاه به دو قسمت تقسیم شده است . بقیه پر و بالش قهوه ای خاکی ست با راهراه عرضی باریک ، نزدیک به هم و به رنگ فقوه ای سیر . كوكر راهرا ماده ؛ قهوه ای مایل به خاکستری و سراسر بدنش خال خال و راهراه است . معمولا جفت جفت و یا به صورت دسته های کوچک دیده می شود . اغلب پس از تاریک شدن هوا برای نوشیدن آب می آید .
زیستگاه :

مناطق خشک ولی نه بیابان های برهنه ، مناطقی با درختان به خصوص از جنس آکاسیا را ترجیح می دهد .
روی زمین و اغلب زیر بوته ها آشیانه می سازد .
پراکندگی :

کوکر راه راه از چمله پرندگان بومی ایران و از پراكندگي نسبتا فراواني برخوردار است . در زمستان از خوزستان نیز گزارش شده .
کوکر شکم سیاه

انگلیسی : Black-bellied Sandgrouse
فرانسوی : Gana unibande
لاتین : Pterocles orientalis
مشخصات :

34 سانتی‌متر ؛ کوکر شکم سیاه از سایر کوکرها بزرگتر و پرجثه تر است . حتی از فاصله دور به کمک دم جمع و جورتر و شکم سیاه خیلی مشخص ، شناخته می شود . نشانه های تشخیص پرنده ، عبارتست از سر خاکستری مایل به نخودی ، سطح پشتی تقریبا خاکستری با خال های نارنجی ، پوش پرهای بال و شاهپرهای ثانویه نارنجی رنگ ، گلوی بلوطی با لکه سیاه در قسمت پایین گلو و سینه خاکستری مایل به صورتی با طوق سیاه سینه ای ، پرنده ماده خاکی رنگ است و در روی سر و سطح پشتی خالهای فراوان دارد . گلویش زرد رنگ می باشد و سینه اخرایی رنگ آن پر از خالهای سیاه است ، که در قسمت پایین به یک طوق سیاه ختم می شود .!
زیستگاه :

در مناطق نیمه بیابانی و زمینهای ناهموار سنگلاخ دیده می شود . روی زمین آشیانه می سازد .
پراکندگی :

كوكر شكم سياه از جمله پرندگان بومي ايران و روزگاري از پراكندگي فراواني برخوردار بوده است ولی در حال حاضر اطلاع دقيق و مستندی از وضعيت تعداد و پراكندگي آن در دست نيست .!
کوکر شکم سفید

انگلیسی : Pin-tailed Sandgrouse
فرانسوی : Ganga cata
لاتین : Pterocles alchata
مشخصات :

37 سانتی‌متر ( با احتساب پرهای بلند دم ) در حالت نشسته منطره کبک کمرنگی را دارد که چمباتمه زده است ولی به وسیله پرهای میانی دمش که نوک تیز و دراز هستند به آسانی تشخیص داده می شود . كوكر شكم سفيد در پرواز ظاهرا بی گردن به نظر می آید و نشانه های دیگر تشخیص آن در این حالت عبارتست از بالهای دراز و نوک تیز و سفیدی شکم و سطح زیرین بالها ، پرنده نر در پروبال زادوولد سطح پشتی قهوه ای مایل به خاکستری دارد که پر از خال های مشخص زرد لیمویی ست ، پوش پرهای بال بلوطی ، تارک خاکستری ، صورت زرد نارنجی ، گلو و چانه سیاه و بالاخره نوار سینه ای پهن بلوطی رنگ دارد . كوكر شكم سفيد ماده ؛ سطح پشتی زردرنگ با راهراه عرضی ظریف به رنگ های سیاه ارغوانی دارد .گلو و سطح شکمی آن سفید است با دو یا سه نوار باریک سیاه در ناحیه سینه . كوكر شكم سفيد نر ؛ در زمستان به ماده شباهت پیدا می کند ولی راهراه ارغوانی سطح پشتی را ندارد ، پرواز این پرنده سریع و شبیه پرواز سلیم طلایی ست ، اغلب به صورت گله های بزرگ دیده می شود که ضمن پرواز دسته های کوچکی از آنها جدا می شود .
زیستگاه :

در دشت های خشک و پر گرد و غبار ، فلات های مرتفع و سنگلاخ و زمین های گلی خشک شده دیده می شود . روی زمین آشیانه می سازد .
پراکندگی :

كوكر شكم سفيد از جمله پرندگان بومي ايران و در ۱۵ سال گذشته از پراكندگي فراواني برخوردار بوده است و اما در حال حاضر به رغم كاهش چشم‌گير اين پرنده ، از وضعيت تعداد و پراكندگي آنها اطلاع دقيق و مستندي در دست نيست .!
کوکر خالدار

انگلیسی : Spotted Sandgrouse
فرانسوی : Ganga tachete
لاتین : Pterocles senegallus
مشخصات :

33 سانتی‌متر ( با احتساب دم دراز ) كوكر خالدار نر؛ نخودی مایل به صورتی کمرنگ است و یک نوار چشمی خاکستری رنگ دارد . چانه ، گلو و قسمت بالای گردنش تقریبا زرد است و یک لکه بزرگ سیاه و نامشخص در قسمت پایین شکم دارد ، كوكر خالدار ماده ؛ سطح پشتی و روی سینه دارای خالهای سیاه فراوان است ، گلو و قسمت بالایی شکم آن نخودی کمرنگ و بدون خال می باشد ، در هر دو جنس شاه پرهای وسطی دم خیلی دراز است .در پرواز سطح پشتی بالها تقریبا یکدست نخودی مایل به صورتی بنظر می‌آید ، كوكر خالدار ، به طور کلی پرنده ای اجتماعی ست و معمولا صبح زود برای نوشیدن آب می آید .!
زیستگاه :

بیابان های وسیع ، سنگلاخ یا ماسه ای . روی زمین و در فضای باز آشیانه می سازد .
پراکندگی :

كوكر خالدار از پرندگان بومي ايران است و در گذشته نچندان دور از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده ولی در حال حاضر اطلاع دقيق و مستندی از وضعيت تعداد و پراكندگي آن در دست نيست .!
کوکر گندمی

انگلیسی : Coronated Sandgrouse
فرانسوی : Ganga couronne
لاتین : Pterocles Coronatus
مشخصات :

27 سانتی‌متر ؛ شاهپرهای دم آن دراز نیست ، كوكر گندمي نر ؛ تارک خرمایی کمرنگ دارد که اطراف آن خاکستری مایل به آبی ست و طرفین سر و گلوی زرد روشن و نقش سیاه مشخصی روی صورت دارد . بقیه پر و بالش به طور کلی قهوه ای کرمی ست و در انتهای دمش نوار خرمایی و سیاه دیده می شود ، كوكر گندمي ماده ؛ تماما خاکی مایل به خرمایی ست با خطوط ظریف موجدار به رنگ قهوه ای ، به جز ناحیه چانه و گلو که زرد رنگ و تقریبا بدون خال می باشد . هنگام پرواز ، در هر دوجنس شاهپرهای نخستین و ثانویه تیره رنگ بال جلب توجه می کند . رفتار كوكر گندمي شبیه به کوکر خالدار است .
زیستگاه :

بیابانهای سنگلاخ یا صخره ای باز و زمینه های پوشیده از گدازه‌های آتشفشانی و دره های بسیار خشک در مناطق کوهستانی روی زمین و بین سنگها آشیانه می سازد .
پراکندگی :

كوكر گندمي پرنده‌اي است بومي ايران و در گذشته نچندان دور از پراكندگي فراواني برخوردار بوده و اما در حال حاضر اطلاع دقيقي از وضعيت پراكندگي آن در دست نيست .!
کوکر شکم بلوطی

انگلیسی : Chestnut-bellied Sandgrouse
فرانسوی : Gana a ventre chatain
لاتین : Pterocles exustus
مشخصات :

32 سانتی‌متر ( با احتساب دم دراز ) كوكر شكم بلوطي نر ؛ سر ، گردن ، و سینه نخودی مایل به صورتی با نوار سینه ای باریک و سیاه دارد . شکمش بلوطی پر رنگ و در وسط تقریبا سیاه است ، كوكر شكم بلوطي ماده ؛ یکدست زرد و خاکی است با خطوط موجدار تقریبا سیاه بجز ناحیه گلو و نوار پهن پایین سینه ، شکمش پر از رگه های سیاه است . در هر دو جنس شاهپرهای وسطی دم دراز است و شاهپرهای نخستین و ثانویه بال آنها تقریبا سیاه است با نوک سفید که در پرواز به خوبی دیده می شود . رفتار كوكر شكم بلوطي ، شبیه کوکر خالدار است .!
زیستگاه :

دشت های نیمه خشک با بوته های پراکنده و زمینهای زراعتی مناطق خشک . روی زمین آشیانه می سازد
پراکندگی :

كوكر شكم بلوطي پرنده‌اي است بومي ايران و روزگاري از پراكندگي نسبتا فراواني برخوردار بوده و اما در حال حاضر و به رغم نابودي زيستگاه‌هاي اين پرنده ، اطلاع دقيق و درستي از وضعيت تعداد و پراكندگي آن در دست نيست .!
کوکر دم دراز

انگلیسی : Pallas’s sandgrouse
فرانسوی : Syrrhapte paradoxal
لاتین : Syrrhaptes paradoxus
مشخصات :

35 تا 40 سانتی‌متر ؛ به وسیله پرهای دراز و نوک تیز وسط دم ( درازتر از پرهای کوکر شکم سفید ) و لکه سیاه روی شکم ( کوچکتر از سیاهی شکم کوکر شکم سیاه ) مشخص می شود . كوكر دم دراز نر ؛ سر و گلوی نارنجی با یک قسمت خاکستری قوس دار از چشم تا کنار گردن ، سطح پشتی خاکی با راهراه عرضی و سینه و شاهپرهای نخستین خاکستری کمرنگ دارد . كوكر دم دراز ماده ؛ در حد پایین لکه گلویی یک خط سیاه دارد و خالهای سیاهی روی تارک و روی گردن آن که فاقد رنگ نارنجی است دیده می شود .
زیستگاه :

در مناطق نیمه بیابانی ، ماسه ای و استپ های خشک دیده می شود ، روی زمین آشیانه می سازد
پراکندگی :

کوکر دم‌دراز از جمله پرندگان نادر ایران است ؛ البته در زمستان به طور نامنظم در شمال شرقی ایران ( ترکمن صحرا ) دیده می شود .
خانواده کبوتر

Family Columbidae
پرندگانی هستند نسبتا پر جثه و تند پرواز با بال‌های نوک‌تیز و دم نسبتا بلند که اغلب طرح خاصی دارد سری کوچک و گردنی نسبتا کوتاه دارند ، روی زمین یا درخت زندگی می کنند در خارج از فصل زادوولد به طور دسته‌جمعی دیده می شوند ، پروازی قوی و سریع دارند نر و ماده آنها همشکل است روی درخت و یا سوراخ‌ها آشیانه می سازند جوجه‌های خود را در ابتدا از ( شیر) غدد چینه دان خود تغذیه می نمایند از دانه‌ها و میوه‌ها تغذیه می کنند ، بعضی از گونه‌های حشرات ، کرم‌ها و حلزون‌ها را نیز می خورند .
کبوتر جنگلی

انگلیسی : Wood Pigeon
فرانسوی : Pigeon Ramier
لاتین : Columba Palumbus
مشخصات :

40 سانتی‌متر ؛ از سایر کبوترها بزرگتر است ، گردنش شرابی رنگ با جلای سبز و ارغوانی که در هر طرف آن یک لکه سفید دارد و در پرواز نوار پهن سفیدی روی بال‌های آن مشاهده می شود . پرنده نابالغ ، نشانه‌های گردن را ندارد . كبوتر جنگلي غالبا در زمستان به صورت گله‌های بزرگ دیده می‌شود و اغلب با فاخته‌ها همراه است . وقتی احساس خطر می کند ، با صدای شدید و ناگهانی از درخت پر می کشد ( رجوع شود به فاخته خاوری و کبوتر چاهی )
زیستگاه :

کبوتر جنگلی از جمله پرندگانی‌ست که معمولا در مناطق بدون درخت یافت نمی شود . معمولا روی درخت‌ها ، پرچین‌ها و لانه‌های متروک آشیانه می سازد .
پراکندگی :

زمستان‌ها نسبتا زیاد بوده و به تعداد نسبتا فراوان در ایران زادوولد می کرده است. در گذشته نه چندان دور تقریبا همه جا حتی در شهرها هم دیده می شد و اما در حال حاضر جمعیت آنها رو به کاهش نهاده به گونه‌ای که اطلاعی دقیق و مستندی از وضعیت تعداد و پراکندگی آن در دست نیست .
فاخته

انگلیسی : Stock Dove
فرانسه : Pigeon Colombin
لاتین : Columba Oenas
مشخصات :

32 سانتی‌متر ، از کبوتر جنگلی نسبتا کوچک‌تر و تیره‌تر است ، در حال پرواز و یا در حالت نشسته به خاطر نداشتن سفیدی روی بالها و گردن به آسانی از آن تشخیص داده می شود ، رنگ خاکستری سطح پشتی
فاخته بیشتر به رنگ آبی متمایل است ، در کنار گردن لکه‌هايی با جلای سبز و دونوار باریک سیاه رنگ کوتاه و مقطع دارد . پرنده نابالغ فاقد لکه سبز روی گردن است .رفتار فاخته ، شبیه به کبوتر جنگلی است و غالبا در زمستان با آن دیده می شود ولی کمتر از کبوتر جنگلی اجتماعی می باشد و پروازش تیز و سریع‌تر است ، ( کبوتر چاهی ) دارای دمگاه سفید و مشخص با دو نوار بالی خیلی پهن و سیاه رنگ است ( رجوع شود به فاخته خاوری )
زیستگاه :

مانند کبوتر جنگلی ولی پارک‌های وسیع‌تر و با درخت‌های کهن را ترجیح می دهد ، همچنین روی صخره‌های مشرف به دریا ، تپه‌های شنی و غیره دیده می شود . در سوراخ تنه درختان کهن ، شکاف صخره‌ها ، سوراخ‌های زمین و یا در ساختمان‌ها آشیانه می سازد .
پراکندگی :

فاخته از جمله پرندگانی است که زمستان‌ها از پراکندگی فراوانی برخوردار است و به تعداد نسبتا فراوان در ایران زادوولد می کند .
فاخته خاوری

انگلیسی : Eastern Stock Dove
فرانسه : Pigeon d’Eversmann
لاتین : Columba Eversmanni
مشخصات :

29 سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه فاخته ولی کوچک‌تر از آن است ، رنگ سرش متمایل به شرابی ( نه خاکستری خالص مانند فاخته ) جلای گردنش سبز ( نه ارغوانی ) و نوار کمرنگ روی دم آن خیلی واضح‌تر است . رفتار و صدایش شبیه فاخته می باشد .
زیستگاه :

فضاهای باز ، با درختان پراکنده در نواحی کوهستانی ، شیب‌های سنگی ، کوهستان ، سواحل سنگی یا رسی رودخانه‌ها . در سوراخ تنه درختان و یا بین سنگ‌ها آشیانه می سازد .
پراکندگی :

به درستی وضعیت فاخته خاوري معلوم نیست ، احتمالا به تعداد کم در کوه‌های شمال خراسان زاد و ولد می‌کند ، از سیستان گزارش شده است .
کبوتر چاهی

انگلیسی : Rock Dove
فرانسه : Pigeon Biset
لاتین : Columba Livia
مشخصات :

32 سانتی‌متر ؛ این پرنده جد کبوتر اهلی است ، از فاخته و کبوتر جنگلی به وسیله دمگاه تقریبا سفید ، دو نوار پهن و سیاه روی شاهپرهای ثانویه و سفیدی سطح زیرین بال‌ها مشخص می شود . دمش یک نوار انتهایی سیاه رنگ دارد و معمولا قسمتی از پرهای خارجی دم آن سفید است . پر و بال این پرنده خاکستری مایل به آبی و در ناحیه پشت کمرنگ‌تر است . در طرفین گردن جلای سبز و بنفش دارد ، پروازش از کبوتر جنگلی سریع‌تر است و معمولا در ارتفاع کم پرواز می کند .
زیستگاه :

معمولا در اطراف صخره‌های مشرف به دریا ، پرتگاه‌های کوهستان دیده می شود ، آشیانه خود را در شکاف سنگ‌ها و غارها می سازد ، کبوتر‌های اهلی در شهرها و مزارع فراوان هستند و در ساختمان‌ها آشیانه می‌کنند
پراکندگی :

كبوتر چاهي از جمله پرندگان بومي ايران و از پراكندگي خيلي زيادي برخوردار است .!
یا کریم

انگلیسی : Collared Dove
فرانسه : Tourterelle Turque
لاتین : Streptopelia Decaocto
مشخصات :

27 سانتی‌متر ؛ تفاوتش با قمری معمولی در این است که دمش درازتر به نظر می آید و سطح پشتی آن قهوه‌ای خاکی کمرنگ و یکدست است ، در پشت گردن یک نیم طوق سیاه دارد . از زیر ، سفیدی نیمه انتهایی دم سیاهش به شناخت آن کمک می کند و از روبرو ، دم بسته آن با بقیه سطح پشتی همرنگ می باشد .
سر و سطح شکمی آن کم رنگ‌تر و خاکستری رنگ است ، با جلای صورتی شرابی به خصوص در ناحیه سینه سیاهی شاهپرهای نخستین با بقیه پر و بال آن تظاد خاصی دارد . چشمهایش قرمز رنگ است .
زیستگاه :

بیشتر در شهرها و مناطق روستایی دیده می شود ، آشیانه‌اش را معمولا روی درخت‌ها و گاهی در ساختمان‌ها می سازد .
پراکندگی :

ياكريم پرنده‌اي است بومي ايران و از پراكندگي فراواني برخوردار است .!
قمری معمولی

انگلیسی : Turtle Dove
فرانسه : Tourterelle des bois
لاتین : Streptopelia turtur
مشخصات :

27 سانتی‌متر ؛ جثه نسبتا لاغر و دم سیاه با کناره‌های سفید که شاهپرهای آن به تدریج از وسط به کنار کوتاه‌تر است شناخته می شود ، سطح پشتی آن به رنگ خرمایی مایل به خاکی است ، با پرهایی که وسط آن سیاه می باشد و در کنار گردنش ، لکه ای مرکب از رگه‌هایی سفید و سیاه دارد . گلو و سینه آن شرابی کم رنگ است ( نا بالغ لکه‌های کنار گردن و رنگ شرابی ناحیه گلو و سینه را ندارد ). قمري معمولي پرنده‌اي است كه معمولا جفت‌جفت و یا به صورت گله‌های کوچک دیده می شود ، پروازش سریع و مستقیم و حرکات بالش بیش از کبوتر جنگلی توام با تکان‌های شدید است ( رجوع شود به قمری خاوری )
زیستگاه :

فضاهای باز و پر‌بوته با پرچین‌های بلند و بیشه‌های پردرخت . در بوته‌ها ، بیشه‌ها و باغ‌های میوه آشیانه می‌سازد
پراکندگی :

قمری معمولی پرنده‌ای‌ست که در فصل تابستان‌ از پراکندگی نسبتا زیادی برخوردار است .
قمری خاوری

انگلیسی : Rufous Turtle Dove
فرانسه : Tourterelle orientale
لاتین : Streptopelia orientalis
مشخصات :

31 سانتی‌متر ؛ شبیه قمری معمولی ولی به طور محسوسی از آن پررنگ‌تر است ، به جای سفیدی روی گردن و دم ( قمری معمولی ) در این پرنده ، رنگ های آبی روشن و خاکستری دیده می شود . خال‌های پشتش ظریف‌تر است و بخش کمرنگ زیر دم آن وسیع‌تر می باشد . رفتار قمري خاوري شبیه به قمری معمولی است .!
زیستگاه :

زيستگاه قمري خاوري مانند قمری معمولی است ولی نقاط مرطوب‌تر را ترجیح می دهد
پراکندگی :

اتفاقی و در زمستان از جنوب شرقی بلوچستان گزارش شده است .
قمری خانگی

انگلیسی : Palm Dove
فرانسه : Tourterelle maillee
لاتین : Streptopelia senegalensis
مشخصات :

26 سانتی‌متر ؛ جثه اش نسبتا کوچک و تنها قمری ست که طوق پهنی در جلوی گردن دارد . سر و گردنش صورتی شرابي است ، با یک طوق پهن خال‌خال سیاه و مسی رنگ در قاعده جلویی گردن . چانه‌اش کمرنگ و شکم و پوشپرهای زیر دم آن سفید است .سطح پشتی خرمایی پر رنگ با دمگاه خاکستری و پوشپرهای خاکستری مایل به آبی کمرنگ بالهایش در پرواز به خوبی نمایان است . دمش سیاه رنگ و نمیه انتهایی پرهای کناری آن سفید است ، پاه‌ها و حلقه چشم قرمز رنگ می باشد . نر و ماده قمري خانگي شبیه به هم و پرنده نابالغ از آنها تیره‌رنگ‌تر است .
زیستگاه :

در شهرها ، روستاها و اطراف آنها دیده می شود . در بوته‌های خار درخت‌های کوچک و در ساختمان‌ها آشیانه می سازد .
پراکندگی :

به طور کلی قمری خانگی بومی ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است .
خانواده طوطي

Family Psittacidae
طوطي طوق صورتي

انگليسي : Rose-Ringed Parakeet
فرانسه : Perruche a Collier
لاتين : Psittacula Krameri
مشخصات :

40 سانتي متر با احتساب دم كه طول آن 25 سانتي متر است . پرنده‌اي ست كاملا مشخص به رنگ سبز روشن ، با دم خيلي دراز و دم تيز ، بال‌هاي نوك‌تيز و منقار قرمز قلاب مانند . طوطي طوق صورتي نــر ؛ گلوي سياه دارد و در پس گردنش يك طوق باريك به رنگ صورتي مايل به قرمز ديده مي شود . پروازش سريع و توام با بال زدن‌هاي تند است ، پرنده‌اي است اجتماعي و در مناطقي كه فراوان است به صورت گله‌های كوچك ديده مي شود .
زيستگاه :

باغ‌ها ، ميوه‌زارها ، پارك‌ها و كشتزارها با درختان بلند .
پراكندگي :

جمعيت‌هايي كه از طوطي‌هاي قفسي فراری نتيجه شده اند ، به حالت وحشي در بسياری از شهرهاي بزرگ ايران ، در زمين‌هاي پست ناحيه خزر و خوزستان ديده مي شوند . امكان دارد كه به حالت طبيعي و در منتهي‌اليه جنوب شرقي ايران يافت شود . اخيرا در جزيره خارك چند طوطي بزرگ هندي ديده شده است .
شاه طوطی ( طوطی بزرگ اسکندر )

انگلیسی : Alexandrine parakeet
فرانسوی : ــــــــ
لاتین : Psittacula eupatria
مشخصات :

85 سانتی‌متر با احتساب دم که طول آن در پرنده نر به 36 سانتی‌متر می رسد . پرنده‌اي ست به رنگ سبز مشخص ، با دم خيلي دراز و دم تيز ، بال‌هاي نوك‌تيز و منقار قرمز قلاب مانند . در جنس نر، نوار سياهي از بخش زيرين منقار جدا شده و در پشت گردن به نوار قرمز مایل به صورتی امتداد یافته و یک طوق کامل گردنی ایجاد می کند . شباهت زیادی به طوطی طوق صورتی دارد اما نسبتا از آن بزرگتر و پرجثه‌تر است ؛ سرش بزرگتر و منقاری قطورتر دارد . بارزترین مشخصه آن لکه قرمز رنگ روی شانه‌هاست که آن را به خوبی از طوطی طوق صورتی متمایز می سازد . پرنده ماده دم کوتاه‌تری دارد و فاقد طوق گردنی‌ست که در این حالت ممکن است با جنس ماده طوطی طوق صورتی اشتباه گرفته شود ، اما رنگ سبز تیره ، جثه بزرگتر ، دم بلندتر و لکه قرمز شانه‌ها آن را از پرنده مزبور متمایز می سازد ؛ پرنده نابالغ شبیه به پرنده ماده است با دمی کوتاه تر و عنبیه چشم مایل به خاکستری ( عنبیه چشم در پرنده بالغ سفید است )، پرهای بلوغ در طوطی بزرگ اسکندر در سال سوم و گاها در سال دوم ظاهر می‌شوند .
زیستگاه :

باغ‌ها ، ميوه‌زارها ، پارك‌ها و كشتزارها با درختان بلند و کهنسال .
پراکندگی :‌

زيستگاه هاي اصلي شاه طوطی ( طوطی بزرگ اسکندر ) از شبه جزيره هندوستان تا برمه و ويتنام و تايلند و نواحي مختلفي در آفريقا را دربرمي گيرد . جمعيت‌هايي كه از طوطي‌هاي قفسي فراري نتيجه شده اند ، به حالت وحشي در بسياري از شهرهاي بزرگ ايران دیده شده‌اند . آمار پراکندگي طوطي ها در تهران به ترتيب کاخ موزه، بوستان و فرهنگسراي نياوران با بيشترين تعداد و بعد از آنها باغ وزارت کشاورزي، کاخ موزه سعدآباد، پارک هاي جمشيديه، ملت و ساعي در شمال شهر و همچنين فرهنگسراي اشراق، فضاي سبز پادگان هاي نيروي هوايي و قصر فيروزه در شرق و درختان سفارت انگليس، روسيه و کاخ موزه گلستان و پارک شهر در نقاط مرکزي شهر محل هاي اصلي زيست شاه طوطي هاي آزاد در تهران هستند. اما کارشناسان آزمايشگاه پرندگان بخش تحقيقات وزارت جهاد و کشاورزي، مقاله ارزشمندي در يکي از مجلات انگليسي زبان در خصوص شاه طوطي هاي تهران و تعداد تقريبي آنها به چاپ رسانده اند که در آن مشاهده طوطي هاي آزاد در ايران منحصر به موارد بسيار معدودي در بوشهر و بندرعباس و همچنين تعداد قابل ملاحظه اي در تهران و کرج شده است (نگارنده افزون بر اينها خود ناظر طوطي هاي آزاد در عمارت هشت بهشت قزوين و باغ ملي مشهد نيز بوده است) ازدياد جمعيت طوطيان تهران و حضور و سازگاري شان در محيط پرسر و صداي شهري علت هاي مختلفي دارد که مهم ترين آن مي تواند طولاني شدن فصل گرما و افزايش نسبي دما در فصل زمستان باشد. همچنين داشتن پاهايي با دو انگشت رو به جلو و دو انگشت رو به عقب و منقار نيرومند قلاب شکل، باعث شده طوطي به راحتي دور از دسترس انسان و در محيط هاي داراي درختان بلند و کهنسال (امثال کاخ ها و بوستان هاي قديمي تهران) زندگي کرده و به تخم گذاري بپردازد . ازدياد جمعيت طوطيان تهران و حضور و سازگاري شان در محيط پرسر و صداي شهري علت هاي مختلفي دارد که مهم ترين آن مي تواند طولاني شدن فصل گرما و افزايش نسبي دما در فصل زمستان باشد.از طرفي اين عامل، توانايي نشستن روي زمين و ديوار و بام خانه ها را از آنان سلب کرده و در نتيجه به يکي از مهم ترين علت هاي بقا و آسيب ناپذيري و به قفس افتادنش منجر شده است. از ديگر سوي عمر طولاني شاه طوطي که گاه به پنجاه سال يا بيشتر مي رسد نيز از جمله دلايل جالب و تامل برانگيز در ماندگاري و حفظ اين پرنده بر روي درختان تهران است. آمار تقريبي کارشناسان بخش تحقيقات وزارت کشاورزي از حضور بیش از هزار عدد طوطي در تهران خبر مي دهد. وجود اين تعداد طوطي آزاد با توجه به يکجانشيني و مهاجر نبودن طوطي ها و شرايط متغير آب و هوايي تهران (تابستان هاي گرم و زمستان هاي سرد) عجيب و قابل توجه است .
خانواده هُـدهُـد

Family Upupidae
هـُدهُـد ( شانه به سر ، پوپک ، هدهد )

انگليسي : Hoopoe
فرانسوي : Huppe Fasciee
لاتين : Upupaepops
مشخصات :

27 سانتي‌متر ؛ نر و ماده همشكل . تشخيص هدهد خيلي آسان است ، نشانه‌هاي تشخيص هر دو جنس آن ، عبارت است از سر و بدن قهوه اي مايل به صورتي كم رنگ ، دم و بالها با راه راه عرضي پهن سياه و سفيد ، كاكل بلند با پرهاي بلند نوك سياه و منقار دراز و خميده . هدهد ماده در انتهای بدنش غده چربی بد بویی دارد که سبب می‌شود وقتی در لانه حضور دارد بوی بدی از لانه خارج شود و اکثر مردم بر این تصورند که بوی بد به علت مدفوع این حیوان است. هدهد پرنده‌اي است كه بيشتر روي زمين و در فضاي باز تغذيه مي كند ، پروازش كند و موجي‌ ، توام با باز و بسته كردن آهسته بالهاست .!
زيستگاه :

در زمينه هاي باز و پر درخت ، باغهاي ميوه و پارك ها ديده مي شود . زمستان ها را در فضاهاي بازتر و بوته زار مي گذراند . در سوراخ درختان كهن و گاهي در خرابه ها آشيانه مي سازد ..
پراكندگي :

به طور كلي هدهد پرنده‌اي است كه تابستانها فراوان است و گاهي زمستان را در زمين هاي پست ناحيه درياي خزر مي گذراند .
خانواده درنا

Family Grudae
همه گونه هاي اين خانواده مهاجرند ، پرندگاني بزرگ با پاها و گردن دراز ، دم نسبتا كوتاه ، بالهاي دراز و منقاري بلند و كلفت كه ظاهرا به لك لك‌ها شباهت دارند . شاهپرهاي ثانوي داخلي بالهاي آنها خيلي بلند شده روي دم را مي پوشاند ، در پرواز گردن و پاهاي خود را كشيده نگه مي دارند . گله هاي آنها هنگام مهاجرت در يك خط يا به شكل " 7 " پرواز مي كنند . نر و ماده آنها همشكل است ، غير از فصل زادآوري به طور دسته جمعي ديده مي شوند ، روي زمين آشيانه مي سازند و همه چيز خوارند . . .
دُرنــا

انگليسي : Crane
فرانسوي : Grue Cendree
لاتين : Grus Grus
مشخصات :

112 سانتي‌متر ؛ شاهپرهاي ثانوي سياه بسيار دراز و آويخته و به شكل دم ، اين پرنده را از لك‌لك‌ها و حواصيل‌ها مشخص مي كند . بدن آن به طور كلي خاكستري سربي ست . يك نوار پهن سفيد از پشت چشم شروع شده ، در طرفين سر و گردن ادامه پيدا مي كند كه در برابر گلو و صورت سياه پرنده جلوه خاصي دارد . از نزديك تارك قرمز آن قابل تشخيص است ،‌منقارش از منقار لك‌لك‌ها و حواصيل‌ها كوتاه‌تر مي باشد .
در پرنده نابالغ سر و سطح شكمي ؛ قهوه اي رنگ است ، نوار سفيد سر و گردن را ندارد .
آهسته و موزون راه مي رود ، هنگام احساس خطر گردن خود را راست مي كند و در پرواز ؛ گردن و پاهايش كشيده است و بالهاي آن در انتها چهارگوش بنظر مي رسد . گله هاي مهاجر اين پرنده به شكل " 7 " يا در يك خط پرواز مي كنند ( لك‌لك‌ها معمولا به صورت دسته هاي نامنظم حركت مي كنند ) .
زيستگاه :

دور از جنگل‌ها و مناطق پردرخت . در سواحل رودخانه‌ها ، مردابها ؛ كشتزارها و استپ‌ها زندگي مي كنند
پراكندگي :

درنا پرنده ای است که زمستانها در بعضي مناطق ايران از جمله تالاب‌هاي امن فراوان است و ضمن مهاجرت بطور منظم در ناحيه درياي خزر ديده مي شود .
خانواده قرقاول

Family phasianidae
قرقاول ها ماكيان‌هايي هستند خشك‌زي با پاهاي بدون پر و اغلب داراي سيخك بالهاي كوتاه و گردي دارند و پروازشان پرصدا و مستقيم است قرقاول‌ها معمولا بزرگترند و دم درازتري دارند ، كبك ها و دراج‌ها متوسط و بلدرچين‌ها خيلي كوچك هستند با بدني گردتر و دم خيلي كوتاه ، در بعضي گونه‌ها نر و ماده همشكل است ، معمولا پرندگاني اجتماعي هستند از دانه‌هاي غلات ، ميوه‌هاي انگوري ، حشرات ، كرم‌ها و غيره تغذيه مي كنند
كبك دري

انگليسي : Caspian Snowcock
فرانسوي : Tetraogalle de La Caspienne
لاتين : Tetraogallus Caspius
مشخصات :

نر 58 سانتي‌متر ، ماده 55 سانتي متر .كبك بسيار بزرگي‌ست كه در كوهستان‌هاي مرتفع زندگي مي كند و حتي در زمستان به ندرت تا حد رويش درخت پايين مي آيد . پروبالش بطور كلي خاكستري ، با خطوط موج‌دار و رگه‌هاي قهوه‌اي و‌سفيد فراوان است كه در سطح شكمي كمرنگ‌تر و در پهلوها رگه‌هاي مشخص‌تر دارد . دوسوم طول شاهپرهاي نخستين و ثانوي بال از سمت قاعده سفيد رنگ است كه هنگام پرواز در زير بال به صورت نوار پهن و مشخصي ديده مي شود . طرح خاص صورتش كه شامل نوار چشمي و گلوي سفيد ، تارك خاكستري و خط خاكستري پررنگ كنار گردن است از فاصله نزديك قابل تشخيص مي باشد . تفاوت پرنده ماده با نر در اين است كه در پرنده ماده تضاد نقش و نگار صورتش كمتر است و در پاه ها سيخك ندارد . پرنده اي ا‌ست بي نهايت محتاط و اغلب پس از احساس خطر مسافت زيادي پرواز مي كند . به اندازه ساير ماكيان‌ها اجتماعي نيست ، و معمولا جفت‌جفت ديده مي شود .
زيستگاه :

پرتگاه‌هاي پرشيب ، كوهسارهاي صخره‌اي و قلل مرتفع با گياهان كم و پراكنده . به ندرت در ارتفاع كمتر از 3500 متر ديده مي شود . روي زمين و در بين سنگ‌ها و يا غالبا در لبه صخره‌هاي مرتفع آشيانه مي سازد
پراكندگي :

کبک دری از پرندگان بومی ایران است ، در گذشته اين پرنده بسيار زيباي ايراني نسبتا فراوان بوده و اما در حال حاضر اين پرنده از گونه‌هايي است كه به شدت در معرض خطر انقراض نسل قرار دارد .
كبك

انگليسي : Chukar Partridge
فرانسوي : Perdrix Chukar
لاتين : Alectoris Chukar
مشخصات :

33 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي آشنا و فراوان كه از تيهو كاملا بزرگتر است و به وسيله سطح پشتي خاكستري ، گلوي نخودي رنگ با نوار حاشيه‌اي پهن و سياه و با راه‌راه عرضي و خيلي واضح پهلو‌ها مشخص مي شود . منقار و پاه‌هايش قرمز رنگ است . رنگ خرمايي شاهپرهاي كناري دمش در پرواز نمايان مي شود .
معمولا جفت جفت يا به صورت دسته‌هاي كوچكي ديده مي شود ، ولي گاهي در زمستان گله‌هاي بزرگي تشكيل مي دهند . هنگام احساس خطر كمتر پرواز مي كند و بيشتر به سمت سربالايي كوهستان مي دود .
در بهار و تابستان پرنده‌اي پرسر و صدا است .
زيستگاه :

تقريبا هميشه در دامنه‌ها و شيب‌هاي كوهستاني باز و سنگلاخ يافت مي شود و معمولا در نواحي پردرخت ديده نمي شود . در نواحي خشك اغلبا صبح زود و يا عصر در اطراف چشمه‌ها جمع مي شوند .
در ميان بوته‌هاي كوتاه بين صخره‌ها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

كبك پرنده‌اي است بومي ايران و از جمله پرندگاني‌ست كه به رغم كاهش قابل توجه آنها در طي
۲۵ سال گذشته ، هنوز به تعداد فراوان در ايران زادوولد مي كند ، شايان ذكر است ، اين پرنده از جمله پرندگان حمايت شده است . !
تيهــو

انگليسي : See-see Partridge
فرانسوي : Perdrix a gorge grise
لاتين : Ammoaerdix Griseogularis
مشخصات :

23 تا 25 سانتي‌متر ؛ يك ماكيان كوچك كه ظاهرا شبيه كبك كوچكي به‌نظر مي آيد . پرنده نر سطح پشتي قهوي مايل به خاكي با خطوط ريز موجدار خاكستري دارد . سطح شكمي‌اش به طور كلي قهوه‌اي مايل به صورتي كمرنگ است و در پهلوها در حدود شش نوار خيلي پهن به رنگ دارچيني پررنگ و سفيد دارد . تاركش قهوه‌اي مايل به خاكي و گلو و جلوگردنش خاكستري است . نوار چشمي پهن و سفيدي دارد كه در حد بالا و پايين آن خط سياهي ديده مي شود . پرهاي كناري دمش خرمايي رنگ است ، تفاوت پرنده ماده با نــر در اين است كه طرح مشخص سياه و سفيد صورت و پهلوها را ندارد . رفتارش شبيه كبك است و هنگام احساس خطر به جاي پريدن ، مي دود .
زيستگاه :

مناطق بياباني و نيمه بياباني . تپه و ماهورهاي سنگي و كم ارتفاع . ساحل رودخانه‌ها و جويبارهاي مناطق خشك و زمين‌هاي سنگلاخ را ترجيح مي دهد . روي زمين آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

تيهو از پرندگان بومي ايران است و از جمله پرندگاني‌ست كه در حال حاضر و به گزارش سازمان محيط زيست ايران از وضعيت مناسب و عادي برخوردار است ، اما آنچه مسلم است اينكه تعداد اين پرندگان طي سال‌هاي گذشته تا به امروز بسيار كاهش پيدا كرده و به درستي اين امر نمي تواند بازگو كننده روال عادي زيستي اين پرنده باشد .!
دراج

انگليسي : Black Partridge
فرانسوي : Francolin Noir
لاتين : Francolinus francolinus
31 سانتيمتر ؛ پرنده نـــر به‌طور كلي سياه است با خال‌ها و راه‌راه عرضي سفيد به ويژه در پهلوها ، تارك و پس گردن قهوه‌اي ، نوار چشم سياه ، پوش‌پرهاي گوش و گونه سفيد و نيم طوق پهن خرمائي در پس گردن دارد . پرنده ماده به طور كلي قهوه‌اي است با خط وخال سياه و نخودي و يك لكه بزرگ خرمائي در پس گردن دارد ، پرهاي كناري دم در هر دو جنس سياه است . معمولا جفت جفت ديده مي شوند . عموما خود را از انظار مخفي نگاه مي دارد و به دشواري مي توان آن را وادار به پرواز كرد
زيستگاه :

علفزارهاي ناهموار با بوته‌ها و خاربن‌هاي انبوه به خصوص در نقاطي كه درخت گز مي رويد و مناطق تالابي در بيابان‌ها و يا نواحي خشك . روي زمين و بين گياهان انبوه آشيانه مي سازد
پراكندگي :

دراج ، پرنده‌اي است بومي ايران و از جمله پرندگاني‌ست كه به رغم حمايت‌هاي محيط زيست و شكار ممنوع بودن آنها ، طي سال‌هاي گذشته تا به امروز ، تعداد آنها رو به كاهش نهاده است ، اما و با اين اوصاف هنوز به بقاي اين پرنده اميد است .!
جيرفتي

انگليسي : Grey Partridge
فرانسوي : Fracolin gris
لاتين : Francolinus pondicerianus
مشخصات :

29 سانتي متر ؛ نر وماده همشكل ، سطح پشتي قهوه‌اي مايل به خاكستري با خطوط موجدار خرمائي نخودي است كه در وسط هريك از پرها نقش صليب مانندي به رنگ سفيد ديده مي شود . سطح شكمي اين پرنده نخودي كمرنگ با راه‌راه عرضي باريك به رنگ قهوه‌اي است . تارك و پس گردنش قهوه‌اي است و پيشاني و نوار بالاي چشم خرمائي رنگ دارد . چانه و گلويش نخودي كمرنگ است با حاشيه قهوه‌اي پرهاي كناري دم از خرمائي تا تقريبا سياه متغير مي‌باشد . پاهايش سرخ رنگ است و رفتارش شبيه دراج ، ولي روي بوته‌ها يا درخچه‌ها مي نشيند .
زيستگاه :

فضاهاي باز خشك يا نيمه خشك با بوته‌هاي پراكنده ، بوته‌زارهاي تنك ، گز ، در بستر رودخانه ها و زمينهاي زراعي ناهموار روي زمين زير بوته‌ها يا درختچه‌ها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

از گونه‌هاي تحت حمايت محيط زيست است ، جيرفتي پرنده‌اي است بومي ايران و بنا به گزارش سازمان محيط زيست ، از تعداد و وضعيت نسبتا عادي برخوردار است . .
كبك چیل

انگليسي : Common Partridge
فرانسوي : Perdrix grise
لاتين : Perdix perdix
مشخصات :

30 سانتيمتر ؛ اين پرنده مانند همه كبك‌ها ماكيان شكل و داراي بدني نسبتا گرد و فربه است ، بالهاي كوتاه و گرد و دم كوتاه خرمائي رنگ دارد ، به وسيله صورت بلوطي مايل به نارنجي كمرنگ و گردن وسينه خاكستري مشخص مي شود . پرنده نــر علامتي نعلي شكل به رنگ بلوطي سير در پايين سينه دارد ، ( در پرنده ماده نيز اثري از اين علامت به چشم مي خورد ، در حالي كه سينه پرنده نابالغ ، رگه‌رگه‌دار است ) سطح پشتي آن رگه‌رگه نخودي رنگ است و پهلوهايش راه‌راه عرضي بلوطي رنگ دارد . هنگام راه رفتن قوز مي كند و به محض احساس خطر فورا چمباتمه مي زند ، بعد در حالي كه سر خود را بالا مي گيرد و آماده پرواز است ، بسرعت مي دود ، از جوجه قرقاول ؛ دم‌كوتاه‌تر و از بلدرچين بالغ ؛ خيلي بزرگتر و كمرنگ‌تر است .
زيستگاه :

كشتزارها ، چراگاه‌ها ، زمين هاي باير و غيره . آشيانه‌اش را در نقاطي كاملا مخفي مانند پاي پرچين‌ها و در مزارع گندم و ذرت و امثال آن مي سازد
پراكندگي :

كبك چيل از جمله پرندگان بومي ايران است و به تعداد كم ديده مي شود . اين گونه در معرض خطر انقرض نسل قرار دارد و تا به امروز حركتي در جهت حمايت از اين گونه زيبا و نادر انجام نگرفته است .
بلدرچين

انگليسي : Quail
فرانسوي : Caille des bles
لاتين : Coturnix Coturnix
مشخصات :

17 سانتي متر ؛ پرنده‌اي كوچك و به ظاهر شبيه كبك است . معمولا بهترين نشانه شناسايي آن صداي مشخص پرنده نـــر مي باشد ، بدنش به طور كلي خاكي‌رنگ است و در سطح پشتي راه‌راه فراوان نخودي و سياه دارد . سطح شكمي آن كمرنگ‌تر است و پهلوهايش رگه‌هاي تيره و روشن دارد ، تاركش قهوه‌اي پرنگ است . با يك نوار كمرنگ در وسط و يك نوار بلند كرم رنگ در بالاي هر چشم .پرنده نــر نوارهاي سياه رنگي روي گلو دارد . پرنده ماده گلوي نخودي رنگ يكدست و سينه خال‌خال دارد . پروازش كندتر و معمولا كوتاه مدت‌تر از كبك است . در فصل زاد و ولد كمتر مي توان آن را از محل اختفايش وادار به پرواز كرد .
زيستگاه :

به ندرت در فضاي باز ديده مي شود . غالبا در چراگاه هاي ناهموار ، كشتزارهاي غلات و بين علفهاي انبوه
و نظاير آن بسر مي برد و زادوولد مي كند
پراكندگي :

بطور كلي بلدرچین از جمله پرندگانی ست که تابستانها از پراکندگی فراوانی برخوردار است . معدودي از آنها زمستانها در زمينهاي كم ارتفاع سراسر ايران باقي مي مانند .
قرقاول

انگليسي : Pheasant
فرانسوي : Faisan Commun
لاتين : Phasianus Colchicus
مشخصات :

قرقاول نر 75 تا 87 سانتي متر ، قرقاول ماده 53 تا 62 سانتي متر . پرنده‌اي آشنا كه دمي دراز و نوك تيز دارد . پروبال نـــر بسيار رنگارنگ ، سرش به رنگ سبز سير براق و پوست برهنه دور چشمش قرمز روشن است و گوشپرهاي كوتاهي دارد ( به نظر شاخک ) . رنگ پروبال بر حسب نژاد و اصل پرنده متغير مي باشد ولي معمولا يك طوق گردني سفيد دارد . البته نژاد ایرانی این پرنده فاقد طوق سفید گردن و همینطور بلندی گوشپرهای کناری سر است . رنگ پرنده ماده ملايم و بطور كلي لكه‌لكه قهوه‌اي با زمينه نخودي است و دمي دراز ولي كوتاهتر از قرقاول نــر دارد . اين پرنده هنگام احساس خطر معمولا پرواز نمي كند ، بلكه به سرعت مي دود و پنهان مي شود . پروازش پرتوان و آغاز آن پرسرو صداست . در ارتفاع كم پرواز مي كند و مدت پروازش معمولا كوتاه است .
زيستگاه :

حاشيه جنگل ها ، كشتزارها ، بوته‌زارها و ني‌زارها . روي زمين و زير گياهان كوتاه و سرخس‌ها آشيانه مي سازد
پراكندگي :

قرقاول از پرندگان بومي ايران است ، روزگاري اين پرنده را مي توانستيم در هر باغ و كشتزاري ديده باشيم
اما به رغم شكارهاي بي رويه ؛ هم اكنون چندان به وفور يافت نمي شود ، هرچند كه اين پرنده در حمايت سازمان محيط زيست و شكار ممنوع قرار دارد ، اما در طي ۱۷ سال گذشته تعداد آنها به شدت رو به كاهش نهاده . و اين به دليل عدم وجود زيستگاه و پناهگاه مناسب براي اين پرنده زيباي ايراني‌ست ، تعدادی از این پرندگان به سبب نابودی زیستگاه های اصلی خود به فرودگاه ها و دشت های غیر قابل دسترس عموم پناه آورده اند و به رغم عادي دانستن وضعيت اين پرنده توسط سازمان محيط زيست ، اين پرنده در معرض خطر انقراض نسل قرار دارد .!
ادامه دارد ...


این مطلب توسط فرنوش لایک شده است
ثبت نام و کسب امتیاز
__________________

نــــــــــر بودن یک جنسیت است ومــــــــــــــــرد بودن هویت...

زیادند دخترانی که نــــــــــــر نیستند ولی خیلی مــــــــــــرد هستن...





1 تشکر با چوق از این پست از Ramana به میزان 100 چوق تشکر شده است . دلیل : پست مفید
Ramana آفلاین است   پاسخ به نقل قول چوق/پاداش
کاربر زير از Ramana بخاطر پست مفیدش تشکر کرده است
فرنوش (03-30-2014)
قدیمی 02-16-2014   #2 (لينک اين پست)
مدیران بازنشسته پرشین سون
 
آواتار Ramana
 
تاريخ عضويت: Nov 2013
محل سكونت: زیر گنبد کبود
سن: 24
اسم واقعی: رامانا
پست ها: 40,832
تشكرها (از ديگران): 3,154
تشكر شده 4,444 بار در 2,108 پست
چوق (ثروتمند شماره 5): 20,473,925
پاداش داده شده 403 مرتبه
تاکنون 62 مرتبه با چوق تشکر کرده
تشکر شده با چوق 129 مرتبه
فعاليت Longevity
1/20 9/20
Today پست ها
ssss40832

ويترين جوايز


عکسهای خریداری شده
نوشابه شنگولی پرسپولیس تهران
پيش فرض

خانواده پري شاهرخ

Family Oriolidae
پري شاهرخ

انگليسي : Golden Oriole
فرانسوي : Loriot d’Urope
لاتين : Oriolus Oriolus
مشخصات :

23 سانتي‌متر ؛ پرنده نر به‌رنگ زرد درخشان با دم و بالهاي سياه كه قسمتي از كناره‌هاي دم آن زرد رنگ است ، ماده و نابالغ اين پرنده سبز مايل به زرد هستند ، بالها و دم پررنگ‌تر و سطح شكمي تقريبا خاكستري دارند كه تا حدي رگه‌رگه است و در بين شاخ و برگ درخنان تشخيص آن دشوار مي باشد . ممكن است با داركوب سبز كه دمگاه زرد ولي جثه پرتر و روي سرش قرمزي دارد ، اشتباه شود . پروازش سريع و موجي است ، با نشيب و فرازهاي طولاني كه با يك اوج گرفتن خاص روي شاخه مي نشيند . معمولا نزديك به نوك درخت ، خود را در بين شاخ و برگ پنهان مي كند .
زيستگاه :

اساسا درخت‌زي است ، در پارك‌هاي پر‌درخت ، ميوه‌زارهاي كهن ، سواحل رودخانه‌ها ، جنگل‌ها و به ندرت در فضاي باز ديده مي شود . لانه خود را معمولا بين دو انشعاب يك شاخه افقي به صورت آويزان مي سازد .
پراكندگي :

پری شاهرخ از جمله پرندگانی‌ست که تابستان‌ها فراوان بوده و به صورت مهاجر عبوري در همه جاي ايران ديده مي شده است ؛ اما به دلیل نابودی زیستگاه‌های مختص به این پرنده ، اعم از قطع درختان كهنسال باغها وپاركها ، جمعیت این پرنده زیبا و با شکوه رو به کاهش نهاده است .
خانواده شبگردها

Family Caprimulgidae
شبگردها پرندگاني حشره خوارند كه در شب و يا نور كم فعاليت مي كنند . چشمهاي درشت ، دهان گشاد ، منقار و پاهاي ظريف ، بالهاي دراز و دمي بزرگ دارند . پرو بال آنها به طرز جالبي طرح برگ هاي خشك را دارد و نقش مهمي را در استتار آنها ايفا مي كند . معمولا روز را بدون حركت روي زمين يا روي درخت سپري مي كنند ، و بطور موازي ( به طول ) روي شاخه درخت مي نشينند . چابك و بي صدا پرواز مي كنند . اغلب تك‌زي هستند ، نر و ماده آنها همشكل است و روي زمين آشيانه مي سازند .
شبگرد بلوچي

انگليسي : Sykes’ Nightjar
فرانسوي : Engoulevent de Sykes
لاتين : Caprimulgus Mahrattensis
مشخصات :

22 سانتي‌متر ؛ شبگرد بلوچی نر خيلي شبيه شبگرد دشتي ، ولي كوچكتر از آن است و در وسط سه يا چهار شاهپر نخستين خارجي بال ، لكه هاي سفيد مشخصي دارد . يك سوم انتهايي دو جفت شاهپر كناري دم‌اش سفيد است . پرنده ماده شبيه نر است ولي سفيدي روي دم را ندارد و لكه هاي سفيد روي شاهپرهايش كوچكتر و كمرنگ است . روي هم رفته رنگ پرو بالش بيشتر قهوه اي و كمتر خاكي بنظر مي آيد . رفتارش شبيه ساير شبگردهاست .
زيستگاه :

مانند شبگرد دشتي است ولي گاه در شوره‌‌زارهاي با گياهان كم و پراكنده و زمينهاي آبياري شده
ديده مي شود . روي زمين آشيانه مي سازد
پراكندگي :

شبگرد بلوچی از جمله پرندگان بومي ایران و در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است
شبگرد هندي

انگليسي : Indian Nightjar
فرانسوي : Engoulevent de I’inde
لاتين : Caprimulgus Asiaticus
مشخصات :

24 سانتي‌متر ؛ شبيه شبگرد معمولي ولي اندكي از آن كوچكتر است و يك لكه بزرگ سفيد روي هر يك از چهار پر نخستين خارجي بال دارد ( نر شبگرد معمولي روي سه شاهپر نخستين خارجي ، سفيدي دارد و در بال ماده آن سفيدي ديده نمي شود ) سطح پشتي آن خاكستري مايل به زرد است با رگه هاي سياه در وسط تارك و رگه هاي باريكتر روي پشت .در پس گردن بك نيم طوق نخودي دارد ، نوك دو جفت شاه‌پرهاي كناري دم آن سفيد است . سطح پشتي نخودي با راه‌راه هاي عرضي و لكه هاي نا مشخص دارد . در هر طرف گلوي نخودي رنگش ، يك لكه بزرگ سفيد ديده مي شود . در پرواز بالها و دمش خيلي دراز بنظر مي آيد ، رفتارش شبيه ساير شبگردهاست .
زيستگاه :

بطور عمده مناطق باز با بوته‌هاي خشك پراكنده ، جنگل‌هاي تنك يا زمينهاي زراعتي ناهموار در مناطق خشك و نيمه خشك . روي زمين آشيانه مي سازد
پراكندگي :

به درستی وضعيت شبگرد هندی نامعلوم است ، بنا به گزارش Zarudny تابستانها در منتهی اليه شمال شرقي ايران ديده شده است ، اخيرا يكبار در مركز فارس مشاهده شده است .
شبگرد معمولي

انگليسي : Nighter
فرانسه : Engoulevent d’europe
لاتين : Caprimulgus Europaeus
مشخصات :

26 سانتي‌متر ؛ صداي جالب توجه و مخصوص شبگرد معمولی ، شبها شنيده مي شود . بدني كشيده به رنگ قهوه اي مايل به خاكستري دارد كه پر از راه راه عرضي و خال هاي قهوه اي پررنگ و نخودي است و موجب همرنگي كامل آن با محيط مي شود . سرش پهن و تخت است ، با منقار خيلي كوچك و شكاف دهني خيلي بزرگ ، بالها و دمش دراز است . پرنده نر سه لكه سفيد نزديك انتهاي بال دارد و نوك شاهپرهاي كناري دم آن سفيد است . در طي روز بدون حركت و به حالت قوز كرده ، روي شاخه ها و يا روي زمين بسر مي برد ، شبها ضمن پرواز به تغذيه مي پردازد ، بدين ترتيب كه شاپركها را با پروازي بي صدا ، سبك و نامنظم تعقيب و شكار مي كند . در فصل زاد و ولد مكررا صداي بلند به هم زدن بالهايش شنيده مي شود ( رجوع شود به شبگرد دشتي ، شبگرد بلوچي و شبگرد هندي )
زيستگاه :

در زمينهاي وسيع غير محصور ، فضاي باز وسط جنگل‌ها كه در آن سرخس رويده باشد ، حوالي تپه هاي شني ديده مي شود .آشيانه مخصوصي نمي سازد و مستقيما روي زمين تخم مي گذارد .
پراكندگي :

شبگرد معمولی ازجمله پرندگانی ست که تابستانها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
شبگرد دشتي

انگليسي : Egyptian nightjar
فرانسوي : Engoulevent d’egypte
لاتين : Caprimulgus Aegyptius
مشخصات :

25 سانتي‌متر ؛ پروبالش خيلي كمرنگتر و به طور محسوس خاكي رنگتر از شبگرد معمولي است ولي رنگ آن در پرواز تقريبا يكدست بنظر مي آيد . هيچ يك از دو جنس لكه هاي سفيد مشخصي روي بال يا روي دم ندارند . اگر چه پره داخلي شاه‌پرهاي نخستين آنها تقريبا نيمه سفيد است
زيستگاه :

بيابانهاي شني و مناطق نيمه بياباني
پراكندگي :

شبگرد دشتی پرنده ای است که تابستانها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است ، البته به صورت مهاجر عبوري و اتفاقی نیز در ناحيه درياي خزر و شمال شرقي ايران ديده مي شود .
خانواده هوبره

Family Otididae
پرندگاني هستند خشك‌زي كه بيشتر در دشت هاي پر علف و زمين هاي زراعتي وسيع ديده مي شوند گردن و پاهايشان دراز است و بالهاي پهني دارند . منقارشان كلفت و نسبتا پهن است . آرام و با گردني كشيده راه مي روند ، اغلب خود را از انظار مخفي مي سازند و به محض احساس خطر قوز مي كنند و يا به سرعت مي دوند و كمتر پرواز مي كنند . خارج از فصل زاد و ولد به طور دسته جمعي ديده مي شوند . نر و ماده آنها همشكل نيست . روي زمين آشيانه مي سازند و همه چيز خوارند .
ميش مرغ

انگليسي : Great Bustard
فرانسه : Grande Outarde
لاتين : Otis tarda
مشخصات :

نر 100 سانتي‌متر ، ماده 75 سانتي‌متر ، به آساني از روي اندازه بسيار بزرگ بدن فربه ، گردن و پاهاي دراز و كلفتش تشخيص داده مي شود . سر و گردنش به رنگ خاكستري روشن است . پرنده نر سبيل بلندي مركب از موپرهاي سفيد دارد ، سطح پشتي نخودي سير با راهراه هاي عرضي سياه دارد . سطح شكمي آن سفيد و سينه اش به رنگ بلوطي است . پرنده ماده كوچكتر است و نوار سينه اي را ندارد . اين پرنده در پرواز بالهايش بطور كلي سفيد بنظر مي رسد ، با انتهاي گسترده و سياه ، گردن و بالها در اين حالت كشيده است . بال زدنش اهسته ، منظم ، ولي پرتوان است ، در حالي كه سر خود را بالا مي گيرد به آرامي راه مي رود . پرنده اي بينهايت محتاط مي باشد و نزديك شدن به آن دشوار است ، معمولا به صورت گله هاي كوچك ديده مي شوند كه در آن تعداد ماده ها بيشتر است ، ولي در فصل زادوولد ، فقط نرها دسته دسته ديده مي‌شوند . اين پرنده به وسيله اندازه خيلي بزرگ و نداشتن رنگ سياه روي گردن ، از هوبره‌هاي ديگر مشخص مي شود .
زيستگاه :

در دشتهاي وسيع بي درخت ، زمينهاي استپي و مزارع وسيع گندم و جو و امثال آن زندگي و وزاد و ولد مي‌كند.
پراكندگي :

میش مرغ پرنده‌اي است بومي ايران ، ولي تعداد آنها بسيار كم است ، اين پرنده زيباي ايراني از جمله گونه‌هاي كمياب دنيا محسوب مي شوند و در ایران به شدت در معرض خطر انقراض نسل قرار دارد و در حال حاضر ، تعداد معدودي از اين پرنده ، زمستانها به ايران مي آيند .
زنگوله بال

انگليسي : Little Bustard
فرانسوي : Outarde canepetiere
لاتين : Otis tetrax
مشخصات :

42 سانتي‌متر ؛ اندازه اين پرنده كمتر از نصف اندازه ميش مرغ است ، محتاط بودن بيش از حد اين پرنده مشاهده آن را دشوار مي سازد . پرنده نر در پرو بال زمان زاد و ولد ؛ به وسيله گردن سياه و سفيدش مشخص مي شود . سطح پشتي بدن و تارك آن قهوه اي ، خاكي كمرنگ و پر از خطوط موجدار سياه ، صورتش خاكستري مايل به آبي و سطح شكمي آن سفيد است . پرنده ماده در سطح پشتي كمرنگتر با رگه‌رگه و راه‌راه عرضي سياه و در سطح شكمي ، سفيد مايل به نخودي است با سينه و پهلوهاي راه‌راه . روي صورت و گردنش نشانه مشخصي ندارد ، رفتارش مانند ميش‌مرغ است ولي به سهولت مي دود و هنگام مخفي شدن قوز كرده روي زمين پهن مي شود . پروازش خيلي سريع است ، بال زدن پرنده نر ، سريع و توام با صدايي سوت مانند است ، در پرواز بطور كلي سفيد بنظر مي آيد ولي نوك بالهايش سياه و مشخص است . اوج پروازش از ميش مرغ خيلي بيشتر است . معمولا بصورت دسته هاي كوچك ، ولي در پاييز به صورت گله هاي بزرگ ديده مي شود .
زيستگاه :

دشت هاي سرسبز و مزارع گندم و شبدر و غيره .
پراكندگي :

در گذشته پرنده زنگوله‌بال ، در فصل زمستان نسبتا فراوان بوده است و به تعداد خيلي كم در ايران زادوولد مي كرده و اما در حال حاضر اين پرنده در معرض خطر انقراض نسل قرار دارد .!
هوبره

انگليسي : Houbara Bustard
فرانسه : Outarde houbara
لاتين : Chlamydotis Umdulata
مشخصات :

62 سانتي‌متر ؛ اين پرنده از ميش مرغ كوچكتر و از زنگوله‌بال بزرگتر است ، از لحاظ ظاهري به بوقلمون ماده شباهت دارد ، گردن و دم خرمائي رنگش دراز است ، نر و ماده در تمام فصول از روي دسته پرهاي سياه و سفيد بلندي كه در طرفين گردن آنها آويزان است ، كاكل كوتاه سياه و سفيد و چشم هاي درشت تشخيص داده مي شود .سطح پشتي اين پرنده قهوه اي و خاكي كمرنگ ، با خطوط مجدار فراوان ، سطح شكمي آن سفيد و ناحيه گلويش ، خاكستري كمرنگ است . در پرواز پشت و پوشپرهاي بال ، به رنگ خاكي يكدست بنظر مي آيد ، شاهپرهاي سياه بال داراي يك قسمت سفيد رنگ در قاعده شاهپرهاي نخستين مي باشد ولي مقدار آن از سفيدي بالهاي زنگوله بال و ميش مرغ بسيار كمتر است . آهسته بال مي زند ، بالهايش دراز و نسبت به هوبره‌هاي ديگر باريك است .
زيستگاه :

دشت هاي باير و خشك مناطق بياباني و نيمه بياباني ، در مزارع هم ممكن است ديده شود
پراكندگي :

هوبره پرنده‌اي است نميه مهاجر و در گذشته نسبتا فراوان بوده است و در طي ۲۰ سال گذشته تعداد آنها رو به كاهش نهاده ، اما در حال حاضر از جمله پرندگاني است كه در معرض خطر انقراض نسل قرار دارد .!
خانواده بلدرچين بوته اي

Family Turnicidae
بلدرچين بوته اي

انگليسي : Andalusian Hemipode
فرانسوي : Turnix d’andalousie
لاتين : Turnix sylvatica
مشخصات :

15 سانتي‌متر ؛ پرنده اي‌ست كوچك و شبيه بلدرچين كه در حال پرواز غالبا با آن اشتباه مي شود .
تاركش تيره و در وسط يك نوار طولي نخودي رنگ دارد .طرفين سر و گلوي آن نخودي كمرنگ با خال خال ريز مي باشد . اين پرنده بوسيله سينه خرمائي مايل به نارنجي روشن و خال‌هاي سياه درشت در پهلوها از بلدرچين ، مشخص مي شود ، چشمها و حلقه چشمي آن آبي روشن است ، نر و ماده آن تقريبا همشكل مي باشد . هميشه خود را از انظار مخفي مي كند و به زحمت مي توان آنرا وادار به پرواز كرد ، به سرعت و به صورت زيگزاك مي دود ، پروازش از روي بي ميلي ، ولي سريع و در ارتفاع كم است .تك‌تك و يا جفت‌جفت ديده مي شود .
زيستگاه :

دشتهاي پوشيده از شن ، زمينهاي باير بوته‌زار ، بيشه هاي وسيع با گياهان كم ارتفاع ، زمينهاي درو شده و مزارع چغندر قند . در بين گياهان انبوه آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

به درستی وضعيت بلدرچین بوته ای درايران نامعلوم است ، طبق گزارش Zarudny در جنوب بلوچستان و در منتهي اليه شمال شرقي ايران ، زادوولد مي كرده است ولي اخيرا گزارشي در اين مورد داده نشده است .
خانواده شهد خور

Family Nectariniidae
شهد خور

انگليسي : Purple Sunbird
فرانسوي : Soui-manga asiatique
لاتين : Nectarinia asiaticu
مشخصات :

9.5 سانتي‌متر ، پرنده اي است بسيار كوچك و پرجنب و جوش ، با منقاري دراز و خميده به پايين كه با هيچ پرنده ديگري اشتباه نمي شود . پرنده نر در تابستان تماما سياه است ، با جلاي بنفش و سبز ، روي سينه اش نوار باريكي به رنگ قهوه اي مسي و در هر طرف سينه لكه بزرگي از پرهاي قرمز و زرد دارد .
پرنده ماده در سطح پشتي قهواه اي مايل به سبز و سطح شكمي به رنگ زرد روشن است شاهپرهاي كناري دم قهوه اي در انتها سفيد رنگ مي باشد ، پرنده نر در زمستان شبيه پرنده ماده است و در سطح شكمي نواري به رنگ بنفش براق از چانه تا وسط شكمش ديده مي شود .
اين پرنده معمولا جفت جفت ديده مي شود در حاليكه مرتب بال مي زند از بوته اي به بوته ديگر به دنبال حشرات و استفاده از حشرات پرواز مي كند .
زيستگاه :

بوته‌زار‌هاي مناطق خشك ، بيشه ها و درختهاي اطراف زمين‌هاي زراعتي ، باغ ها و جنگل هاي تنك . لانه اي گلابي شكل مي سازد كه مدخل آن در كنار قرار دارد و به شاخه درخت يا بوته آويزان است .
پراكندگي :

شهد خور پرنده‌اي است بومي ايران و در گذشته نه چندان دور به صورت فراوان در استان هرمزگان و نوحي اطراف آن ديده مي شده و اما در حال حاضر اطلاع دقيقي از وضعيت اين پرنده در دست نيست !
خانواده سنگ چشم

Family Laniidae
پرندگاني هستند با طرح مشخص پروبال ، منقار قلاب مانند ، پاهاي قوي و چنگالهاي تيز كه رفتارشان شبيه پرندگان شكارگير است . اغلب روي جاهاي بلند با قمتي راست در انتظار شكار مي نشينند و طمعمه خود را روي بوته هاي خار ميخكوب و آويزان مي كنند ، پروازي پرتوان و موجي دارند .
تك‌زي هستند ، نر و ماده آنها تقريبا همشكل است ( جز در سنگ چشم پشت سرخ )
روي بوته يا درخت لانه مي سازند و از حشرات ، خزندگان ، پرندگان و پستانداران كوچك تغذيه مي كنند .
سنگ چشم پشت سرخ

انگليسي : Red-backed Shrike
فرانسوي : Pae-graeche ecorcheur
لاتين : Lanius Collurio
مشخصات :

17 سانتي‌متر ؛ پرنده نر به وسيله پشت بلوطي رنگ ، تارك و دمگاه خاكستري مايل به آبي كمرنگ و نوار پهن و سياه صورت كه چشم ها و پوشپرهاي گوش را در بر مي گيرد ، مشخص مي شود . سطح شكمي آن سفيد مايل به صورتي است . دمي سياه با كناره هاي سفيد دارد كه اغلب آنرا به چپ و راست حركت مي دهد .
پرنده ماده معمولا فاقد سياهي روي صورت است ، سطح پشتي آن قهوه اي مايل به خرمايي تيره و سطح شكمي نخودي رنگ دارد كه داراي نقش فلس مانند به رنگ قهوه اي است . پرنده نابالغ ، خرمايي رنگتر از نابالغ سنگ چشم كله سرخ است ولي دمگاه ، پرهاي شانه اي كمرنگ و نوار بالي را ندارد . پروازش معمولا مستقيم است و هنگام شكار ، اطراف پرچين ها بالبازروي و درجا بالزني مي كند . اغلب در جاي بلندي مي نشيند و از آنجا بر روي طعمه مي جهد . بيش از سنگ چشم هاي ديگر ، پرندگان كوچك و حشرات را توسط خارهاي گياهي به سيخ مي كشد ( رجوع شود به سنگ چشم دم سرخ )
زيستگاه :

زمين هاي غير محصول و بوته‌زار ، پرچين هاي بلند و بيشه ها . در داخل بوته ها ، درخت هاي كوچك و نقاطي كه گياهان خاردار روييده است ،‌آشيانه مي سازد
پراكندگي :

سنگ چشم پشت سرخ از جمله پرندگانی است که تابستانها فراوان است و البته به صورت مهاجر عبوري و در همه جاي ايران نیز ديده مي شود .
سنگ چشم دم سرخ

انگليسي : Isabelline Shrike
فرانسوي : Pie-grieche isabelle
لاتين : Lanius isabellinus
مشخصات :

17 سانتي‌متر ؛ يك سنگ چشم بسيار كمرنگ با سطح پشتي خاكي تا قهوه اي مايل به خاكستري و سطح شكمي سفيد كه تارك و دمگاهش خرمائي كمرنگ است ، پرنده نر نوارچشمي سياه و مشخصي دارد . دمش تقريبا خرمائي رنگ است و سفيدي ندارد . بالهايش قهوه اي است و در قاعده شاهپرهاي نخستين يك لكه بزرگ و سفيد مشخص دارد كه در پرواز به صورت نواري روي بال نمايان مي شود . رفتار و صدايش شبيه سنگ چشم پشت سرخ است .
زيستگاه :

مناطق خشك با بوته ها و درختهاي پراكنده ، ميوه‌زارها ، باغها و امثال آن . روي بوته و درخت لانه مي سازد .
پراكندگي :

سنگ چشم دم سرخ پرنده ای است نیمه مهاجر و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
سنگ چشم پيشاني سفيد

انگليسي : Masked Shrike
فرانسوي : Pie-grieche masque
لاتين : Lanius nubicus
مشخصات :

17 سانتي‌متر ؛ سطح پشتي اين پرنده از تارك تا دم سياه رنگ است . طول بدنش به ادازه سنگ چشم كله سرخ ولي اندكي كوچكتر از آن بنظر مي رسد و به وسيله دمگاه سياه ، تارك سياه با پيشاني و ابروي سفيد ، سطح شكمي سفيد با پهلوهاي خرمايي كمرنگ و سفيدي آشكارتر كناره هاي دم بزرگش از پرنده مزبور تشخيص داده مي شود . نقش بال آن شبيه سنگ چشم كله سرخ است ، رفتارش مانند سنگ چشم پشت سرخ ولي پروازي زيباتر دارد و به ندرت در جاهاي بلند مي نشيند .
زيستگاه :

زيتون سار ها ، باغ هاي انجير و باغها و مناطق كم درخت . آشيانه اش را روي درخت و معمولا در ارتفاع نسبتا زيادي از سطح زمين مي سازد .
پراكندگي :

سنگ چشم پیشانی سفید پرنده ای است که تابستانها نسبتا فراوان است . بطور منظم ، ضمن مهاجرت ، از خليج فارس عبور مي كند و همچنین به صورت سرگردان در شمال و شرق ايران نیز ديده شده است .
سنگ چشم كله سرخ

انگليسي : Woodchat Shrike
فرانسوي : Pie-grieche a tete rousse
لاتين : Lanius Senator
مشخصات :

17 سانتي‌متر ؛ از سنگ چشم خاكستري و سنگ چشم بزرگ ، بوسيله تارك و پس سر بلوطي پررنگ مشخص مي شود . يك نوار پهن سياه روي صورت دارد كه ادامه آن پيشاني را مي پوشاند . گلو سطح شكمي آن سفيد خالص است ، بالها و پشت تقربا سياه با لكه هاي شانه اي بزرگ و سفيد ، و نوار بالي كوتاه دارد ، دمش سياه و كناره‌هاي آن سفيد است . دمگاه سفيدش در پرواز مشخص است . پرنده ماده نسبتا تيره‌تر مي‌باشد ، پرنده نابالغ شبيه نابالغ سنگ چشم پشت سرخ است ولي سر بزرگتر و زاويه‌دار تري دارد . ضمنا بطور كلي كمرنگتر و كمتر خرمايي است ، رنگ دمگاه و شانه اش روشنتر است و طرح پرنده بالغ را بياد مي آورد و بر روي بال اثري از نوار بالي سفيد به چشم مي خورد .
زيستگاه :

در فضاي باز و خشك ، زيتون‌زارها ، باغهاي ميوه و زمينهاي غيرمحصور بوته‌زار و گاهي در جنگل
ديده مي شود ، روي درختان به هر اندازه كه باشند ، آشيانه مي سازند .
پراكندگي :

سنگ چشم کله سرخ پرنده ای است که تابستانها نسبتا فراوان است و به صورت مهاجر عبوري نیز ممکن است در همه جاي ايران ديده شود .
سنگ چشم پشت بلوطي

انگليسي : Bay-backed shrike
فرانسوي : Pie-grieche a dos roux
لاتين : Lanius Vittatus
مشخصات :

17 سانتي‌متر ؛ پيشاني و نوار چشمي سياه ، تارك ، پس گردن و دمگاه خاكستري مايل به آبي كمرنگ ، پشت و پوش‌پرهاي بال بلوطي سير دارد . سطح شكمي آن سفيد است با اثري از رنگ بلوطي روي پهلوها ، بالهايش سياه است با نوار بالي پهن و سفيد ، دم سياه با كناره ها و نوك سفيد دارد . رفتارش شبيه سنگ چشم پشت سرخ است ( رجوع شود به سنگ چشم دمگاه حنايي )
زيستگاه :

مناطق باز با درختها و بوته هاي پراكنده ، بخصوص در مناطق مزروعي . روي درخت يا بوته آشيانه مي سازد
پراكندگي :

سنگ چشم پشت بلوطی از جمله پرندگان بومي ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است . در تابستان از حوضه هرير رود در شمال شرقي خراسان گزارش شده است .
سنگ چشم دمگاه حنايي

انگليسي : Black-headed shrike
فرانسوي : Pie-grieche Schach
لاتين : Lanius Schach
مشخصات :

24 سانتي‌متر ؛ سنگ چشمي ‌ست بزرگ با پيشاني و نوار چشمي پهن سياه . تارك ، پس گردن و جبه خاكستري ، قسمت پايين پشت و دمگاه اخرائي رنگ دارد ، سطح شكمي آن سفيد است ، با اثري از رنگ صورتي در پهلوها و قسمت پايين شكم . دم سياه با شاهپرهاي بيروني نخودي دارد و نوك شاه‌پرهاي ديگر دم نيز نخودي رنگ است . بالهايش سياه است و لكه سفيدي روي شاه‌پرهاي نخستين آن ديده مي شود . رفتارش شبيه سنگ چشم پشت سرخ است .
زيستگاه :

منطق باز با درخت‌ها و بوته‌هاي پراكنده ، زمين‌هاي مزروعي با بيشه‌ها و امثال آن . معمولا در بيابانها ديده نمي شود .
پراكندگي :

بنا به گذارش Zarudny بومي و به تعداد كم در شمال شرقي خراسان وجود داشته است ، ولي اخيرا گزارشي در اين مورد در دسترس نيست .
سنگ چشم خاكستري

انگليسي : Lesser Grey Shrike
فرانسوي : Pie-Grieche a poitrine rose
لاتين : Lanius Minor
مشخصات :

20 سانتي‌متر ؛ شبيه سنگ چشم بزرگ ولي از آن كوچكتر است ، با بالهاي تسبتا بلندتر و دم كوتاه‌تر .
روي صورت لكه پهن سياهي دارد كه امتداد آن پيشاني را مي پوشاند ، اين لكه در پرنده ماده كمرنگتر است و وسعت كمتري دارد . ابروي سفيد ندارد سطح شكمي آن صورتي كمرنگ است ، نوار بالي آن سفيد خيلي مشخص و شاهپرهاي كناري دم نيز سفيد مي باشد . منقاري كوتاه‌تر و كلفتر دارد ، پرنده نابالغ از دور تقريبا زرد بنظر مي آيد ، روي سر و پهلوها راه‌راه ظريف دارد ، بالها و دمش سياه مايل به قهوه اي است . سينه اش راه‌راه نيست . رفتار اش شبيه سنگ چشم بزرگ است ولي قائم‌تر از آن مي نشيند . برخلاف سنگ چشم بزرگ كه در ارتفاع كم و به طور موجي پرواز مي كند ، پروازش مستقيم است . غالبا در جا بال مي زند .
زيستگاه :

زمين‌هاي زراعي نسبتا وسيع با درختها و بوته‌هاي پراكنده ، كنار جاده‌ها و زمينهاي غير محصور . روي درخت و در ارتفاع نسبتا بلند از زمين آشيانه مي سازد و اغلب به صورت دسته هاي پراكنده لانه‌سازي مي كند .
پراكندگي :

سنگ چشم خاکستری پرنده ای است که تابستاها از پراکندگی نسبتا زيادی برخوردار است ، به صورت مهاجر عبوري در همه‌جاي ايران ديده مي شود .
سنگ چشم بزرگ

انگليسي : Grait Grey Shrike
فرانسوي : Pie-Grieche Grise
لاتين : Lanius Excubitor
مشخصات :

26 سانتي‌متر ؛ از همه سنگ چشم ها بزرگتر است و با پروبال سياه و سفيد و خاكستري شناخته مي شود .
تفاوت آن با سنگ چشم خاكستري عبارت است از ؛ اندازه بزرگتر ، پيشاني خاكستري ( نه سياه ) ، ابروي سفيد باريك بين نوار چشني سياه و تارك خاكستري ، منقار باركتر و درازتر ، سفيدي خيلي بيشتر روي شانه ها ، بالهاي نسبتا كوتاه‌تر كه در قاعده دم بهم مي رسد ، دم درازتر كه شاه‌پرهاي آن از وسط به كنار به تدريج كوتاه مي شود و نوار بالي باريكتر ( كه در بال بسته به صورت دو نوار مجزا جلوه مي كند ) .
پرنده ماده معمولا روي سينه راه‌راه عرضي موجدار كمرنگ دارد . پرنده نابالغ قهوه اي مايل به خاكستري است با راه‌راه عرضي موجدار قهوه اي روي سطح شكمي . اين پرنده روي بالاترين شاخه‌هاي درخت و يا تيرتلگراف مي نشيند و از آنجا به پرندگان كوچك ، موش ، مارمولك و حشرات حمله مي كند .اغلب دم خود را تكان مي دهد و يا به شكل بادبزن باز مي كند . پروازش در ارتفاع كم و معمولا موجي است و هنگام نشستن ضمن بال‌بازروي اوج مي گيرد و سپس روي شاخه مي نشيند ، غالبا درجا بال مي زند .
زيستگاه :

حاشيه جنگل‌ها ، باغ‌هاي ميوه ، پرچين‌ها و از اين قبيل . محل لانه اش متغير است ، گاهي روي درختان بلند ولي معمولا در بوته هاي خار لانه‌سازي مي كند
پراكندگي :

سنگ چشم بزرگ پرنده ای است که زمستانها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و نیز به تعداد نسبتا فراوان در ايران زادوولد مي كند .
خانواده توكــا

Family Turdidae
پرندگاني هستند ، غالبا رنگارنگ و با قامتي نسبتا راست كه در بين آنها بهترين پرندگان خواننده وجود دارد
منقاري باريك و يا نسبتا باريك دارند. پاهاي آنها قوي‌ست ، اين خانواده داراي گونه‌هاي زياد و نسبتا نا متجانسي‌ست و شامل چك‌ها ، دم سرخ‌ها ، بلبل‌ها و توكــا‌ها مي باشد .
دم چتري

انگليسي : Rufous Bush Chat
فرانسوي : Agrobate Roux
لاتين : Cercotrichas Galactotes
مشخصات :

15 سانتي متر . نر و ماده همشكل ، بدن باريك و پاهاي دراز دارد . بعضي از حركاتش به توكاها شبيه است . با دم چتري دراز و بلوطي رنگ كه در انتها بطور مشخص سياه و سفيد است به آساني شناخته مي شود . سطح پشتي قهوه‌اي مايل به خاكستري ، ابروي كمرنگ و واضح و سطح شكمي خاكي رنگ دارد .
از نظر رفتار خيلي گستاخ‌تر از سسك‌ها است و بدون ترس روي بوته‌ها و زمين مي نشيند و در اين حالت بالها را قدري پايين مي گيرد و مرتبا دم چتري خود را در جهت عمودي تكان مي دهد .
زيستگاه :

باغ‌ها ، تاكستانها ، نخلستانها و زيتوئن‌زارها ، پرچين‌ها . روي نخل‌هاي كوتاه و درخت گز لانه مي سازد .
پراكندگي :

دم چتری از جمله پرندگانی است که در تابستانها از پراکندگی نسبتا زيادی برخوردار است
طرقه كوهي

انگليسي : Rock Thrush
فرانسوي : Merle de roche
لاتين : Monticola Saxatilis
مشخصات :

19 سانتي متر . در تمام فصول دم كوتاه آن بلوطي رنگ و وسطش قهوه‌اي است . پرنده نر در تابستان سر و گردن و جبه‌اش آبي مايل به سربي كمرنگ ، بالهايش تقريبا سياه و سطح شكمي آن نارنجي بلوطي است . در زمستان به خاطر حاشيه هاي نخودي رنگ پرها ، اين رنگ‌ها تا حدي نهفته مي ماند و پروبال پرنده منظره تيره و لكه‌لكه پيدا مي كند . پرنده ماده سطح پشتي پر از لكه دارد كه گاهي اثري از رنگ سفيد روي پشتش ديده مي شود و سطح شكمي آن لكه‌لكه نخودي رنگ است . اين پرنده اغلب در اختفا بسر مي برد و تك‌زي است . مانند چكچك كوهي راست مي نشيند و دمش را به آرامي تكان مي دهد و معمولا با حركت شيرجه مانند از محلي كه نشسته است دور مي شود و خود را بين سنگها پنهان مي كند . به كمك دم بلوطي رنگش به آساني از طرقه بنفش تشخيص داده مي شود .
زيستگاه :

در مناطق باز و سنگلاخ و يا بين درختان ، در نواحي كوهستاني زادوولد مي كند .
پراكندگي :

بطور کلی طرقه کوهی پرنده ای است که تابستانها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است
طرقه بنفش

انگليسي : Blue Rock Thrush
فرانسوي : Merie bleu
لاتين : Monticola Solitarius
مشخصات :

20 سانتي متر . كمي از طرقه كوهي بزرگتر است . پرنده نر به آساني با پرو بال خاكستري مايل به آبي سير شناخته مي شود و در زمستان بنظر تقريبا سياه مي آيد . پرنده ماده در سطح پشتي قهوه‌اي مايل به آبي است و در سطح شكمي كمرنگتر و داراي راه‌راه عرضي قهوه‌اي مايل به خاكستري مي باشد . با بالهاي فروافتاده و دم نسبتا كوتاه و لرزان روي سنگ مي نشيند و به محض نزديك شدن انسان با حركتي شيرجه مانند مي پرد و دور مي شود . اين پرنده تك‌زي است .
زيستگاه :

نواحي بياباني و سنگلاخ ، دامنه‌هاي برهنه كوهستان و نقاط كم ارتفاع تا سطح دريا . در شكاف سنگ‌ها ، صخره ها و ساختمانها لانه مي سازد .
پراكندگي :

طرقه بنفش پرنده ای است نيمه مهاجر و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است
دم سرخ پشت بلوطي

انگليسي : Eversmann’s Redstart
فرانسوي : Rouge-Queue d’eversmann
لاتين : Phoenicurus Erythronotus
مشخصات :

۱۴.۵ سانتي متر . پرنده‌اي ست با رنگهاي بسيار درخشان . پرنده نر در پروبال تابستاني سر و پس گردنش خاكستري كمرنگ است و يك نوار پهن سياه در ناحيه چشم دارد كه تا كنار گردن امتداد پيدا مي كند . سينه ، شكم ، پشت و دم آن به رنگ قرمز نارنجي روشن است . در زمستان رنگ قرمز و سياه قسمتهاي جلوي بدن آميخته با نخودي است . بالهايش تقريبا سياه و داراي دو لكه بزرگ سفيد و مشخص مي باشد . پرنده ماده در سطح پشتي ، قهوه‌اي مايل به خاكستري است ، بجز دمگاه و دمش كه شبيه پرنده نــر مي باشد . بالهايش خاكستري چرك است و لكه بزرگ سفيدي روي آن ديده مي شود . سطح شكمي آن سفيد چرك مي باشد . رفتارش شبيه دم سرخ معمولي است ( رجوع شود به دم سرخ كوهي )
زيستگاه :

زمستانها در فضاهاي باز با درختان و بوته هاي پراكنده و يا زمينهاي زراعتي كوهستاني ديده مي شود .
پراكندگي :

دم سرخ پشت بلوطی پرنده ای است که زمستانها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است . به صورت اتفاقي ضمن مهاجرت در زمينهاي پست حوالي درياي خزر ديده مي شود . .
دم سرخ سياه

انگليسي : Black Redstart
فرانسوي : Rouge-Queue noir
لاتين : Phoenicurus Ochruros
مشخصات :

14 سانتي متر . هردو جنس در تمام سنين ، مانند دم سرخ معمولي دمي خرمائي و هميشه لرزان و دمگاه خرمائي رنگ دارند ولي پروبال آنها از پرنده مزبور تيره‌تر و سطح زيرين بالهايشان تقريبا سياه است .
پرنده نــر سياه دوده اي است با لكه بالي سفيدرنگ ( بعضي نرهاي جوان در فصل زادوولد اين لكه را ندارند ) كه پروبالش در پائيز كمرنگتر است و لكه بالي آن تا حدي ناپيدا است . پرنده ماده و پرنده نابالغ شبيه دم سرخ معمولي ولي تيره‌ترند و سطح شكمي آنها خاكستري تيره است ( نه نخودي ) . حركاتش شبيه دم سرخ معمولي است ولي بيشتر روي ساختمانها و يا صخره‌ها مي نشيند زيستگاه :
صخره‌ها ، ساختمانها ، دامنه‌هاي سنگلاخ و گاهي تاكستانها . در سوراخ ديوارها ، صخره‌ها و ساختمانها لانه سازي مي كند .
پراكندگي :

دم سرخ سیاه پرنده ای است بومي ایران و فراوان است . زمستانها نيز به تعداد نسبتا فراوان ديده مي شود .
دم سرخ معمولي

انگليسي : Redstart
فرانسوي : Rouge-queue a front blanc
لاتين : Phoenicurus Phoenicurus
مشخصات :

14 سانتي متر . هر دو جنس اين پرنده در تمام سنين از تمام گونه‌ها به جز دم سرخ سياه و به وسيله دم خرمائي هميشه لرزان و دمگاه خرمائي رنگ مشخص مي شود . پرنده نر صورت و گلوي سياه ، پيشاني سفيد و سطح پشتي خاكستري سربي دارد و پهلوهايش بلوطي رنگ است . در پاييز ، گلوي سياه آن به وسيله حاشيه سفيد پرها تا حدي كمرنگ مي نمايد . پرنده ماده داراي سطح پشتي قهوه‌اي مايل به خاكستري و سطم شكمي نخودي رنگ است . پرنده نابالغ مانند نابالغ سينه سرخ لكه‌لكه است ولي دم و دمگاهش خرمائي رنگ مي باشد . هردو خيلي كمرنگتر و قهوه‌اي رنگتر از ماده و نابالغ دم سرخ سياه هستند . رفتارش خيلي شبيه سينه يرخ است .
زيستگاه :

جنگلها ، پاركها و علفزارهاي با بوته و درخت هاي كهن و گاهي خرابه‌ها . در سوراخ درختان و ديوارهاي سنگي و امثال آن لانه مي سازد .
پراكندگي :

به طور كلي دم سرخ معمولی از جمله پرندگانی است که تابستانها فراوان است ، گرچه چنتايي از اين پرنده زمستانها در خوزستان و در طول سواحل جنوبي ايران باقي مي مانند .
دم سرخ كوهي

انگليسي : Guldenstadt’s Redstart
فرانسوي : Rouge-queue de Guldenstadt
لاتين : Phoenicurus erythrogaster
مشخصات :

17 سانتيمتر . شبيه دم سرخ معمولي است ولي خيلي بزرگتر و دمش نسبتا درازتر مي باشد . پرنده نــار جبه سياه‌رنگ ، تارك و پس گردن كرم رنگ و لكه سفيد و مشخصي روي بال دارد . پرنده ماده شبيه ماده دم سرخ معمولي ، ولي بزرگتر از آن است و لكه بزرگ تقريبا سفيدي روي بال آن ديده مي شود . در پائيز پرهاي سياه و بلوطي پرنده نر حاشيه نخودي پيدا مي كند و در نتيجه سياهي صورت و رنگ بلوطي سطح شكم آميخته با رنگ نخودي بنظر مي آيد .
زيستگاه :

تپه‌هاي باير ، شيب‌هاي برهنه در كوهستان‌هاي مرتفع ، بين سنگها و صخره‌ها . در زمستان روي سروهاي كوهي يا ديگر بوته‌ها در دره‌ها ديده مي شود ، بين قلوه سنگها لانه مي سازد.
پراكندگي :

بنا بر گزارش Zerudny دم سرخ کوهی از جمله پرندگان بومي ایران بشمار می آید و در ارتفاعات البرز زادوولد مي كند ، ولي اين امر نياز به برسي دارد .
سينه سرخ

انگليسي : Robin
فرانسوي : Rouge-gorge familier
لاتين : Erithacus Rubecula
مشخصات :

۱۳/۵ سانتيمتر . نر و ماده همشكل ، پرنده اي كوچك و خپله كه بي گردن به نظر مي رسد . بالغ آن سينه و پيشاني نارنجي و سطح پشتي قهوه‌اي زيتوني يكدست دارد . پرنده نابالغ فاقد رنگ نارنجي و پر از لكه‌هاي قهوه‌اي پر‌رنگ و نخودي است . از نابالغ دم سرخ معمولي با دم قهوه‌اي پررنگ ( نه بلوطي ) و از نابالغ بلبل ، بوسيله اندازه كوچكتر ، سطح شكمي نخودي‌رنگ‌تر و دم قهوه‌اي پررنگ تشخيص داده مي شود
زيستگاه :

ياغها ، پرچين‌ها ، بيشه‌ها و جنگل‌هاي با رويش گياهي كوتاه . در سوراخ‌ها يا شكاف ديوارها ، در ساحل رودخانه‌ها ، روي درختها و پاي پرچين‌ها و پيچك‌ها لانه مي سازد.
پراكندگي :

سینه سرخ از دسته پرندگانی است که زمستانها از پراکندگی نسبتا زيادی برخوردار است و نیز به تعداد نسبتا فراوان در ايران زادوولد مي كند .
بلبل

انگليسي : Nightingale
فرانسوي : Rossignol Philomele
لاتين : Luscinia Megarhynchos
مشخصات :

16 سانتي متر . نر و ماده همشكل ، تقريبا نشانه خاصي ندارد ، جز اينكه دمش بلوطي مايل به قهوه‌اي است و صداي جالب توجهي دارد . سطح پشتي قهوه‌اي خوشرنگ و يكدست و سطح شكمي آن قهوه‌اي مايل به خاكستري كمرنگ است كه در ناحيه گلو و شكم به سفيدي مي گرايد . پرنده نابالغ مانند نابالغ سينه سرخ ، خال‌خال و لكه‌لكه است ، ولي به آساني از روي اندازه بزرگتر ، دم بلوطي رنگ و سطح شكمي سفيد‌تر مشخص مي شود . تفاوت آن با نابالغ دم سرخ معمولي عبارت است از اندازه بزرگتر و دم بلوطي تيره‌رنگ .
اغلب خود را از انظار پنهان مي كند و تك‌زي‌ست .
زيستگاه :

جنگلهاي برگ‌ريز مناطق كم ارتفاع ، بيشه‌هاي مرطوب و پرچين‌هاي انبوه . لانه خود را در نزديكي زمين و در درون بوته‌هاي خار يا گزنه كاملا مخفي از انظار مي سازد .
پراكندگي :

بلبل از جمله پرندگانی است که تابستانها از پراکندگی نسبتا زيادی برخوردار است .
بلبل خالدار

انگليسي : Thrush Nightingale
فرانسوي : Rosseignol Progne
لاتين : Luscinia Luscinia
مشخصات :

16 سانتي متر . نر و ماده همشكل ، خيلي شبيه بلبل معمولي است با اين تفاوت كه بدن و دمش پر‌رنگتر و بيشتر قهوه‌اي زيتوني مي باشد و از نزديك با سينه لكه‌لكه و مايل به قهوه‌اي تشخيص داده مي شود ، رفتارش شبيه بلبل معمولي است .
زيستگاه :

بيشه‌هاي انبوه و مرطوب و گياهان كوتاه مناطق باتلاقي .
پراكندگي :

بلبل خالدار پرنده ای است که به صورت مهاجر عبوري فراوان است و در همه جاي ايران ديده مي شود .
خانواده ليكو

Family Timaliidaee
ليكوها با دم دراز و پروبال قهوه‌اي رگه‌رگه مشخص مي شوند ، پاهاي قوي دارند ، منقارشان نيز قوي و قدري خميده است .
تقريبا هميشه به صورت دسته‌هاي كوچك ديده مي شوند كه دائما در ميان درخت‌ها و بوته‌ها و يا روي زمين در حركت هستند . روي زمين معمولا با جست‌هاي كوچك جابجا مي شوند . پرواز خوبي ندارند . نر و ماده آنها همشكل است . بيشتر از حشرات تغذيه مي كنند .
ليكو

انگليسي : Common Babbler
فرانسوي : Craterope de I’lnde
لاتين : Turdoides caudatus
مشخصات :

22 سانتي‌متر ؛ به طور كلي قهوه‌اي تيره بنظر مي آيد و هيچ علامت مشخصي جز دم دراز كه شاهپرهاي آن از وسط به كنار كوتاه‌تر مي شود ندارد . سطح پشتي قهوه‌اي خاكي كمرنگ با رگه‌هاي قهوه‌اي پررنگ فراوان ، و سطح شكمي آن كمرنگتر است با رگه‌هاي كمرنگ در طرفين سينه . پرنده‌اي فعال و پرسروصدا است ، مرتبا در حركت است و اغلب روي زمين تغذيه مي كند و با جهش‌هاي كوتا و سريع جابجا مي شود . معمولا در قسمت پايين گياهان مشاهده مي شود . پرنده اي است اجتماعي و اغلب به صورت دسته‌هاي خانوادگي و يا گله‌هاي كوچك ديده مي شود . ( رجوع شود به ليكوي تالابي )
زيستگاه :

فضاهاي باز با بوته‌ها و درخت‌هاي پراكنده ، باغ‌ها ، نخلستان‌ها و امثال آن و اغلب در مناطق خيلي خشك . لانه‌اش را بر روي بوته‌هاي خار ، درخت گز و يا درخت نخل مي سازد .
پراكندگي :

لیکو پرنده‌ای‌ست بومي ایران و در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
ليكوي تالابي

انگليسي : Iraq Babbler
فرانسوي : Craterope D’irak
لاتين : Turdoides Altirostris
مشخصات :

21 سانتي‌متر ؛ خيلي شبيه ليكو است ، ولي كوچكتر و لاغرتر از آن به نظر مي آيد ، پروبالش كمرنگ‌تر و بيشتر قهوه‌اي مايل به نارنجي است ، به ويژه در طرفين گلو و ناحيه سينه كه در نظر اول جلب توجه مي‌كند . سطح پشتي آن رگه‌هاي كمتر و ظريفتري دارد ، به خصوص بر روي تارك ، سينه‌اش به كلي فاقد رگه است . منقاري كوتاه‌تر و تا حدي كلفت‌تر از ليكو دارد . لیکوی تالابی رفتاری شبيه ليكو دارد .
زيستگاه :

درمقايسه با ليكوي معمولي ، مناطق مرطوب‌تر مانند نيزار‌ها وريشه‌هاي مرطوب اطراف تالاب‌ها را ترجيح مي دهد .
پراكندگي :

لیکوی تالابی از جمله پرندگان بومي ایران و به تعداد خیلی كم ديده مي شود .
چرخ‌ريسك نيزار

انگليسي : Bearded Tit
فرانسوي : Mesange a moustaches
لاتين : Panurus biarmicus
مشخصات :

16 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي ست كوچك با سطح پشتي و دم دراز خاكي رنگ و سطح شكمي خاكستري مايل به صورتي . نــــر آن داراي سر خاكستري با سبيل‌هاي سياه جالب توجه است و پوشپرهاي بال و كناره‌هاي دمش تيره‌رنگ مي باشد . اين پرنده با بال زدن‌هاي سريع در حالي كه دم را شل و آويزان مي گيرد ، پرواز مي كند ، در نيزارها حركات آكروباتيك انجام مي دهد .
زيستگاه :

نيزارهاي وسيع و دور افتاده ، لانه‌اش را نزديك به سطح زمين و در حاشيه نيزارهاي مرطوب مي سازد .
پراكندگي :

به طور عمده چرخ ریسک نیزار پرنده‌ای است بومي نقاط خاصی از ایران ، ولي از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است . اخيرا هيچ گزارشي مبني بر وجود آن در جنوب شرقي ايران نرسيده است .
خانواده چرخ‌ريسك

Family Paridae
پرندگاني هستند كوچك ، درخت‌زي و خيلي پرجنب و جوش ، با منقار كوتاه و پاهاي كوتاه و نيرومند پروازي ضعيف دارند ، در زمستان اغلب به صورت گله‌هاي مختلط ديده مي شوند نر و ماده آنها معمولا همشكل است ، بيشتر آنها در سوراخ‌ها ؛ روي درختان و يا بوته‌ها لانه مي سازند .غذاي آنها بيشتر از حشرات و بعضي بي‌مهره‌گان است ، گاهي از دانه‌ها نيز تغذيه مي كنند .
چرخ‌ريسك سر سياه

انگليسي : Sonbrb tit
فرانسوي : Mesange lugubre
لاتين : Parus Lugubris
مشخصات :

14 سانتي‌متر ، منقارش نسبت به چرخ‌ريسك‌هاي ديگر كلفت‌تر است و بيننده را به ياد چرخ‌ريسك بزرگ مي اندازد . تارك و پس گردن سياه دوده‌اي مايل به قهوه‌اي ( در ماده بيشتر قهوه‌اي شكلاتي ) ، سطح پشتي قهوه‌اي مايل به خاكستري ، صورت و طرفين گردن تقريبا سفيد رنگ ، سطح شكمي سفيد چرك با پهلو‌هاي قهوه‌اي مايل به خاكستري و روي گلو لكه بزرگ سياه‌رنگ دارد . رفتارش شبيه چرخ‌ريسك بزرگ است ولي به ندرت در زمستان با گله پرندگان ديگر همراه مي شود .
زيستگاه :

دشت‌هاي كم ارتفاع و دامنه هاي كوه‌هاي پر درخت با صخره‌هاي برهنه . در سوراخ درختان و گاهي بين سنگ‌ها لانه مي سازد .
پراكندگي :

چرخ ریسک سر سیاه از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است
چرخ‌ريسك پشت سر سفيد

انگليسي : Coal tit
فرانسوي : Mesange noire
لاتين : Parus ater
مشخصات :

11 سانتي‌متر ؛ اندكي از چرخ‌ريسك سرآبي كوچكتر است ، تاركش سياه و يك لكه بزرگ سفيد در پس گردن دارد . گونه‌هايش سفيد چرك و از بالاي چانه تا بالاي سينه سياه است . سطح پشتي خاكستري مايل به زيتوني با دو خط بالي سفيد و سطح شكمي تقريبا سفيد با پهلوهاي نخودي دارد . در پرنده نابالغ گونه‌ها ، سطح شكمي و لكه پس گردن تقريبا زرد است . به اندازه چرخ ريسك بزرگ خودنما نيست .
زيستگاه :

جنگل‌ها و باغ‌ها . در سوراخ كنده‌هاي درختان و ديواره ساحلي رودخانه‌ها و معمولا نزديك به زمين لانه مي سازد .
پراكندگي :‌

چرخ ریسک پشت سر سفید بومي ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است
چرخ‌ريسك سرآبي

انگليسي : Blue tit
فرانسوي : Mesange Bleue
لاتين : Parus Caeruleus
مشخصات :

11 سانتي‌متر ؛ تنها چرخ‌ريسكي است كه تارك ، بالها و دم آبي روشن دارد . سطح شكمي آن زردرنگ و گونه‌هايش سفيد است . خط سياه چشمي ، خط سياه پس گردن و خط سياه دو گونه به هم پيوسته و دنباله خط دور گونه و چانه سياه مايل به آبي آن ختم مي شود ، تاركش حاشيه سفيد دارد و در پس گردن آن لكه سفيدي ديده مي شود . پشتش تقريبا سبز رنگ است . پرنده نابالغ گونه‌هاي زرد و سطح پشتي قهوه‌اي مايل به سبز دارد . رفتار اين پرنده شبيه چرخ‌ريسك بزرگ است .
زيستگاه :

مانند چرخ‌ريسك بزرگ .
پراكندگي :

چرخ ریسک سرآبی بومي ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است
چرخ ريسك بزرگ

انگليسي : Great tit
فرانسوي : Mesange Charbonniere
لاتين : Parus major
مشخصات :

14 سانتي‌متر ؛ از همه چرخ‌ريسك‌ها بزرگتر است و به وسيله سر و گردن سياه مايل به آبي براق ، گونه‌هاي سفيد رنگ ، سطح شكمي زرد با نوار طولي سياه در وسط ( بهترين نشانه ) تشخيص داده مي شود . سطح شكمي آن طوسي مايل به سبز است . پرنده نابالغ ؛ تارك قهوه‌اي و گون‌هاي زرد رنگ دارد . اين پرنده درخت‌زي و فعال است ( رجوع شود به چرخ‌ريسك توراني ) .
زيستگاه :

جنگل‌هاي مختلط ، باغ‌ها و پرچين‌ها . در سوراخ درختان ، ديوارها و آبروها و امثال آن لانه مي سازد .
پراكندگي :

چرخ ریسک بزرگ از جمله پرندگان بومي ایران و از پراکندگی زيادی برخوردار است
چرخ‌ريسك توراني

انگليسي : Turkestan tit
فرانسوي : Mesange du turkestan
لاتين : Parus Bokharensis
مشخصات :

15 سانتي‌متر ؛ از لحاظ شكل و طرح ظاهري خيلي شبيه چرخ‌ريسك بزرگ ولي كمرنگتر است و در پوبالش اثري از رنگ‌هاي زرد و يا سبز ديده نمي شود . گونه‌ها ، لكه بزرگ پس گردن و طرفين سينه و شكم آن تقريبا سفيد است . از نژاد خاوري چرخ ريسك بزرگ به وسيله اندازه بزرگ‌تر ، دم خيلي درازتر و منقار كلفتر تشخيص داده مي شود . رفتار ، صدا و زيستگاهش شبيه چرخ‌ريسك بزرگ است .
پراكندگي :

چرخ ریسک تورانی پرنده ای است بومي ایران و به تعداد كم در دامنه كوه‌هاي كپت‌داغ در منتهي‌اليه شمال شرقي خراسان ديده مي شود .
خانواده چرخ‌ريسك دم‌دراز

Family Aegithalidae
چرخ‌ريسك دم‌دراز

انگليسي : Long-tailed tit
فرانسوي : Mesange a Longue qu eue
لاتين : Aegithalos caudutus
مشخصات :

13 سانتي‌متر ( طول دم 7 سانتيمتر ) نر و ماده همشكل ، پرنده‌اي كاملا مشخص كه پرو بالش مخلوطي از رنگ‌هاي سياه ، سفيد و صورتي است. دمي دراز دارد كه شاهپره‌هاي آن از وسط به كنار به طور محسوسي كوتاه‌تر مي باشد و صداي خاص كه به شناسايي آن كمك مي كند . سرش سفيد است و نوار تقريبا سياه و مشخصي در بالاي چشم دارد . سطح پشتي مخلوطي از صورتي و سياه و سطح شكمي آن سفيد مي باشد با شكم و پهلو‌هاي صورتي رنگ . بالها و دمش سياه و شاهپرهاي كناري دم ، سفيد خالص است . پرنده نابالغ گونه‌هاي تيره‌رنگ دارد و اثري از رنگ صورتي در بدن آن ديده نمي شود . از نظر رفتار ، بي آرام و فعال است و دايما حركات آكروباتيك انجام مي دهد .
زيستگاه :

بيشه‌هاي انبوه ، بوته‌زارها ، پرچين‌ها و همچنين جنگل‌ها ( در زمستان ) . لانه تخم مرغي شكل خود را معمولا در بوته‌هاي خاردار و گاهي خيلي بالا روي درخت مي سازد
پراكندگي :

چرخ ریسک دم دراز از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی تقریبا فراوانی برخوردار است .
خانواده كمـر كلي

Family Sittidae
مانند داركوب‌هاي كوچكي بنظر مي آيند ، ولي روي درخت‌ها و صخره‌ها بدون آن كه از دم خود به عنوان تكيه‌گاه استفاده كنند ، هم در جهت بالا و هم در جهت پائين حركت مي كنند . سر بزرگ ، منقاري قوي ، پاهاي كوتاه با پنجه‌هاي بلند و بالهاي نسبتا بلند و نوك‌تيز دارند . تكزي هستند . پروازي موجي دارند . نر و ماده آنها همشكل است . در سوراخ‌ها لانه مي سازند . از حشرات و دانه‌ها تغذيه مي كنند .!
كمـر كلي جنگلي

انگليسي : Nuthatch
فرانسوي : Sittelle torchepot
لاتين : Sitta europaea
مشخصات :

13 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است پرجثه و فعال كه اغلب از درخت بالا مي رود و منقار نوك تيز و قوي دارد .
به كمك تارك و سطح پشتي خاكستري مايل به آبي ، سطح شكمي نخودي با پهلو‌هاي بلوطي رنگ ، گون‌ها و گلوي سفيد و نوار چشمي سياه تشخيص داده مي شود . پرنده نابالغ فاقد رنگ بلوطي است . روي تنه درختها با جهش‌هاي كوتاه و مقطع در جهات مختلف ( حتي رو به پايين ) حركت مي كند ولي از دمش به عنوان تكيه‌گاه استفاده نمي كند . هسته‌ها و ميوه‌هاي خشك را در شكاف تنه درخت‌ها قرار مي دهد و با نوك به آنها مي كوبد . ( رجوع شود به كمـركلي كوچك و كمركلي بزرگ )
زيستگاه :

در ديوارها لانه مي سازد و مدخل لانه را با گل اندود مي كند .
پراكندگي :

کمر کلی جنگلی از جمله پرندگان بومی ایران بوده و در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است.
كمـر كلي كوچك

انگليسي : Neumayer’s Rock Nuthatch
فرانسوي : Sittelle de rochers de Neumayer
لاتين : Sitta neumayer
مشخصات :

14 سانتي‌متر ؛ زيستگاهش به كلي با زيستگاه كمـركلي جنگلي تفاوت دارد و اغلب در سطح صخره‌هاي برهنه ديده مي شود ولي گاهي روي درخت نيز مي نشيند . شبيه كمـركلي جنگلي ، ولي خيلي كمرنگ‌تر است . سطح شكمي تقريبا سفيد ، پهلوها و پوشپر‌هاي زير دم نخودي مايل به قهوه‌اي ( نه بلوطي ) و دم خاكستري بدون نشانه‌هاي سفيد دارد . رفتارش شبيه كمـركلي جنگلي است .
زيستگاه :

دره‌هاي تنگ و سنگي ؛ كوهپايه‌ها و صخره‌هاي مرتفع كوهستاني . در غـارها و شكاف سنگ‌ها زادوولد مي‌كند و دهانه لانه را با گل اندود مي كند و به شكل قيف كوتاهي در مي آورد .
پراكندگي :

کمر کلی کوچک پرنده‌ای‌ست بومی و از پراکندگی تقریبا فراوانی برخوردار است
كمـركلي بزرگ

انگليسي : Large Rock Nuthatch
فرانسوي : Sittelle de rochers
لاتين : Sitta tephronota
مشخصات :

16 سانتي‌متر ؛ خيلي شبيه كمـركلي كوچك ، ولي بطور محسوسي از آن بزرگتر است . منقار درازتر و كلفت‌تري دارد ، سينه آن سفيد‌تر است و رنگ خرمائي پهلوهايش سيرتر مي باشد . نوار سياه ناحيه چشم آن مشخص‌تر است و تا كنار گردن ادامه پيدا مي كند . رفتـارش شبيه كمـركلي كوچك است .
زيستگاه :

مانند زيستگاه كمـركلي كوچك ، ولي در زمين‌هاي سنگي كم ارتفاع و گاهي در نواحي سنگي جنگل‌هاي تنك ديده مي شود . مانند كمـركلي كوچك در شكاف صخره‌ها لانه مي سازد .
پراكندگي :

کمرکلی بزرگ بومی ایران است و تقریبا از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
ديوار خــزك

انگليسي : Wall Creeper
فرانسوي : Tichodrome echelette
لاتين : Tichodroma muraria
مشخصات :

16 سانتي‌متر ؛ با رنگ قرمز لاكي روي بالهاي گرد و سياه رنگش تشخيص داده مي شود . سطح پشتي خاكستري ، دم كوتاه و منقار خميده دراز و باريك دارد . روي حاشيه بال‌ها و دمش لكه‌هاي درشت سفيد ديده مي شود . گلو و سينه آن در تابستان سياه و در زمستان تقريبا سفيد است . پروازي متناوب و پروانه‌وار دارد . در حالي كه روي صخره‌ها و يا در ساختمان‌هاي متروك به دنبال غذا مي گردد ، بالهاي پهن خود را مرتبا تكان مي دهد . پرنده نابالغ شبيه پرنده بالغ زمستاني ، ولي قهوه‌اي رنگ است و منقاري راست‌تر دارد .
زيستگاه :

دره‌هاي سنگي ، صخره‌ها و خرابه‌ها . در شكاف‌هاي عميق صخره‌هاي كوهستاني و گاهي در ساختمانها
( معمولا در ارتفاع بيش از 2000 متر تا حد برف ) زادوولد مي كند .
پراكندگي :

بطور عمده دیوارخزک از جمله پرندگان بومی ایرانو از تقریبا از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
در زمستان به مناطق كم ارتفاع‌تر پايين مي آيد ، همچنین در زمستان از نواحي مركزي فارس گزارش شده است .
ادامه دارد ...



1 تشکر با چوق از این پست از Ramana به میزان 100 چوق تشکر شده است . دلیل : پست مفید
Ramana آفلاین است   پاسخ به نقل قول چوق/پاداش
قدیمی 02-16-2014   #3 (لينک اين پست)
مدیران بازنشسته پرشین سون
 
آواتار Ramana
 
تاريخ عضويت: Nov 2013
محل سكونت: زیر گنبد کبود
سن: 24
اسم واقعی: رامانا
پست ها: 40,832
تشكرها (از ديگران): 3,154
تشكر شده 4,444 بار در 2,108 پست
چوق (ثروتمند شماره 5): 20,473,925
پاداش داده شده 403 مرتبه
تاکنون 62 مرتبه با چوق تشکر کرده
تشکر شده با چوق 129 مرتبه
فعاليت Longevity
1/20 9/20
Today پست ها
ssss40832

ويترين جوايز


عکسهای خریداری شده
نوشابه شنگولی پرسپولیس تهران
پيش فرض

خانواده دارخزك

Family Certhiidae
دارخزك

انگليسي : Tree Creeper
فرانسوي : Grimpereau des bois
لاتين : Cethia familiaris
مشخصات :

12 سانتي‌متر ؛ نر و ماده همشكل . پرنده‌اي است كوچك و قهوه‌اي رنگ كه مرتبا از درخت بالا مي رود . از داركوب‌ها و كمـركلي‌ها به وسيله اندازه كوچك ، منقـار باريك و خميده و با رفتار ويژه‌اش به آساني تشخيص داده مي شود . سطح پشتي قهوه‌اي رنگ با رگه‌رگه نخودي و سطح شكمي سفيد نقره‌اي دارد .
با جهش‌هاي كوتاه در حالي كه دم سفت خود را به پوست درخت فشار مي دهد ، به‌طور مارپيچي از آن بالا مي رود . در زمستان همراه چرخ‌ريسك‌ها ديده مي شود .
زيستگاه :

جنگل‌ها پاركها و باغ‌هاي كهن . لانه‌اش را زير پوست جدا شده درخت ، شكاف تنه درختها و يا در پشت پيچك‌ها مي سازد .
پراكندگي :

دارخزک از جمله پرندگان بومی ایران است و بنابر نقشه پراکندگی در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
خانواده چرخ ريسك پشت بلوطي

Family Remily Remizidae
چرخ‌ريسك پشت‌بلوطي

انگليسي : Penduline tit
فرانسوي : Remiz penduline
لاتين : Remiz pendulinus
مشخصات :

۱۰.۵ سانتي‌متر ؛ نر و ماده همشكل . پرنده‌اي است كوچك ، به رنگ خاكستري و قهوه‌اي ، با دمي دراز . نژادي از اين پرنده كه در آذربايجان و منطقه زاگرس يافت مي شود ؛ با سر و گلوي سفيد مايل به خاكستري و نوار پهن و سياه روي صورت به اساني شناخته مي شود . پشتش بلوطي و شكمش سفيد مايل به نخودي است . دو نژاد ديگر كه در ناحيه جنوبي درياي خـزر و منطق سيستان پيدا مي شود ، خيلي متغيرند ، ولي معمولا سر كاملا قهوه‌اي مايل به سياه دارند . نژاد چهارم كه در منهي‌اليه شمال شرقي ايران زادوولد مي كند و زمستان را در جنوب شرقي ايران مي گذراند ، تاركي تقريبا سفيد دارد و سياهي طرفين سرش در پس گردن يه يكديگر مي پيوندد . نابالغ تمام اين نژادها به طور كلي قهوه‌اي مايل به خاكستري كمرنگ است و نشانه‌هاي سياه و بلوطي را ندارد .
زيستگاه :

مناطق تالابي ، بيشه‌ها ، كنار رودخانه‌ها و امقال آن و گاهي در نقاط خشك . لانه تخم مرغي شكل خود را كه مدخلي قيف مانند دارد ، بطور آويزان به شاخه‌هاي بيروني بوته‌ها يا درخت‌ها و يا نيزار‌ها مي سازد .
پراكندگي :

به طور كلي چرخ ریسک پشت بلوطی از جمله پرندگان بومی ایران است و در نقاط خاصی از پراکندگی نسبتا خوبی برخوردار است .
خانواده بلبل خــرما

Family Pycnonotidae
بلبل خــرما

انگليسي : White-eared Bulbul
فرانسوي : Bulbul a oreillons blancs
لاتين : Pyclonotus Leucotis
مشخصات :

18 سانتي‌متر ؛ نـر و ماده همشكل . نشانه‌هاي تشخيص آن عبارت است از سر و گلوي سياه با لكه بزرگ سفيد در ناحيه گونه ، سطح پشتي قهوه‌اي روشن ، سطح شكمي خاكستري چرك ، پوشپرهاي زير دمي زرد نارنجي و دم سياه با نوك سفيد . روي سر اثري از كاكل دارد ، پرنده اي است آشنا و پر سروصدا ، معمولا جفت جفت و يا به صورت دسته‌هاي كوچك ديده مي شود .
زيستگاه :

مناطق باز با بوته‌ها و درخت‌هاي پراكنده ، نخلستان‌ها ، كشتزارها ، باغ‌ها و گاهي داخل شهرها . روي بوته يا درخت آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

بلبل خرما از جمله پرندگان بومي ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است همچنین طی چندسال اخير تعداد بلبل خرما در تهران افزايش يافته، اين در حالى است كه اين پرنده ، پرنده خاص جنوب است .
خانواده مگس گير

Family Muscicapidae
پرندگاني هستند كوچك و بيشتر درخت زي كه منقاري نسبتا تخت با قاعده پهن دارند اغلب با بدني راست در جاهاي بلند مي نشينند و از آنجا به دنبال حشرات به پرواز در مي‌آيند و پس از شكار آنها در هوا يا در روي زمين معمولا به همان نقطه اول باز مي گردند تك‌زي هستند ؛ جز در مگس‌گير خالدار ؛ نر و ماده آنها همشكل نيست ، در سوراخ ها ، يا روي درخت‌ها لانه مي سازند ، از حشرات و عنكبوت‌ها تغذيه مي كنند .
مگس‌گير ابلق باختري

انگليسي : Pied Flycatcher
فرانسوي : Gobe-mouches
لاتين : Ficedula Hypoleuca
مشخصات :

۱۲.۵سانتي‌متر ؛ پرنده نــر در بهار سر و سطح پشتي سياه دارد . پيشاني ، سطح شكمي ، لكه بال و كناره‌هاي دمش سفيد است . در پاييز شبيه پرنده ماده است ؛ ولي سفيدي پيشاني را حفظ مي كند . پرنده ماده در سطح پشتي ، قهوه‌اي زيتوني و در سطح شكمي سفيد مايل به نخودي است و لكه‌هاي بالي آن كوچكتر مي باشد . پرنده نابالغ از نابالغ مگس‌گير خالدار ؛ به وسيله رنگ سفيد روي بالها و دم مشخص مي شود .
رفتار حشره‌گيري آن شبيه مگس‌گير خالدار است ولي به ندرت به جاي اولش بر مي گردد و اغلب ، روي زمين تغذيه مي كند . دائما دمش را تكان مي دهد ، بخاطر داشتن لكه بالي با هيچ يك از ساير مگس‌گير‌ها ، بجز مگس‌گير ابلق اشتباه نمي شود .
زيستگاه :

معمولا در باغ‌ها و جنگل هاي برگ‌ريز و اغلب نزديك آب ديده مي شود .
پراكندگي :

مگس گیر ابلق باختری پرنده‌ای است که به صورت مهاجر عبوري و به تعداد كم در شمال و غرب ايران ديده مي شود و بخاطـر شباهت زيادش با مگس‌گير ابلق ، كمتر گزارش مطمئني در مورد مشاهده اين پرنده موجود است .
مگس‌گير ابلق

انگليسي : Collared Flycatcher
فرانسوي : Gobe-mouches a collier
لاتين : Ficedula albicollis
مشخصات :

شبيه مگس‌گير ابلق باختري است ، ولي نــرش به وسيله طوق پهن و سفيد ، دمگاه تقريبا سفيد ، وسعت بيشتر سفيدي پيشاني و لكه‌هاي بال و سفيدي كمتر كناره‌هاي دم از آن مشخص مي شود . در پائيز نشانه‌هاي سياه تبديل به قهوه‌اي پررنگ مي شود ، طوق گردن تقريبا از بين مي رود و نشانه‌هاي سفيد كاهش پيدا مي كند . تشخيص پرنده ماده از ماده مگس‌گير ابلق باختري دشوار است ولي معمولا سطح پشتي خاكستري‌تر با سفيدي بيشتر روي بالا و اثري از رنگ سفيد در پس گردن و دمگاه دارد . رفتار و زيستگاه اين پرنده همانند مگس‌گير ابلق باختري است .
پراكندگي :

مگس گیر ابلق از جمله پرندگان نيمه مهاجر است که در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .امكان دارد كه در منطقه غربي زاگرس زادوولد كند .
مگس‌گير سينه سرخ

انگليسي : Red-######ed Flycatcher
فرانسوي : Gobe-mouches nain
لاتين : Ficedula parva
مشخصات :

۱۱.۵ سانتي‌متر ؛ كوچكترين مگس‌گيرها كه فقط نـر آن در تمام فصول گلوي نارنجي روشن دارد و سرش خاكستري رنگ است . سطح پشتي اين پرنده قهوه‌اي مايل به خاكستري و سطح شكمي آن نخودي كمرنگ مي باشد و لكه‌هاي سفيد طرفين دم تقريبا سياهش تشخيص فوري آن را ميسر مي سازد . در حالت نشسته اغلب دم خود را رو به بالا نگه مي دارد و بال‌هايش حالت افتاده دارد . در فصل زاد و ولد اغلب گوشه‌گير است و فقط گاه‌گاهي در هوا يا روي زمين حشرات را دنبال مي كند و در اين حالت طرح سياه و سفيد دمش مشخص است . بيشتر اوقات به سبك سسك‌ها در بين شاخه‌هاي بالاي درخت به تغذيه مي پردازد .
پرنده نــر ، بيننده را به ياد سينه سرخ مي اندازد ، جز اينكه روي دمش سفيدي دارد و رنگ صورتش خاكستري است . از نظر اندازه نيز از آن كوچك‌تر مي باشد
زيستگاه :

معمولا جنگل‌هاي برگ‌ريز . ضمن مهاجرت همچنين در كشتزارها ديده مي شود . عادات لانه سازي آن مانند مگس‌گير ابلق ولي گاهي لانه‌هاي باز روي تنه درخت مي سازد .
پراكندگي :

مگس گیر سینه سرخ پرنده‌ای است که تابستان‌ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است ، و به صورت مهاجر عبوري در مشرق و جنوب شرقي ايران نیر فراوان ديده مي شود .
مگس‌گير خالدار

انگليسي : Spotted Flycatcher
فرانسوي : Gobe-mouches Gris
لاتين : Muscicapa striata
مشخصات :

۱۳.۵سانتي‌متر ؛ صرف نظر از حالت قائم بدن به وسيله پرو بال قهوه‌اي مايل به خاكستري ، تارك خال‌خال و سينه تقريبا سفيد رگه‌رگه شناخته مي شود . بال‌ها و دم خود را اغلب تكان مي دهد ، معمولا در ارتفاع كم روي شاخه‌ها مي نشيند و از آنجا با پروازي چابك و سريع حشرات در حال گذر را دنبال مي كند . پرنده اي نسبتا تك‌زي است .
زيستگاه :

باغ‌ها ، پارك‌ها و حاشيه جنگل‌ها . روي ساختمان‌ها يا داخل آنها ، روي تنه درخت‌ها و يا در پناه گياهان بالارونده لانه مي سازد
پراكندگي :

مگس گیر خالدار از جمله پرندگانی‌ست که تابستان‌ها فراوان است و نیز به صورت مهاجر عبوري در همه‌جاي ايران ديده مي شود .
خانواده سهره‌ريز

Family Estrildidae
سهره ريز

انگليسي : With-throated Munia
فرانسوي: Munie a gorge blanche
لاتين : Lonchura malabarica
مشخصات :

۱۲.۵ سانتي‌متر ؛ نر و ماده همشكل . سهره كوچكي است با منقار نسبتا بزرگ و مخروطي به رنگ شاخي مايل به خاكستري و دم تقريبا دراز ، نوك‌تيز و سياه رنگ .سطح پشتي ، تارك و پس گردنش قهوه‌اي ، دمگاه و سطح شكمي آن سفيد است با راه‌راه عرضي كمرنگ در پهلوها . معمولا به صورت دسته‌هاي كوچك ديده مي شود . پروازش سريع و موجي است .
زيستگاه :

فضاي باز با بوته‌هاي خار و درختان پراكنده ، كشتزارها ، باغ‌ها و امثال آن .لانه گنبد شكل و بزرگ روي شاخه‌هاي بيروني بوته‌ها يا درختان مي سازد .
پراكندگي :

سهره ریز از جمله پرندگان بومي ایران است و در مناطق مختص به خود به تعداد خيلي كم ديده مي شود .
خانواده سهره

Family Fringillidae
پرندگاني هستند دانه‌خوار با منقاري كوتاه ، مخروطي و قوي ، پروبال رنگارنگ بيشتر آنها در خارج از فصل زاد و ولد به طور دسته جمعي ديده مي شوند نر و ماده آنها غالبا همشكل نيست روي درختان بوته‌ها و يا زمين لانه مي سازند غير از دانه‌ها گاهي از حشرات نيز تغذيه مي كنند .
سهره جنگلي

انگليسي : Chaffinch
فرانسوي : Pinson des arbres
لاتين : Fringilla Coelebs
مشخصات :

15 سانتي‌متر ؛ اين پرنده داراي دو خط بالي سفيد و مشخص است و در پرواز شاهپرهاي سفيد كنار دمش نمايان مي شود . پرنده نــر سطح شكمي قهوه‌اي مايل به صورتي ، جبه بلوطي رنگ ، دمگاه تقريبا سبز ، تارك و پس گردن كبود دارد . سطح پشتي پرنده ماده قهوه‌اي مايل به زيتوني كمرنگ است و سطح شكمي آن به همين رنگ ، ولي روشن‌تر مي باشد . پرنده‌اي اجتماعي است و جز در فصل زادوولد اغلب همراه با سهره‌هاي ديگر ديده مي شود . نــر و ماده غالبا در دسته‌هاي جداگانه پرواز مي كنند . پروازش موجي است .
دمگاه سبزش بهترين نشانه تشخيص آن از سهره‌ سر سياه است كه دمگاه سفيد دارد .
زيستگاه :

پرچين‌ها ، جنگل‌ها ، زمين‌هاي غيرمحصور ، باغ‌ها و كشتزارها . در ميان بوته‌ها يا روي درخت و اغلب در ارتفاع كم لانه مي سازد .
پراكندگي :

سهره جنگلی از جمله پرندگانی است که زمستان‌ها خيلي زياد است و نیز به تعداد فراوان در ايران زادوولد مي كند .
سهره سر سياه

انگليسي : Brambling
فرانسوي : Pinson du Nord
لاتين : Fringilla montifringilla
مشخصات :

۱۴.۵ سانتي‌متر ؛ از سهره جنگلي به وسيله دمگاه سفيد و مشخص و كمي سفيدي روي بال‌ها و دم ، تشخيص داده مي شود . پرنده نــر در ناحيه سينه و شانه‌ها نارنجي رنگ است . سر و جبه‌اش در بهار سياه درخشان و در زمستان قهوه‌اي رنگ مي باشد . پرنده ماده ممكن است با ماده سهره جنگلي اشتباه شود ، ولي پر و بالش نخودي‌تر و كمرنگتر است ، همچنين دمگاه سفيد و رگه‌هاي سياه روي تارك ، آن را مشخص مي سازد . پرواز اين پرنده نامنظم‌تر از پرواز سهره جنگلي است و در زمستان با هم گله تشكيل مي دهند .
سهره دمگاه سفيد ، چنانچه از نامش پيداست ، دمگاه سفيد دارد ، ولي لكه دمگاهي آن پهن‌تر است و جثه بزرگ‌تر و منقار خيلي كلفت ، تشخيص آن را آسان مي سازد .
زيستگاه :

جنگل‌ها و كشتزارها
پراكندگي :

سهره سر سیاه پرنده ای ست که زمستان‌ها در شمال ايران از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
گاهي به سمت جنوب تا ناحيه مركــزي فارس و در بلوچستان ديده مي شود .
سهره پيشاني سرخ

انگليسي : Gold-fronted Serin
فرانسوي : Serin a front d’or
لاتين : Serinus pusillus
مشخصات :

12 سانتي‌متر ؛ نــر و ماده همشكل . يك سهره بسيار كوچك و تيره‌رنگ با منقار كلفت مخروطي كه تارك طلايي مايل به قرمز ، دمگاه زرد مايل به نارنجي و دم دو شاخه دارد . جبه و پشتش قهوه‌اي زيتوني است با رگه‌هاي سياه فراوان و تمام قسمت جلويي بدن آن به جز تارك ، سياه‌رنگ است . پرنده نابالغ كمرنگ‌تر و فاقد تارك قرمز مي باشد . پرنده‌اي است بسيار پر جنب و جوش و خيلي اجتماعي .
زيستگاه :

جنگل‌هاي تنك سرو كوهي ، دره‌هاي سنگي با بوته‌هاي پراكنده و شيب‌هاي برهنه كوهستان با گياهان كم و پراكنده در ارتفاع 1000 تا 3500 متر ، در زمستان به زمين‌هاي زراعتي و درخت‌زارها كوچ مي كند .
روي سرو كوهي يا بوته‌هاي كوتاه بين صخره‌ها لانه مي سازد .
پراكندگي :

به طور كلي سهره پیشانی سرخ پرنده ای است بومي و در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
سهره سبز

انگليسي : Greenfinch
فرانسوي : Verdier d’Europe
لاتين : Carduelis chloris
مشخصات :

۱۴.۵ سانتي‌متر ؛ پروبال سبز زيتوني با دمگاه روشن‌تر به رنگ سبز مايل به زرد و لكه‌هاي زرد روشن روي شاهپرهاي نخستين و طرفين دم ، نشانه‌هاي تشخيص اين پرنده مي باشد . منقاري كلفت و تقريبا سفيد دارد . پاهايش صورتي كمرنگ است . پرنده ماده تيره‌تر و خاكستري رنگ‌تر ار پرنده نــر است و زردي پروبال آن نيز كمتر مي باشد . پرنده نابالغ قهوه‌اي‌تر و در سطح پشتي و شكمي رگه‌رگه است . پرواز اين پرنده موجي است .
زيستگاه :

باغ‌ها ، بوته‌زارها و كشتزارها . در پرچين‌ها ، بوته‌ها و درخت‌هاي كوچك لانه مي سازد .
پراكندگي :
سهره سبز از جمله پرندگانی ست که زمستانها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و نیز به تعداد خيلي كم در ايران زادوولد مي كند .
سهره زرد

انگليسي : Siskin
فرانسوي : Tarin des aulnes
لاتين : Carduelis spinus
مشخصات :

12 سانتي‌متر ؛ پرنده نــر سبز مايل به زرد است با سطح شكمي كمرنگ‌تر ، تارك و چانه سياه . دمگاه ، خط بالي ، طرفين دم و نوار پشت چشمي آن نيز زرد مي باشد . پشت و پهلوهايش رگه‌هاي قهوه‌اي دارد . پرنده ماده خاكستري رنگ‌تر است با زردي كنتر و بدون سياهي روي سر و سطح شكمي تقريبا سفيد و پر رگه دارد . پرواز اين پرنده همانند سهره‌ها ولي سبك‌بال‌تر است . در زمستان به صورت دسته‌جمعي ديده مي شود .
زيستگاه :

جنگل‌ها ، بيشه‌ها ، پرچين‌هاي بلند و انبوه . لانه‌اش را روي درخت ، در ارتفاع زياد و معمولا در انتهاي شاخه‌ها مي سازد .
پراكندگي :

سهره زرد پرنده ای است که زمستان‌ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و نیز به تعداد نسبتا فراوانی در ايران زادوولد مي كند ، گاهي به سمت جنوب تا ناحيه مركزي فارس و بلوچستان ديده مي شود .!
سهره معمولي

انگليسي : Goldfinch
فرانسوي : Chardonneret elegant
لاتين : Carduelis Carduelis
مشخصات :

12 سانتي‌متر ؛ نــر و ماده همشكل ، پرنده‌اي است با بال‌هاي زرد و سياه ، دم سياه و سفيد ، صورت قرمز لاكي و پشت قهوه‌اي خاكي كه در ناحيه دمگاه به سفيدي مي گرايد . پرنده نابالغ سر و سطح پشتي نخودي مايل به خاكستري دارد و بدنش پر از خط و خال قهوه‌اي است . پروازش موجي و رقص مانند مي باشد و پرنده‌اي است اجتماعي نژادي كه در مشرق و جنوب شرقي ايران زندگي مي كند ( C. c. paropanisi ) ، طرح سياه و سفيد صورت را ندارد و تمام سرش به چز قسمت قرمز آن به طور يكدست قهوه‌اي مايل به خاكستري كمرنگ است .
زيستگاه :

باغ‌ها ، ميوه‌زارها و كشتزارها . در پاييز و زمستان در حال جستجو و تغذيه از دانه‌هاي بوته‌هاي خـار در زمين‌هاي باير و كنـار جاده‌ها ديده مي شود ، لانه‌اش را روي درخت و معمولا نزديك نوك شاخه‌ها و گاهي در پرچين‌ها مي سازد .
پراكندگي :‌

سهره معمولی پرنده ای است که زمستان‌ها فراوان است و به تعداد فراوان در ايران زادوولد مي كند
سهره كوهي

انگليسي : Twite
فرانسوي : Linotte a bec jaune
لاتين: Acanthis flavirostris
مشخصات :

13 سانتي‌متر ؛ از نظر شكل ظاهري و رفتار نسبتا شبيه سهره سينه سرخ است . سطح پشتي نخودي تيره با رگه‌هاي سياه و قهوه‌اي و سطح شكمي آن روشن‌تر مي باشد ، گلويش نخودي پررنگ است ، پرنده نــر دمگاه صورتي تيره دارد كه در پرنده ماده نخودي و رگه‌رگه سياه است . منقارش در تابستان زرد مايل به خاكستري و در زمستان زرد روشن است . از ماده و نابالغ سهره سينه سرخ با سفيدي كمتر روي بال‌ها و دم ، سطح پشتي پررنگ‌تر ، گلوي نخودي مايل به نارنجي و دمي نسبتا بلندتر( و منقار زرد در زمستان ) تشخيص داده مي شود .
زيستگاه :

بطور دسته جمعي در دامنه كوه‌ها و زمين‌هاي باير مرتفع زادوولد مي كند ، در زمستان به نقاط كم ارتفاع‌تر كوچ مي نمايد .
پراكندگي :

سهره کوهی از جمله پرندگان بومي و در شمال ايران از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و نیز زمستان‌ها در مشرق ايران ديده مي شود .
سهره سينه سرخ

انگليسي : Linnet
فرانسوي : Linotte melodieuse
لاتين : Acanthis cannabina
مشخصات :

13 سانتي‌متر ؛ پرنده نــر جبه قهوه‌اي بلوطي دارد . دم دوشاخ و بال‌هاي قهوه‌اي پررنگش داراي حاشيه سفيد و سرش خاكستري رنگ است. سطح شكمي آن نخودي با رگه‌هاي قهوه‌اي سياه و سينه‌اش صورتي رنگ مي باشد ، علاوه بر اين در فصل زادوولد تارك و سينه قرمز لاكي و گلوي تقريبا سفيد با رگه‌هاي قهوه‌اي دارد ، پرنده ماده رنگ قرمز لاكي را ندارد و بيشتر رگه‌رگه است . اين پرنده ؛ پرنده‌اي اجتماعي است . پروازش موجي است ، در زمستان به وسيله چانه و گلوي رگه‌رگه و سفيدي آشكار طرفين دم و منقار تيره از سهره كوهي مشخص مي شود .
زيستگاه :

زمين‌هاي وسيع و پرچين دار . در زمستان به صورت گله‌هاي بزرگ در زمين‌هاي باير ، كشتزارها و تالاب‌ها ديده مي شود . به طور دسته جمعي در بيشه ها و پرچين‌ها و گاهي در بين علف‌ها زادوولد مي كند .
پراكندگي :‌

سهره سینه سرخ از جمله پرندگان نيمه مهاجر ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
سهره بال سرخ

انگليسي : Crimson-winged Finch
فرانسوي : Bouvreuil a ailes roses
لاتين : Rhodopechys sanguinea
مشخصات :

15 سانتي‌متر ؛ سهره بزرگي كه در كوهستانهاي مرتفع ديده مي شود . پرنده نــر به طور كلي در سطح پشتي قهوه‌اي سير و در سطح شكمي نخودي رنگ است . تارك سياه و گون‌هاي صورتي دارد ، در طرفين سينه‌اش لكه‌هاي خرمائي ديده مي شود ، بال‌هايش سياه و صورتي روشن است و دم تقريبا سياه با كناره‌هاي سفيد دارد . پرنده ماده تيره‌تر و رنگ صورتي پروبالش كمتر است . تارك آن خال‌خال مي باشد ( نه راه‌راه )
جز در فصل زادوولد ، پرنده‌اي است بسيار اجتماعي .
زيستگاه :

شيب‌هاي سنگي و قله‌هاي كوهستان با گياهان كم و پراكنده . در زمستان به دره‌ها و نقاط كم ارتفاع‌تر كوچ مي كند . در ميان بوته‌هاي كوتاه بين صخره‌ها و يا در شكاف سنگ‌ها لانه مي سازد .
پراكندگي :

به طور كلي سهره بال سرخ از جمله پرندگان بومي ایران است و در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
سهره صورتي

انگليسي : Trumpeter Bullfinch
فرانسوي : Bouvreuil githagine
لاتين : Rhodopechys githaginea
مشخصات :

۱۲.۵ سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است به اندازه گنجشك با منقار مخروطي كلفت كه غالبا روي زمين تغذيه مي كند . نــر آن قهوه‌اي مايل به خاكستري است با اثري از رنگ صورتي روي دمگاه ، بالها ، سطح شكمي و صورت . در بهار رنگ منقار آن قرمز مرجاني روشن است . پرنده ماده و نــر زمستاني تيره‌ترند با منقاري تقريبا زرد ، صداي اين پرنده خيلي مشخص است ، اغلب قوز كرده و خيلي نزديك به زمين حركت مي كند ، به طوري كه مشاهده آن مشكل مي باشد . پروازي سريع به شيوه ساير سهره‌ها دارد .
زيستگاه :

بيابان‌ها و تپه‌ و ماهورهاي باير ولي اغلب نزديك آب ديده مي شود . در شكاف سنگ‌ها و يا ديوارهاي سنگي لانه مي سازد .
پراكندگي :

سهره صورتی از پرندگان بومي ایران است که در گذشته نه چندان دور از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است و اما در حال حاضر اطلاع دقیق و مستندی از تعداد و وضعیت کنونی آن در دست نیست .
سهره مغولي

انگليسي : Mongolian Trumpeter Finch
فرانسوي : Bouvreuil de Mongolie
لاتين : Rhodopechys mongolica
مشخصات :

13 سانتي‌متر ؛ شبيه ماده سهره صورتي است با سطح پشتي قهوه‌اي‌تر و كمتر خاكستري كه منقارش چندان كلفت نيست و به جاي قرمز نارنجي ، قهوه‌اي مايل به زرد كمرنگ است . پرنده نــر ابروي صورتي مشخصي دارد . سطح شكمي اين پرنده نخودي مايل به صورتي مي باشد . بال‌هايش قهوه‌اي است و شاهپرهاي آن حاشيه صورتي و نوك سفيد دارد . دمش قهوه‌اي است و حاشيه شاهپرهاي آن كم و بيش سفيد مي باشد .
سهره مغولی ماده شبيه سهره مغولی نــر است ولي پروبالش رنگ صورتي كمتري دارد . رفتارش شبيه سهره صورتي است .
زيستگاه :

تپه‌هاي سنگي خيلي برهنه و خشك و شيب‌هاي سنگي كوهستان . در مقايسه با زيستگاه سهره صورتي ، معمولا در ارتفاع بيشتري ديده مي شود .
پراكندگي :

سهره مغولی پرنده‌ای‌ست بومی ایران و در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است
سهره خاكي

انگليسي : Desert Finch
فرانسوي : Bouvreuil de Lichtenstein
لاتين : Rhodopechys obsolete
مشخصات :

14 سانتي‌متر ؛ پروبالش يكدست قهوه‌اي خاكي كمرنگ است كه در ناحيه شكم كمرنگ‌تر مي باشد . منقاري مخروطي ، كلفت و سياه يا تقريبا سياه دارد . سهره خاکی نــر لكه‌اي در پس منقارش ديده مي شود . شاهپرهاي بالش سياه است با حاشيه پهن سفيد و يك لكه بزرگ صورتي رنگ روي پوش‌پرها و شهپرهاي ثانوي دارد . دمش دو شاخه و سياه رنگ است و پره خارجي شاهپرهاي آن سفيد مي باشد . سهره خاکی ماده كمرنگ‌تر از پرنده نــر است ، پرنده‌اي است رام و زود انس ( رجوع شود به سهره صورتي )
زيستگاه :

مناطق باز ، زمين‌هاي زراعتي ، كوهپايه‌ها با بوته‌ها و درخت‌هاي پراكنده .عموما در باغ‌ها و بوته‌هاي كنار جاده ديده مي شود . روي درخت يا بوته لانه مي سازد .
پراكندگي :

به‌طور کلی سهره خاکی پرنده‌ای‌ست بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است
سهره گلي

انگليسي : Scarlet Rosefinch
فرانسوي : Roselin cramoisy
لاتين : Carpodacus erythrinus
مشخصات :

۱۴.۵ سانتي‌متر ؛ پرنده نــر سر ، سينه و دمگاه قرمز درخشان ، منقار كلفت ، بال‌هاي قهوه‌اي پررنگ با دو خط بالي نامشخص و شكم سفيد دارد . توصيف سهره گلی ماده و سهره گلی نــر سال اول و پرنده نابالغ تا حدي دشوار است : سطح پشتي آنها قهوه‌اي مايل به زرد مي باشد ، كه در ناحيه دمگاه روشن‌تر و روي سرشان خاكستري رنگ‌تر است . سطح شكمي نخودي با رگه‌هاي ظريف قهوه‌اي دارد . بهترين نشانه‌هاي تشخيص آنها ، عبارت است از جثه خپله ، چشم‌هاي سياه و برجسته ، سر و بزرگ گرد ، دو خط بالي كمرنگ و دم دو شاخه . پرواز اين پرنده موجي است .
زيستگاه :

بيشه‌ها ، بوته‌ها و درخت‌هاي كوتاه نزديك به آب . لانه‌اش را خيلي پايين ، معمولا در ميان گياهان مناطق باتلاقي و در بعضي نقاط در جنگل‌هاي بلوط مي سازد .
پراكندگي :

سهره گلی پرنده ای است که تابستان‌ها فراوان است و نیز به صورت مهاجر عبوري در همه جاي ايران ديده مي شود .
سهره نوك قيچي

انگليسي : Crossbill
فرانسوي : Bec-croise des sapins
لاتين : loxia curvirostra
مشخصات :

16 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است وابسته به گياهان تيره مخروطيان ؛ از قبيل سرو ، كاج و امسال اينها كه با منقار متقاطع ، دم دوشاخه و رفتاري طوطي مانند در هنگام تغذيه مشخص مي شود . پرو بال پرنده نــر قرمز آجري است با دمگاه روشن‌تر و بال‌ها و دم تيره . نــر نابالغ قهوه‌اي مايل به نارنجي مي باشد . پرنده ماده زيتوني است با دمگاه و سطح شكمي زرد رنگ . پرنده نابالغ خاكستري مايل به سبز است و در سطح شكمي رگه‌هاي فراوان و مشخصي دارد . پرنده‌اي است اجتماعي و رام ، پروازش سريع و موجي است و در اين حالت سر بزرگ و دم كوتاهش جلب توجه مي كند .
زيستگاه :

جنگل‌هاي تيره مخروطيان
پراكندگي :

سهره نوک قیچی پرنده ای است که در پائيز و زمستان به تعداد كم و نامنظم و بيشتر در شمال ايران ديده مي شود ولي در جنوب ايران تا ناحيه مركزي فارس و بلوچستان نيز گزارش شده است .
سهره دمگاه سفيد

انگليسي : Bullfinch
فرانسوي : Bouvreuil pivoine
لاتين : pyrrhula pyrrhula
مشخصات :

۱۴.۵ سانتي‌متر ؛ نــرش پرنده‌اي است جالب توجه با سطح شكمي قرمز روشن و مشخص ،سطح پشتي خاكستري مايل به آبي . چانه ، پيشاني و تاركش سياه است و منقاري مخروطي و خيلي كلفت دارد . روي بال‌هاي سياهش نوار پهن سفيدي ديده مي شود ؛ دمش نيز سياه است .پرنده ماده با پرنده نــر همشكل است ، ولي در سطح شكمي قهوه‌اي مايل به صورتي و در سطح پشتي قهوه‌اي مايل به خاكستري مي باشد . پرواز اين پرنده موجي است و اغلب در اختفا بسر مي برد . و به ندرت در فضاي باز ديده مي شود .
زيستگاه :

كشتزارها ، بيشه‌ها ، پرچين‌ها و باغ‌هاي ميوه . روي درختان و داخل پرچين‌ها لانه مي سازد .
پراكندگي :

سهره دمگاه سفید از جمله پرندگان بومي ایران است و این در حالیست که تعداد آن بسيار كم است .
سهره نوك بزرگ

انگليسي : Hawfinch
فرانسوي : Gros-bec casse noyaux
لاتين : Coccothraustes Coccethraustes
مشخصات :

18 سانتي‌نتر ؛ منقار خيلي بزرگ ، قطر زياد گردن ، دم كوتاه با نوك سفيد ، نوار پهن سفيد روي بال‌هاي سياه مايل به آبي از نشانه‌هاي مهم تشخيص اين پرنده مي باشد . سرش به رنگ قهوه‌اي خاكي و پشتش قهوه‌اي سير است . سطح شكمي آن قهوه‌اي مايل به صورتي كمرنگ ، گلو و پس منقارش سياه مي باشد .
منقارش در بهار به رنگ آبي فلزي و در زمستان شاخي كمرنگ است . پرنده ماده كمرنگ‌تر و رنگ تاركش كمتر مايل به خرمائي است . پرنده‌ نابالغ راه‌راه قهوه‌اي و لكه گلويي زردرنگ دارد . پروازش سريع است و معمولا در ارتفاع زياد پرواز مي كند ، ولي در فواصل كوتاه با حركتي جست مانند جابه‌جا مي شود ، در پرواز منظره سر بزرگ و دم كوتاهش تشخيص آن را آسان مي سازد ، و از زير يك نوار شفاف در سراسر شاهپرهاي نخستين آن مشاهده مي شود . با قدرت جست مي زند ، با قامتي راست راه مي رود و راه رفتنش شبيه اردك است .اغلب در زمستان به صورت گله ديده مي شوند كه در ميان جنگل و روي زمين تغذيه مي كند . پرنده‌اي است بينهايت محتاط و گوش به زنگ .
زيستگاه :

به‌طور كلي درخت‌زي است . در جنگل‌ها ، پارك‌ها و ميوه‌زارها ديده مي شود . نوك درخت ، روي شاخه‌هاي افقي پايين درخت ، يا روي تنه درخت و اغلب به‌صورت دسته‌هاي پراكنده لانه‌سازي و زادوولد مي كند .
پراكندگي :

سهره نوک بزرگ از جمله پرندگان بومی ایران است و این در حالی ست که جمعیت این پرنده به شدت رو به کاهش نهاده ، اما در مناطق خاصی از پراکندگی نسبتا خوبی برخوردار است .
سهره سياه

انگليسي : Withe-winged Grosbeak
فرانسوي : Gros-bec a alies blanches
لاتين : Mycerobas carnipes
مشخصات :

21 سانتي‌متر ؛ يك سهره خيلي بزرگ با منقاري مخروطي و بسيار كلفت .پروبالش تماما قهوه‌اي مايل به سياه است ، به‌جز دمگاه زرد درخشان ، قسمت زرد پايين شكم و لكه سفيد و مشخص قاعده شاهپرهاي نخستين بال .پرنده ماده قدري كمرنگ‌تر و قهوه‌اي‌تر از پرنده نــر است . اين پرنده درخت‌زي است و كمتر از سهره‌هاي ديگر اجتماعي مي باشد . پرواز اين پرنده خيلي موجي است .
زيستگاه :

جنگل‌هاي سرو كوهي در نواحي كوهستاني در ازتفاع بين 2800 تا 3500 متر . روي سرو كوهي لانه مي‌سازد .
پراكندگي :

سهره سیاه پرنده ای است بومي و به تعداد خيلي كم ديده مي شود .
خانواده سياه‌خروس

Family Tertronidae
سياه خروس

انگليسي : Caucasian Black Grouse
فرانسوي : Tetras du Caaucase
لاتين : Lyrurus mlokosiewiczi
مشخصات :

40 تا 48 سانتي‌نتر ؛ سیاه خروس نــر به‌طور كلي سياه است با جلاي آبي روي گردن و جبه . پرهاي زير بغل و پوشپرهاي زير دمش سفيد و در پرواز كاملا مشخص است ، شاهپرهاي كنري دمش دراز و به طرز خاص و زيبايي به سمت پايين پيچ خورده است ، از فاصله نزديك ، تاج سرخ بالي چشم آن قابل تشخيص است . پرنده ماده ، پـر و بالــي به رنگ خرمائي و قهوه‌اي روشن با راه‌راه عرضي سياه فراوان دارد و دمش با وجود دراز بودن شكل دم نــر را ندارد . پروازسیاه خروس سريع ، مستقيم و توام با بال‌زدن‌هاي قوي است . در فصل جفتگيري، پرنده نر حرمي متشكل از سه يا چهار ماده دارد كه براي يك فصل توليدمثلي با آنهاست. پرنده ماده به طور متوسط 11 تخم مي گذارد كه البته تنها با احتساب خوش شانسي، سه يا چهار تا به جوجه مي رسند.
زيستگاه :

بوته‌زارها و علفزارهاي كوهستاني بالاتر از حد رويش درخت . در زمستان به جنگل‌هاي نقاط كم ارتفاع‌تر كوچ مي كند . روي زمين و معمولا در زير بوته‌هاي كوتاه و يا در پاي صخره‌ها اشيانه مي سازد .
پراكندگي :

به طور کلی سیاه خروس پرنده ای است بومي منطقه خاص و بسيار محدودي از شمال آذربايجان ، در محدوده كوه هاي كلن و دغرون ارسباران با مساحتي در حدود 200 هكتار است. روزگاري اين پرنده در منطقه محدود و مختص به خود به تعداد نسبتا فراواني ديده مي شد ، اما و به رغم شكارهاي بي رويه وكاهش محدوده قلمرو ، از تعداد اين پرنده كاسته شده است ، شايان ذكر است اين پرنده زيباي ايراني كه از كمياب‌ترين گونه‌هاي جانوري جهان بشمار مي آيد به شدت در معرض انقراض نسل قرار گرفته كه متاسفانه تا كنون هيچگونه حمايتي از آن صورت نگرفته است .!
به نقل از وب سایت های خبری :
سياه خروس كه در زبان تركى آذرى قره خروس ناميده مى شود يكى از مهم ترين گونه هاى جانورى زيست بوم بين المللى ارسباران در آذربايجان شرقى است كه در معرض انقراض قرار دارد. اين پرنده بومى آذربايجان شرقى در كنار وجود گونه مشابه ديگرى با نام سياه خروس قفقازى از شهرت جهانى برخوردار است. سياه خروس از نظر قوانين و مقررات حفاظت محيط زيست كشور جزو گونه هاى در معرض انقراض و از نظر بين المللى در معرض تهديد محسوب و به همين دليل شكار آن ممنوع است. گرچه در طول حدود ۳ دهه گذشته مطالعه و تحقيق دامنه دارى در مورد حيات وحش اين گونه پرنده در ايران انجام نگرفته است اما چراى بى رويه احشام در زيستگاه سياه خروس، جنگل زدايى و نابودى علفزارهاى زيستگاه اين پرنده توسط اهالى محلى از جمله مهم ترين عامل تهديد سياه خروس به عنوان يكى از گونه هاى نادر جانورى جهان اعلام شده است.
خانواده بال لاكــي

Family Bombycillidae
بال لاكـي

انگليسي : Waxwing
فرانسوي : Jaseur boreal
لاتين : Bombycilla garrulus
مشخصات :

بال لاکی پرنده ای ست که به آساني از روي كاكل بلوطي مايل به صورتي و دم كوتاهش كه در انتها زرد است ، شناخته مي شود . نوار چشمي و گلوي آن سياه‌رنگ است ، سطح پشتي به رنگ بلوطي با دمگاه خاكستري و سطح شكمي آن قهوه‌اي مايل به صورتي با پوشپرهاي زير دمي بلوطي رنگ مي باشد . بال‌هاي تيره‌اش داراي نشانه‌هاي مشخص سفيد و زرد و نوك شاهپرهاي ثانوي آن ، لاكي و قرمز رنگ است كه در پرنده ماده كمتر مشخص است . بال لاکی نابالغ فاقد رنگ سياه گلو است و سطح شكمي آن راه‌راه كمرنگي دارد . پرواز این پرنده ، پرتوان و شبيه پرواز سار است . پرنده‌اي است رام و اجتماعي . !
زيستگاه :

زمستان‌ها در فضاهاي باز ، اطراف پريچن‌ها و باغ‌ها به دنبال ميوه‌هايي از قبيل توت و امثال آن به جستجو مي پردازد .
پراكندگي :

بال لاکی پرنده ای‌ست کخ در زمستان به تعداد كم و به‌طور نامنظم بيشتر در شمال ايران بسر مي برد ولي در جنوب شرقي ( بلوچستان ) و جنوب غربي هم ديده شده است که با گذشت دو دهه ، اطلاع دقیقی از تعداد و وضعیت پراکندگی کنونی آن ؛ در این مناطق در دست نیست .
ميوه خور

انگليسي : Grey Hypocolius
فرانسوي : Hypocolius gris
لاتين : Hypocolius ampelinus
مشخصات :

23 سانتي‌متر ؛ میوه خور نــر ، خاكستري مايل به خاكي است كه به وسيله سياهي طرفين سر ، شاهپرهاي نخستين سياه با نوك سفيد و دم خاكستري با انتهاي سياه مشخص مي شود . پرنده ماده قهوه‌اي رنگ‌تر و فاقد سياهي طرفين سر مي باشد . شكل ظاهري میوه خور ، شبيه سنگ‌چشم‌ها است . اغلب به صورت گله‌هاي
كوچك ديده مي شود ، از ميوه‌ها تغذيه مي كند .
زيستگاه :

در مناظق بياباني و نيمه بياباني با بوته‌هاي خار و يا گياهان كوتاه ديگر ، نخلستان‌ها و باغ‌هاي ميوه روي بوته‌ها ، درخت‌ها و نخل‌ها اشيانه مي سازد .
پراكندگي :

بطور كلي ، تابستان‌ها نسبتا فراوان است ، احتمال دارد كه چندتايي از اين پرنده ، زمستان را در خوزستان باقي بمانند ، اخيرا در فصل زادوولد در سيستان مشاهده شده است .
خانواده سار

Family Sturnidae
پرندگاني هستند خيلي اجتماعي و بسيار پر سروصدا كه اغلب صداي پرندگان ديگر را تقليد مي كنند جثه پر ، دم كوتاه و منقار دراز و نوك‌تيز دارند . پروازشان سريع و مستقيم است ، نر و ماده آنها همشكل است ، در ميان سوراخ‌ها لانه مي سازند .
پرندگاني همه‌چيز خوار هستند .
سار صورتي

انگليسي : Rose-Coloured Starling
فرانسوي : Martin Roselin
لاتين : Sturnus Roseus
مشخصات :

21 سانتي‌متر ؛ شكل ظاهري و حركاتش شبيه سار معمولي است ، گرچه پرواز آنها مختصري با هم تفاوت دارد ، پروبالش صورتي است با سر ، گردن ، بال‌ها و دم سياه براق و كاكل مشخص ، منقار زرد نارنجي ( در زمستان قهوه‌اي ) و پاهايش صورتي است . پرنده نابالغ قهوه‌اي خاكي است ، با بال‌ها و دم پررنگتر ، بدون كاكل و كمرنگ‌تر از نابالغ سار ( حتي در حال پرواز ) ، نشانه ديگر تشخيص اين پرنده ، منقار زردرنگ آن است . پرنده‌اي است اجتماعي ، حتي در هنگام لانه‌سازي . اغلب همراه سار ديده مي شود ، بخصوص هنگاميكه در اطراف گله‌هاي گاو ، مشغول تغذيه است .
زيستگاه :

فضاهاي باز ، زمين‌هاي زراعتي ، صخره‌هاي مرتفع كوهستان و استپ‌ها . در سوراخ بين سنگ‌ها در نقاط وسيع ، درون ديوارها و توده‌هاي چوب ، زادوولد مي كند
پراكندگي :

سار صورتی پرنده‌ای‌ست که تابستان‌ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و نیز به صورت مهاجر عبوري در همه‌جاي ايران ديده مي شود .
سار

انگليسي : Starling
فرانسوي : Etourneau Sansonnet
لاتين : Sturnus vulgaris
مشخصات :

21 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است با جلاي سبز برنزي و ارغواني كه دم كوتاه ، بال‌هاي نوك‌تيز و منقار دراز نوك‌تيز دارد . پروبالش در زمستان پر از خال است ، بخصوص در پرنده ماده . پرنده نابالغ قهوه‌اي رنگ است با گلوي تقريبا سفيد . منقار پرنده بالغ در زمستان تيره‌رنگ و در بهار زرد ليمويي است . پرنده‌اي است پر سروصدا و خودنما ، پروازش سريع و مستقيم است و گاهي بالبازروي مي كند . به‌طور دسته‌جمعي ، تغذيه و استراحت مي كند . در پائيز و زمستان ، هنگام غروب ، به‌صورت گله‌هاي بزرگ در ساختمان‌ها ، جنگل‌ها و يا نيزارها دور هم جمع مي شوند و سروصدا راه مي‌اندازند .
زيستگاه :

مناطق شهري و روستايي . در سوراخ درخت‌ها ، ساختمان‌ها ، يا درون سوراخ‌هاي زمين در مناطق باير و لم‌يزرع زادوولد مي كند .
پراكندگي :

سار از جمله پرندگانی‌ست که در فصل زمستان‌ از پراکندگی خيلي زيادی برخوردار است و نیز به تعداد فراوان در ايران زاوولد مي كند .
مينا ( مرغ مینا )

انگليسي : Common Mynah
فرانسوي : Martin Triste
لاتين : Acridotheres Tristis
مشخصات :

23 سانتي‌نتر ؛ سرش سياه و كمي كاكل‌دار است ، گردن و قسمت بالاي سينه‌اش خاكستري پررنگ و بقيه پروبالش ، بيشتر قهوه‌اي شرابي است كه در سطح پشتي تيره‌تر و در سطح شكمي كمرنگ‌تر مي باشد . قسمت پايين شكم و پوشپرهاي زير دم آن سفيد است ، شاهپرهاي نخستين خارجي آن قهوه‌اي تيره و در قاعده انها يك لكه بزرگ سفيد ديده مي شود . دمش تقريبا سياه و در انتها كاملا گرد است و تمام شاهپرهاي آن نوك سفيد دارد ، بجز يك جفت شاهپر وسطي . منقار ، چشم و زايده پايين و بالاي چشم ، زرد روشن است . معمولا جفت‌جفت يا به صورت گروه‌هاي كوچك ديده مي شود . مرغ مينا رفتاري شبيه سار از خود نشان مي دهد و در عين حال پرنده‌اي است رام و بي‌باك .!
زيستگاه :

به مناطق مسكوني و زمين‌هاي زراعتي بستگي بيشتري نشان مي دهد .در روستا‌ها ، باغ‌ها ، ميوه‌زارها و زمين‌هاي باير نيز ديده مي شود . در سقف خانه‌ها ، سوراخ ديوار يا تنه درخت آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

مینا از جمله پرندگان بومی ایران است و در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا خوبی برخوردار است
و به نقل از بازدیدکنندگان وبلاگ و همینطور جناب پرويز قمريان " مینا در مناطق شمال خراسان رضوی (کلات نادری - درگز - سرخس ) وهمينطور در شهرمشهد فراوان یافت می شود " البته با توجه به وضعيت محيط زيست و گريز پرندگان از مناطق و سازگاري با مناطق ديگر ؛ به شخصه گله هاي بزرگي از اين پرنده را در جزيره کيش نيز مشاهده کرده ام .
خانواده صعوه

Family Prunellidae
پرندگاني هستند گنجشك مانند ولي منقارشان باريك و نوك‌تيز است . بيشتر روي زمين تغذيه مي كنند و به طرز خاصي راه مي روند ، معمولا دم و بال‌هاي خود را تكان مي دهند پروازشان قوي و سريع ، ولي كوتاه مدت است ، آرام و كم‌پيدا هستند .
نر و ماده آنها همشكل است ، روي بوته‌ها و يا بين سنگ‌ها لانه مي سازند . از حشرات و بي‌مهره‌گان كوچك تغذيه مي كنند ، در زمستان ميوه‌هاي سته يا دانه مي خورند .
صعوه كوهي

انگليسي : Alpine Accentor
فرانسوي : Accenteur alpin
لاتين : Prunella Collaris
مشخصات :

18 سانتي‌متر ، از صعوه جنگلي بزرگتر ، پرجثه‌تر و رنگش روشن‌تر است ولي رفتاري شبيه به ان دارد . به وسيله چانه و گلوي تقريبا سفيد با خال‌هاي سياه ، سينه خاكستري ، پهلوها با رگه‌هاي پهن بلوطي ، دو خط بالي سفيد نا منظم و انتهاي نخودي رنگ شاهپرهاي دم مشخص مي شود . سطح پشتي آن رگه‌رگه قهوه‌اي مايل به خاكستري است ، پاهايي به رنگ قرمز مرجاني دارد . پرنده نابالغ گلويش خاكستري و بدون خال است .
زيستگاه :

دامنه سنگي كوهستان‌ها تا حد برف . زمستان را در نقاط كم ارتفاع مي گذراند و در سوراخ بين سنگ‌ها و يا بين گياهان لانه مي سازد .
پراكندگي :

صعوه کوهی از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است . اخيرا زادوولد آن از كوه‌هاي كپت‌داغ در شمال خراسان گزارش شده است .
صعوه گلو سياه

انگليسي : Black-throated accentor
فرانسوي : Accenteur a gorge noire
لاتين : Prunella atrogularis
مشخصات :

14 سانتي‌متر ؛ از لحاظ شكل ظاهري شبيه صعوه ابرو سفيد است با اين تفاوت كه تارك ، طرفين سر و گلوي سياه ، سينه زرد و شكم تقريبا سفيد دارد . در پائيز و زمستان ، سياهي سر و گلويش ، آميخته با قوه‌اي است . رفتارش شبيه ساير صعوه‌ها است .
زيستگاه :

زمستان را معمولا در دره‌هاي داراي بوته‌ و درخت‌هاي پراكنده مي گذارند و به ندرت در مناطق خيلي خشك و يا در دشت ديده مي شود
پراكندگي :

به درستی که وضعیت صعوه گلو سیاه نامشخص است . زمستان‌ها به ندرت در جنوب شرقي ايران ديده شده است ولي اخيرا گزارشي مبني بر وجود اين پرنده در دست نيست
صعوه ابــرو سفيد

انگليسي : Radde’s accentor
فرانسوي : Accenteur de radde
لاتين : Prunella Ocularis
مشخصات :

۱۴.۵ سانتي‌متر ؛ صعوه‌اي بزرگ كه به طور كلي قهوه‌اي رنگ است با رگه‌هاي قهوه‌اي پررنگ و مشخص روي پشت و بال‌ها . تاركش قهوه‌اي پررنگ و پس منقار و پوشپرهاي گوش آن قهوه‌اي مايل به سياه است .
ابروي سفيد مشخص و چانه سفيد دارد ، گلو و قسمت بالاي سينه‌اش زرد آميخته با صورتي ، دمگاه و پوشپرهاي فوقاني دم ان خاكستري است . رفتارش شبيه صعوه جنگلي مي باشد .
زيستگاه :

علفزارهاي كوهستاني ، شيب‌هاي سنگلاخ با گياهان پراكنده بالاتر از حد رويش درخت . در زمستان به نقاط كم‌ ارتفاع‌تر كوچ مي كند و در زمين‌هاي زراعتي و باغ‌ها ديده مي شود . در ميان گياهان كوتاه بين صخره‌ها لانه مي سازد .
پراكندگي :

صعوه ابرو سفید پرنده‌ای است نیمه مهاجر و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
صعوه جنگلي

انگليسي : Dunnock
فرانسوي : Accenteur mouchet
لاتين : Prunella modularis
مشخصات :

۱۴.۵ سانتي‌متر ؛ با توجه به رنگ‌هاي قهوه‌اي سير و خاكستري پررنگ پروبالش شناخته مي شود ولي نشانه‌هاي تشخيص واضحي ندارد . سطح پشتي آن قهوه‌اي پررنگ است با رگه‌هاي سياه و سرو گردنش خاكستري سربي است با تارك و پوشپرهاي گوش مايل به قهوه‌اي . سطح شكمي خاكستري سربي و پهلوهايي با رگه‌هاي تيره‌رنگ دارد . منقارش باريك و تيره‌رنگ است . روي زمين تغذيه مي كند و اغلب در زير گياهان و امثال آن پنهان مي شود . آهسته راه مي رود در حالي كه گويي پاها را بر روي زمين مي كشد و مكررا بال‌هاي خود را تكان مي دهد . اين پرنده معمولا تك‌زي است .
زيستگاه :

پرچين‌ها ، بوته‌ها و بيشه‌ها . لانه‌اش را در ميان بوته‌ها مي سازد .
پراكندگي :

صعوه جنگلی از جمله پرندگانی ست که به تعداد نسبتا زياد در ايران زادوولد مي كند . زمستان‌ها فراوان است و گاهي به سمت جنوب تا مركز فارس ديده مي شود .
خانواده زير آبروك

Family Cinclidae
زير آبروك

انگليسي : Dipper
فرانسوي : Cincle Plongeur
لاتين : Cinclius cinclus
مشخصات :

17 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است پرجثه ، شبيه اليكائي ، ولي خيلي بزرگتــر از آن ، با پاهاي بزرگ و نسبتا قوي ، دم كوتاه كه اغلب آن را سربالا نگاه مي دارد . پروبالش قهوه‌اي مايل به سياه با گلو و سينه سفيد و شكم بلوطي پررنگ كه به تدريج به سمت دم به سياهي مي‌گرايد . نر و ماده آن همشكل است . پرنده نابالغ در سطح پشتي به رنگ خاكستري سربي است و در سطح شكمي لكه‌لكه خاكستري و سياه دارد . اين پرنده در حاليكه روي سنگي در وسط رودخانه مي نشيند ، مرتبا به طور متناوب سر و دم خود را بالا و پايين مي كند ، به داخل آب مي پرد و در زير اب راه مي رود ، و به منظور تغذيه از كف رودخانه ، زير آب باقي مي ماند . هم روي آب و هم زير اب شنا مي كند . پروازش معمولا در ارتفاع كم ، سريع ، مستقيم و در مسير جويبار‌ها و رودخانه‌ها است . اين پرنده تك‌زي است و در سراسر سال در مسير معيني از يك رودخانه باقي مي ماند و تغيير محل نمي دهد .
زيستگاه :

جويبارها و رودخانه‌هاي كوهستاني كه جريان آب در آنها سريع است . گاهي زمستان‌ها در سواحل ديده مي شود . آشيانه كروي و بزرگ خود را در شكاف سنگ‌هاي زير آبشارها ، پل‌ها و ديواره ساحلي رودخانه و به هرحال خيلي نزديك به آبهاي جاري مي سازد
پراكندگي :

زیر آبروک از جمله پرندگان بومی ایران است و روزگاری از پراکندگی فراوانی برخوردار بوده است
و اما در حال حاضر به رقم نابودی زیستگاه های این پرنده و آلودگی آبهای رودخانه ها ، اطلاع دقیق و مستندی از وضعیت پراکندگی پرنده زیرآبروک در دست نیست !
خانواده اليكائي

Family Troglodytidae
اليكــائي

انگليسي : Wren
فرانسوي : Troglodyte mignon
لاتين : Troglodytes troglodytes
مشخصات :

9 سانتي‌متر ؛ نر و ماده همشكل ؛ پرنده‌اي است خيلي كوچك ، خپله ، پر از راه‌راه عرضي نزديك به هم قهوه‌اي رنگ با دمي كوتاه و سر بالا بسيار پر جنب و جوش است . مانند موش در بين برگ‌ها و آشغال‌هاي روي زمين به دنبال خوردني كندوكاو مي كند و نظير سسك در ميتن شاخ و برگ گياهان حشرات را شكار مي كند . پروازش مستقيم است و بال‌زدن سريع آن صدايي مرتعش و خاص ايجاد مي كند .
زيستگاه :

هميشه در پناهگاهي نزديك به زمين ، زير گياهان ، سنگ‌ها و امثال آن ، در باغ‌ها ، بيشه‌ها و جنگل‌ها به‌سر مي برد . آشيانه كروي خود را در پرچين‌ها ، سوراخ تنه درخت‌ها ، ساحل رودخانه‌ها و يا در ساختمان‌ها مي سازد .
پراكندگي :

الیکائی از جمله پرندگان بومی ایران است و در فصل زمستان در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است
خانواده بوچانگاه

Family Dicruridae
بوچانگاه

انگليسي : Black Drongo
فرانسوي : Drongo royal
لاتين : Dicrurus macrocercus
مشخصات :

۲۹.۵ سانتي‌متر ( با احتساب دم دراز ) ؛ نر و ماده بوچانگاه همشكل است . پروبالش تماما سياه است با جلاي آبي ، گاهي يك لكه كوچك سفيد در قاعده منقارش مشاهده مي شود . دم خيلي دراز و كاملا دوشاخه دارد . بوچانگاه پرنده‌اي تك‌زي است . معمولا با بدني راست روي شاخه‌هاي خشك ، سيم تلگراف و امثال آن مي نشيند و در فواصل معين به قصد شكار حشرات به پرواز در مي آيد .
زيستگاه :

بيشتر در مناطق باز با درخت‌هاي پراكنده ، معمولا در زمين‌هاي زراعتي و اغلب در اطراف روستا‌ها . روي درختان و معمولا در ارتفاع زياد لانه مي سازد .
پراكندگي :

بوچانگاه از جمله پرندگانی‌ست که قبلا تابستان‌ها به ندرت در جنوب شرقي بلوچستان ديده مي شده است ، ولي در سال‌هاي اخير گزارش مستندی مبني بر مشاهده آن در دست نيست .!
ادامه دارد ...



1 تشکر با چوق از این پست از Ramana به میزان 100 چوق تشکر شده است . دلیل : پست مفید
Ramana آفلاین است   پاسخ به نقل قول چوق/پاداش
قدیمی 02-16-2014   #4 (لينک اين پست)
مدیران بازنشسته پرشین سون
 
آواتار Ramana
 
تاريخ عضويت: Nov 2013
محل سكونت: زیر گنبد کبود
سن: 24
اسم واقعی: رامانا
پست ها: 40,832
تشكرها (از ديگران): 3,154
تشكر شده 4,444 بار در 2,108 پست
چوق (ثروتمند شماره 5): 20,473,925
پاداش داده شده 403 مرتبه
تاکنون 62 مرتبه با چوق تشکر کرده
تشکر شده با چوق 129 مرتبه
فعاليت Longevity
1/20 9/20
Today پست ها
ssss40832

ويترين جوايز


عکسهای خریداری شده
نوشابه شنگولی پرسپولیس تهران
پيش فرض

خانواده زرده‌پره

Family Emberizdae
پرندگاني هستند دانه‌خوار و به اندازه گنجشك با منقار كوتاه و در قاعده كلفت كه اغلب در فضاي باز ديده مي شوند ، نــرهاي آنها معمولا خوشرنگ‌تر از ماده‌هاي آنها است و پر و بالشان طرح مشخص‌تري دارد . بعضي از گونه‌ها در خارج از فصل زادوولد ، به‌طور دسته‌جمعي ديده مي شوند بيشتر گونه‌ها از مناطق مسكوني دوري مي كنند . نر و ماده آنها غالبا همشكل نيست . روي درخت‌ها بوته‌ها و زمين و يا در شكاف‌ها لانه مي سازند
زرده‌پره مزرعه

انگليسي : Corn Bunting
فرانسوي : Bruant proyer
لاتين : Emberiza calandra
مشخصات :

۱۷.۵ سانتي‌متر ؛ زرده پره مزرعه ، از همه زرده‌پره‌ها بزرگتر و پر جثه‌تر است . پروبالش تقريبا قهوه‌اي و در سطح پشتي و شكمي رگه‌رگه است ، روي دم و بال‌هايش اثري از رنگ سفيد ديده نمي شود ، از چكاوك‌ها و پپت‌ها به‌وسيله اندازه بزرگتر ، سر بزرگ و گرد و منقار مخروطي و كلفت مشخص مي شود . نر و ماده آنها همشكل است و منقار و پاهاي زردرنگ دارد . پروازش سنگين است و اغلب با پاهاي آويزان پرواز مي كند ، روي تير‌هاي برق و سيم‌هاي تلگراف مي نشيند . زرده‌پره مزرعه پرنده‌اي اجتماعي است و غالبا پرنده نـــر با چند ماده آميزش دارد .
زيستگاه :

زمين‌هاي مزروعي باز ، كنار جاده‌ها ، زمين‌هاي بايــر و پرچين‌ها . در ميان علف‌هاي بلند ، بين بوته‌هاي خار و در پاي پرچين‌ها و امثال ان لانه مي سازد
پراكندگي :

به‌طور كلي زرده پره مزرعه از جمله پرندگان بومي ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است .
زرده‌پره ليمويي

انگليسي : Yellowhammer
فرانسوي : Bruant jaune
لاتين : Embriza Citrinella
مشخصات :

16 سانتي‌متر ؛ پرنده نــر با سر و سطح شكمي به رنگ زرد ليمويي ، دمگاه بلوطي ، پشت بلوطي رگه‌رگه و پهلوهاي رگه‌رگه مشخص مي شود . در پرواز سفيدي روي شاهپرهاي كناري دم نمايان مي شود . زردي پروبال در پرنده ماده و نابالغ خيلي كمتر و رگه‌هاي تيره روي بدن آنها بيشتر است ، بخصوص در روي سر ( رجوع شود به زرده‌پره گونه سفيد )
زيستگاه :

زمين‌هاي زراعتي ، كنار جاده‌ها ، فضاي باز روستا‌ها . روي زمين و يا نزديك زمين ، در پاي پرچين‌ها و كنار گودال‌ها و امثال ان لانه مي سازد .
پراكندگي :

زرد پره لیمویی پرنده ای است که زمستان‌ها فراوان است . گزارش هايي كه در مورد زادوولد زرده‌پره ليمويي در شمال ايران داده شده است ، احتمالا نادرست مي باشد .
زرده‌پره گونه سفيد

انگليسي : Pine bunting
فرانسوي : Bruant a calotte blanche
لاتين : Embriza leucocebhala
مشخصات :

17 سانتي‌متر ؛پرنده نــر با طرح سفيد و قهوه‌اي سر به اساني شناخته مي شود ، پرنده ماده نوار سينه اي پهن نامشخصي به رنگ قهوه‌اي دارد و تاركش تقريبا سفيد است . پرنده نابالغ قهوه‌اي تيره و روي بال ان اثري از رنگ بلوطي ديده مي شود . هر دو جنس اين پرنده در تمام فصول دمگاه بلوطي رنگ دارند ، جز در فصل زادوولد . زرده‌پره گونه‌سفيد پرنده‌اي است اجتماعي ، اغلب همراه زرد‌ه‌پره ليمويي ديده مي شود .
زيستگاه :

مناطق باز و بوته‌زار ، جنگل‌هاي تنك ، زمين‌هاي زراعتي و باغ‌ها .
پراكندگي :

زرده پره گونه سفید زمستان‌ها در شمال و شرق ايران نسبتا فراوان است .
زرده‌پره كوهي

انگليسي : Rock bunting
فرانسوي : Bruant fou
لاتين : Embriza Cic
مشخصات :

16 سانتي‌متر ؛ به‌وسيله سر و گلوي خاكستري با نوار‌هاي باريك و سياه در روي تارك ، در حد چشم و زير چشم مشخص مي شود . هنگامي كه روي زمين مشغول تغذيه است ، اغلب دم خود را با تكان‌هاي خاصي باز مي كند كه در اين حالت سفيدي دمش ، آشكار مي گردد .سطح پشتي بلوطي با رگه‌رگه سياه ، دمگاه بلوطي بدون رگه و سطح شكمي بلوطي مايل به نخودي دارد . پرنده ماده تيره‌تر و قهوه‌اي‌تر است كه در ناحيه سينه و پهلو‌ها قدري رگه‌رگه مي باشد .پرنده نابالغ از نابالغ زرده‌پره سر زيتوني بخاطـر سطح شكمي نخودي مايل به قرمز و دمگاه بلوطي تشخيص داده مي شود ( رجوع شود به زرده‌پره راه‌راه )
زيستگاه :

معمولا در كوهپايه‌هاي سنگي ، اغلب روي درخت‌ها و گاهي در نقاط هم‌سطح با دريا . روي زمين و يا نزديك به زمين لانه مي سازد .
پراكندگي :

زرده پره کوهی از جمله پرندگان بومي ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است ، در زمستان به نقاط كم‌ارتفاع‌تر كوچ مي كند
زرده‌پره سر خاكستري

انگليسي : Grey-necked bunting
فرانسوي : Bruant a cou gris
لاتين : Embriza buchanani
مشخصات :

۱۷.۵ سانتي‌متر ؛ نــر و ماده همشكل . ظاهرا شبيه به زرده‌پره سر زيتوني ، ولي سر ، گردن و طرفين سينه‌اش يكدست خاكستري است . چانه ، گلو و نوار شاربي آن سفيد است ، با رگه‌هاي عرضي طلايي كمرنگ . سطح شكمي حنايي رنگ ، با راه رها عرضي پررنگ‌تر دارد ، حلقه چشمي آن سفيد و مشخص است . سطح پشتي مايل به خاكستري با رگه‌هاي سياه و دم قهوه‌اي با شاپر‌هاي كناري سفيد دارد . رفتارش شبيه زرده‌پره سر زيتوني است .
زيستگاه :

شيب‌هاي سنگلاخ يا صخره‌اي كوهستان و قله كوه‌ها با گياهان كم ، از حد پايان رويش درخت تا ارتفاع 3500 متر . روي زمين بين بوته‌هاي كوتاه لابلاي صخره‌ها لانه مي سازد .
پراكندگي :

زرده پره سر خاکستری از جمله پرندگانی‌ست که تابستا‌ن‌ها در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
خانواده سبزقبــا

Family Cordaciidae
پرندگاني هستند كلاغ مانند و خوش رنگ با منقاري قوي و اندكي قلاب مانند ، گردن كوتاه و پاهاي نيرومند . پرواز نمايشي آنها شامل چرخش‌ها و معلق‌زدن‌هاي جالب است . اغلب بدون حرکت در جاهاي بلند مي نشينند و از آنجا براي شكار حشرات و در پاره‌ای مواقع جوندگان کوچک ، به سوي زمين پرواز مي كنند . پرندگاني تك‌زي هستند ، نــر و ماده آنها همشكل است و در سوراخ‌ها آشيانه مي سازند .
سبزقبــا

انگليسي : Roller
فرانسوي : Rollier d’Eruope
لاتين : Coracias garrulus
مشخصات :

30 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است درشت و زاغ شكل با منقاري قوي . بدنش به رنگ آبي لاجوردي كمرنگ است با پشت بلوطي روشن ، بال‌هاي آبي خوش رنگ ( كه در پرواز حاشيه سياه دارد ) و دم آبي مايل به سبز با پرهاي مياني قهوه‌اي مايل به سياه . رفتارش تا حدي شبيه سنگ چشم است كه از بلندي يا روي سيم‌ها بر روي حشرات در حال پرواز مي جهد . پروزاش شبيه كلاغ گردن بور است و گاهگاهي بالبازروي مي كند ، در پروازهاي موسم جفت‌گيري از ارتفاع زياد در هوا معلق مي زند و مي چرخد ( رجوع شود به سبزقبــاي هندي )
زيستگاه :

فضاهاي نسبتا باز با تعدادي درخت . در شكاف تنه درختان كهن و سوراخ‌هاي ديواره ساحلي رودخانه ها و در خرابه‌ها زادوولد مي كند .
پراكندگي :

سبز قبا پرنده‌ای‌ست که در فصل تابستان‌ در مناطق مختص به خود از پراکندگی زيادی برخوردار است .
سبزقبــاي هندي

انگليسي : Indian Roller
فرانسوي : Rollier de l’lnde
لاتين : Coracias benghalensis
مشخصات :

30 سانتي‌متر ؛ تاركش سبز مايل به آبي ، طرفين سر ، گلو و قسمت بالاي سينه‌اش قهوه‌اي مايل به صورتي با رگه‌هاي سفيد نامشخص است . پس گردن و جبه قهوه‌اي دارد كه اثري از رنگ سبز در آن ديده مي شود . بال‌ها و دم ان طرح بسيار جالبي از آبي كمرنگ و بنفش پررنگ دارد كه تضاد آنها بيش از رنگ‌هاي دم سبزقبــا است . رفتار و صدايش شبيه سبزقبــا مي باشد .
زيستگاه :

مناطق باز با بوته‌ها و درخت‌هاي پراكنده . زمين‌هاي زراعتي و نخلستان‌ها را ترجيح مي دهد و در سوراخ تنه درختان آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

سبزقبای هندی ازجمله پرندگان بومي ایران و در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
خانواده عقاب ماهي گير

FamilyPandionidae
عقاب ماهي گير

انگليسي : Osprey
فرانسوي : Balbuzard pecheur
لاتين : Pandion Haliaetus
مشخصات :

50 تا 57 سانتي‌متر ؛ نــر و ماده همشكل . تنها پرنده‌اي كه در اين خانواده وجود دارد ، گونه عقاب ماهي گير است و غير از عقاب مارخور ، عقاب ماهي گير تنها عقابي است كه سطح پشتي تيره و سطح شكمي سفيد خالص با نوار سينه‌اي تيره دارد ، سرش سفيد و نسبتا كاكلي است با نوار پهن سياه در ناحيه چشم كه به سمت عقب و كنار گردن ادامه پيدا مي كند . بالهايش دراز و باريك و به‌طور محسوس زاويه‌دار است ، سطح زيرين بال سفيد ، با لكه مچي سياه و رديف‌هاي موازي از نقشه‌هاي تيره‌رنگ ، دمي راه‌راه دارد . عقاب ماهي گير ، در بالاي آب به راحتي درجا بال مي زند و به دنبال ماهي به درون آب شيرجه مي رود ( در حالي كه اول پاها وارد آب مي شوند ) معمولا براي استراحت روي درخت‌هاي خشك يا صخره‌هاي نزديك آب مي نشيند .
زيستگاه :

زيستگاه عقاب ماهي گير همواره نزديك به آب و اعم از درياچه‌ها ، رودخانه‌هاي بزرگ و يا ساحل دريا .
آشيانه‌اش را روي درخت‌ها ، صخره‌هاي پرتگاه‌ها ، جزيره‌هاي كوچك دور دست ، خرابه‌ها و گاهي نيز در زمين‌هاي شني يا سنگلاخ مي سازد .
پراكندگي :

عقاب ماهي گير بومي ايران بوده ولي كمياب است و در تابستان و زمستان به ندرت مشاهده مي شود تا اواخر دهه 1350 در سواحل دريايي خزر فراوان بود ولي در سالهاي اخير گزارشي مبتني بر رويت آن در دست نيست و يا اغلب گزارشات مربوط به مشاهده اين پرنده نادرست بوده‌اند‌ .
خانواده باز ، عقاب و لاشخور

سارگپه ها

Buzzards
گردن كوتاه ، بال‌هاي بلند و دم نسبتا كوتاه دارند ، معمولا در حال بالباز اوج‌گيري و چرخش ديده مي شوند مانند عقاب هاي كوچك بنظر مي رسند ولي سر و منقارشان بالنسبه كوچكتر است ، رنگ پرو بال آنها خيلي متغير است و از لحاظ تشخيص ارزش محدودي دارد ( به جز نوارهاي دم يا طرح زير بال )
نر و ماده آنها همشكل است و روي درخت‌ها يا صخره‌ها اشيانه مي سازند .
سارگپه پرپا

انگليسي : Rough-legged Buzzard
فرانسوي : Buse pattue
لاتين : Buteo lagopus
مشخصات :

50تا 60 سانتي‌متر ؛ از سارگپه به وسيله پاهاي دراز و باركتر و دم سفيد با نوار انتهايي پهن و تيره مشخص مي شود . معمولا سطح شكمي و زير بال‌هايش سفيد‌تر ، شكمش تيره‌رنگ و سرش كمرنگ است . در پرواز لكه‌هاي واضح و تيره‌رنگ خم بال و نوك تيره شاهپرهاي نخستين ، در زمينه كمرنگ بال‌ها ، كاملا مشخص است . پاهايش تا حد قاعده پنجه ؛ پردار است در حالي كه سارگپه پاهاي زرد رنگ و بدون پـر دارد . پرنده نابالغ شبيه نابالغ سارگپه است ولي اندكي سفيدي روي دم آن ديده مي شود . رفتار ، صدا و پروازش شبيه سارگپه است ، اما هنگام شكار در ارتفاع كم پرواز مي كند و مكررا درجا بال مي زند و ضمن بال‌زدن‌هاي آهسته يكباره به طعمه حمله مي كند ، بيشتر از خرگوش و جوندگان كوچك و گاهي از پرندگان تغذيه مي كند .
زيستگاه :

معمولا زمين‌هاي باير وكوهسار ، گاهي نيز در حوالي مرداب‌ها و تپه‌هاي شني ديده مي شود .
پراكندگي :

سارگپه پرپا از جمله پرندگانی‌ست که زمستان‌ها و بطور منظم و به تعداد اندك در جنوب شرقي درياي خزر و تركمن صحرا ديده مي شود . بنا به گزارش‌هاي مستند ، سارگپه پرپا در گيلان نيز مشاهده شده است .
سارگپه پا بلند

انگليسي : Long-legged Buzzard
فرانسوي : Bise feroce
لاتين : buteo rufinus
مشخصات :

60 تا 65 سانتي‌متر ؛ تشخيص سارگپه پا بلند از سارگپه ، كه خيلي به آن شباهت دارد ، بسيار دشوار است . رنگ پرو بالش بسيار متنوع و از قهوه‌اي مايل به خرمائي پررنگ با سطح شكمي كرم رنگ و رگه‌رگه ، تا تقريبا سياه با سطح شكمي قهوه‌اي خيلي پررنگ تغيير مي كند . سر پرنده بالغ معمولا كمرنگ است و دمش اغلب دارچيني و بدن راه‌راه عرضي مي باشد .اما دم سارگپه با اينكه شبيه دم اين پرنده است ، به ندرت را‌هراه عرضي قابل تشخيص روي آن وجود دارد . در پرواز سطح شكمي اين پرنده سفيدرنگ بنظر مي ايد ، ولي نوك و خم بال‌ها و رانهايش تيره‌رنگ است ، پرنده نابالغ از نابالغ سارگپه غيرقابل تشخيص است .
زيستگاه :

استپ‌ها و دشت‌هاي وسيع خشك و گاهي در كوهستان ، معمولا روي زمين و گاهي روي تك درخت‌ها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

سارگپه پابلند بومي ايران است و به طور كلي از پرندگاني بشمار مي رفته كه به وفور ديده مي شدند در حال حاضر اين پرنده چندان فراوان نیست و در پارك ملي بافت ، پناهگاه ملي حيات وحش شير احمد در سبزوار و ديگر نقاط مختص به زيستگاه خود يافت مي شود .!
سارگپه

انگليسي : Buzzard
فرانسوي : Buse variable
لاتين : Buteo buteo
مشخصات :

50 تا 55 سانتي‌متر ؛ سارگپه‌ها را مي توان از طرح بدنشان در حال پرواز ( بال‌هاي پهن ، دم بزرگ و گرد و گردن خيلي كوتاه ) تشخيص داد . رنگ پرو بال سارگپه بالغ خيلي متنوع ولي به‌طور كلي قهوه‌اي پررنگ است كه در سطح شكمي لكه‌هاي سفيد فراوان دارد . ميزان رنگ سفيد در سطح شكمي و زير بال‌ها متغير است ولي به اندازه سارگپه پابلند نمايان نيست . تفاوت اين پرنده با سارگپه پابلند در اين است كه ، دمش راهراه عرضي باريك قهوه‌اي و خاكستري و نوار انتهايي پهن تيره دارد ، لكه‌هاي بزرگ و تيره‌رنگ زير خم بالش زياد مشخص نيست و پاهاي بدون پر و زرد رنگي دارد . با بال‌هاي باز در حاليكه نوك شاهپرهاي نخستين آنها به بالا برگشته است ، و با دمي گسترده ساعت‌ها بالباز اوج‌گيري مي كند . در اين حالت بالها را راست و قدري رو به بالا نگهميدارد و به علت كوتاهي گردن جثه‌اش خپله بنظر مي آيد ، برخلاف عقاب‌ها كه گردني كشيده دارند . پروازش نسبتا سنگين و كند است و گاهي درجا بال مي زند ، هنگام شكار از ارتفاع كم بر روي پستانداران كوچك مثل خرگوش ( و به ندرت پرندگان كوچك ) مي جهد ؛ به لاشه و مردار نيز علاقه نشان مي دهد . اغلب به صورت دسته‌هاي كوچك ديده مي شوند . نژادي از اين پرنده ( B . b . vulpinnus ) كه در روسيه زادوولد مي كند و فقط زمستان را در ايران مي گذراند ، پروبالش كمرنگتر و بيشتر خرمائي است و راهراه عرضي روي دم آن نامشخص‌تر مي باشد .
زيستگاه :

كوهپايه‌هاي دور دست ، كشتزارها و نواحي پر درخت ، روي صخره‌هاي ساحلي ، درخت‌ها و زمين هاي ناهموار آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

سارگپه پرنده‌ای‌ست که زمستان‌ها در مناطق مختص به خود نسبتا فراوان بوده و در حال حاضر پرنده‌اي كمياب است ، در ناحيه درياي خزر به صورت بومي زندگي مي كرده ، كما اينكه در اين ناحيه نيز بسيار به ندرت به چشم مي خورد .!
سارگپه چشم سفيد

انگليسي : White-eyed Buzzard
فرانسوي : Buse aux yeux blancs
لاتين : Butastur teesa
مشخصات :

44 سانتي‌متر ؛ نر و ماده اين پرنده همشكل است . سارگپه‌اي است خيلي كوچك با دم نسبتا دراز ، سطح پشتي آن قهوه‌اي پررنگ بت رگه‌هاي سياه است و يك لكه بزرگ سفيد و واضح در پس سرش ديده مي شود . سطح شكمي آن تقريبا سفيد و راهراه عرضي قهوه‌اي مشخصي دارد . چانه و گلويش سفيد است و در وسط و طرفين آن خط طولي تيره‌رنگي ديده مي شود . پوشپرهاي كرنگ روي بال در پرواز به خوبي نمايان است ، رنگ چشمش سفيد آميخته با زرد است . سارگپه چشم سفيد چندان فعال نيست و معمولا روي درخت يا تير تلگراف مي نشيند ، پروازش سريع ، در ارتفاع كم و توام با بالبازروي‌هاي كوتاه است
زيستگاه :

جنگل‌هاي تنك و زمين‌هاي زراعتي با درخت‌هاي پراكنده . روي درخت آشيانه مي سازد
پراكندگي :

سارگپه چشم سفيد از پرندگان بومي ايران است و به تعداد اندك در جنوب شرقي ايران هنوز يافت مي شود ، در سواحل درياي عمان نيز به صورت فراواني ديده مي شود .!
سارگپه جنگلي

انگليسي : Honey Buzzard
فرانسوي : Bondree apivore
لاتين : Pernis apivorus
مشخصات :

50 تا 57 سانتي‌متر ؛ در حال پرواز به وسيله بال‌هاي پهن با قاعده باريك ، دم بلند‌تر و سر كوچك‌تر با گردن بلندتر ، از سارگپه كاملا متمايز است . دمش داراي يك نوار انتهايي تيره و دو نوار باريك است كه به قاعده دم نزديك‌تر مي باشد و نقش و نگار سطح شكمي و سطح زيرين بال‌هايش روشنتر است . رنگ پروبال در اين پرنده خيلي متنوع است ، سطح پشتي آن قهوه‌اي پر رنگ و سرش خاكستري است ، سطح شكمي پر از نقوش دالبري قهوه‌اي پررنگ و گاهي كاملا قهوه‌اي يكدست مي باشد . پرنده نابالغ غالبا رگه‌هاي كرم رنگ روي سرش دارد و سطح شكمي آن راهراه است . اين پرنده كمتر از سارگپه بالباز اوج‌گيري و درجا بال‌زني مي كند ، وقتي بالبازروي مي كند ، بالهايش اندكي آويخته و نوك آنها به بالا برگشته است . از لارو زنبورها و گاهي از موش ، پرندگان كوچك و تخم پرندگان تغذيه مي كند
زيستگاه :

در حاشيه جنگل و يا فضاهاي باز وسط جنگل‌ها . معمولا روي لانه متروك كلاغ‌ها آشيانه مي سازد
پراكندگي :

سارگپه جنگلی پرنده‌اي‌ست نادر و در فصل تابستان اغلب به صورت مهاجر عبوري در شمال و غرب ايران ديده شده است .!
خانواده باز ، عقاب و لاشخور
قوش ها

Hawks
از بقيه گروه‌هاي اين خانواده كوچكترند ، با بال‌هاي كوتاه ، گرد و دم دراز در پرواز سريع بين درخت‌ها در تعقيب شكار مهارت خاصي دارند ماده‌ها خيلي بزرگتر از نــرها هستند و روي درخت‌ها آشيانه مي سازند
طرلان

انگليسي : Goshawk
فرانسوي : Autour des palombes
لاتين : Accipiter gentilis
مشخصات :

48 تا 60 سانتي‌متر ؛ طرلان ماده خيلي بزرگتر از طرلان نــر است . اين پرنده به‌طور كلي شبيه به يك قرقي ماده خيلي بزرگ به‌نظر مي رسد ، با اين تفاوت كه قاعده بال‌هايش پهن است و در موارد عادي نوك‌تيز بنظر مي آيد ، جز درهنگام بالباز اوج‌گيري سطح پشتي تيره‌رنگ دارد و در بالاي چشمش نوار سفيد ممتدي ديده مي شود . سطح شكمي تقريبا سفيد با راه‌راه عرضي قهوه‌اي پررنگ نزديك بهم و پوشپرهاي زير دمي سفيد و مشخصي دارد . پرنده نابالغ در سطح پشتي كمرنگ‌تر است و سطح شكمي آن نخودي رنگ مي باشد ، با لكه‌هاي قهوه‌اي پررنگ و قطره‌اي شكل . اين شكاري زيبا ، پرندگان را تعقيب مي كند و در اين حالت با نهايت چابكي و سرعت از لابلاي درختان مي گذرد . به دنبال شكار سريع و در ارتفاع كم پرواز مي كند و در اين حالت پروازش شامل چند مرتبه بال زدن سريع و بالبازروي‌هاي طولاني است .
زيستگاه :

نواحي پر درخت و جنگلي چه در دشت و چه در كوهستان ، اغلب در نزديكي فضاهاي باز . در نقاط دور افتاده جنگل براي خود آشيانه بزرگي مي سازد ، گاهي نيز از آشيانه متروك پرندگان ديگر استفاده مي كند .
پراكندگي :

طرلان پرنده‌اي است بومي ایران و از پراکندگی نسبتا کمی در ایران برخوردار است . به تعداد كم در شمال ایران ( استان گیلان ، گستان و مازندران ) ديده مي شود ، پرنده‌اي است زمستان گذر و احتمال آن مي رود كه در استان مازنداران زادوولد كند ، به‌طور اتفاقي زمستان‌ها در فارس و بلوچستان ديده شده است .
پيغو

انگليسي : Levant Sparrow Hawk
فرانسوي : Epervier a pieds courts
لاتين : Accipiter brevipes
مشخصات :

32 تا 37 سانتي‌متر ؛ ماده اين پرنده را غالبا به دشواري مي توان از ماده قرقي تشخيص داد ، ولي پرنده نــر كاملا مشخص است . در هر دو جنس سطح زيرين بال‌ها سفيد ، نوك بال‌ها سياه و چشم‌ها به رنگ قهوه‌اي مايل به قرمز است ( نه زرد ) . بال‌هاي اين پرنده از بال‌هاي قرقي درازتر است ، پرنده نــر بزرگتر از نــر قرقي است و پس گردنش ، پشت و سطح پشتي بال‌هاي آن خاكستري مايل به آبي روشن مي باشد .
سطح شكمي در مواردي تقريبا سفيد ولي در پهلوها و نزديك به بُن بال‌ها نخودي رنگ است كه با سفيدي سطح زيرين بال‌ها تضاد خاصي دارد . گونه‌هايش خاكستري‌تر ( نه خرمائي ) و طرفين گردنش نخودي رنگ است . پرنده ماده در سطح پشتي خاكستري‌تر از ماده قرقي است و روي گلو خال‌هاي قهوه‌اي رنگ دارد .
در پرنده نابالغ سطح شكمي سفيد خالص است با لكه‌هاي بزرگ قهوه‌اي ( رجوع شود به پيغوي كوچك )
زيستگاه :

زيستگاه پيغو تقريبا شبيه به قرقي است ، گرچه بيشتر در فضاي باز و در جنگل‌هاي برگ‌ريز ديده مي شود
پراكندگي :

پیغو پرنده‌اي است كمياب و از پراكندگي كمي برخوردار است ، تابستان‌ها به تعدا خيلي كم در شمال و غرب ايران به‌سر مي برد و به صورت مهاجر عبوري از اين مناطق عبور مي كند ، اين پرنده در بلوچستان نيز ديده شده است .!
پيغوي كوچك

انگليسي : Shikra
فرانسوي : Epervier shikra
لاتين : Accipiter badius
مشخصات :

نر 29 سانتي‌متر ، ماده 33 سانتي‌متر ؛ پرنده نــر خيلي شبيه نــر پيغو ، ولي كوچكتر و رنگ خاكستري سطح پشتي آن كمرنگ‌تر است . طرفين سر و گردنش خاكستري كمرنگ است و گاهي در ناحيه گردنش طوق مشخص و كمرنگي مشاهده مي شود . چهار يا پنج نوار پهن قهوه‌اي رنگ دارد كه اين نوارها روي شاهپرهاي وسطي دم امتداد پيدا نمي كند . چانه و گلويش سفيد يا نخودي است و معمولا اثري از رنگ خاكستري دارد . سطح شكمي آن خرمايي رنگ است و روي‌هم‌رفته كمرنگ‌تر از سطح شكمي ساير پيغوها مي باشد . پرنده ماده در سطح پشتي قهوه‌اي‌تر است و روي شاهپرهاي وسطي دم آن اثري از راهراه عرضي مشاهده مي شود .
زيستگاه :

جنگل‌هاي تنك و زمين هاي زراعتي با درخت‌هاي پراكنده را ترجيح مي دهد و معمولا در جنگل‌هاي انبوه و يا مناطق باز و بياباني ديده نمي شود . پيغوي كوچك روي درخت آشيانه مي سازد
پراكندگي :

به‌طور كلي پیغوی کوچک در گذشته نچندان دور و در فصل تابستان‌ نسبتا فراوان بوده است . و اما در حال حاضر از پراكندگي چنداني برخوردار نيست ، پرنده‌اي است نادر ، اما هنوز هم تعداد قابل توجه‌اي از آنها را مي توان در شمال شرقي تا شمال غربي ايران در حوالي سرخس و استان خراسان تا ناحيه خزري و يا آنكه در استان سيستان مشاهده كرد .!
قرقي

انگليسي : Sparrow hawk
فرانسوي : Epervier d’Europe
لاتين : Accipiter nisus
مشخصات :

نــر 27 سانتي‌متر ، ماده 37 سانتي‌متر ؛ پرنده ماده خيلي بزرگتر از پرنده نــر است . از پرندگان شكاري ديگر به وسيله بال‌هاي كوتاه و گرد و دم دراز مشخص مي شود ، پرنده بالغ سطح شكمي با را‌هراه عرضي نزديك بهم و پاهاي دراز زرد رنگ دارد . سطح پشتي پرنده نــر خاكستري پررنگ و گونه‌هايش خرمايي است و در پس گردنش لكه سفيدي ديده مي شود . سطح شكمي‌اش داراي راه‌راه عرضي باريك قهوه‌اي مايل به قرمز است و دمش به‌طور مشخص نوارهاي عرضي خاكستري و قهوه‌اي پررنگ دارد . سطح پشتي پرنده ماده قهوه‌اي مايل به سياه است و نوار ابروئي ممتد و سفيدي دارد . سطح شكمي تقريبا سفيد و داراي راهراه عرضي باريك قهوه‌اي پررنگ است . پرنده ماده شبيه طرلان مي باشد ، با اين تفاوت كه طرلان بزرگتر ، دمش نسبتا كوتاه‌تر و پوشپرهاي زير دمي سفيد دارد . پرنده نابالغ شبيه ماده ولي قهوه‌اي رنگ است و در سطح شكمي راهراه واضح‌تر و نامنظمي دارد . اين پرنده هنگام شكار بالاي پرچين‌ها ، حصارها و يا بين درخت‌ها گشت مي زند و با حركتي سريع به پرندگان و حيوانات ديگر حمله مي كند . پرواز عادي قرقي شامل چند بال زدن سريع در فاصله بالبازرويهاي طولاني است .
زيستگاه ‌:

زيستگاه قرقي ، بيشتر در نواحي پر درخت است و معمولا در جنگل‌ها و گاهي در بوته‌هاي بلند يا در بيشه‌ها آشيانه مي سازد . زمستان ها در فضاي باز و يا كم درخت نيز ديده مي شود .
پراكندگي :

قرقي پرنده‌اي است بومي و نيمه مهاجر، در گذشته نچندان دور از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است و اما در حال حاضر از جمله پرندگان كمياب محسوب مي شود .!
خانواده باز ، عقاب و لاشخور
كور كورها

Kites
بال‌هاي دراز و زاويه‌دار و دم دوشاخه دارند ، پرواز آنها سبك و توام با بالبازروي است نــر و ماده آنها همشكل مي باشد و روي درخت‌ها آشيانه مي سازند پرندگان اين گروه ( كوركورها ) گاهي از لاشه حيوانات نيز تغذيه مي كنند
كور كور حنايي

انگليسي : Red Kite
فرانسوي : Milan royal
لاتين : Milvus milvus
مشخصات :

60 سانتي‌متر ؛ نشانه‌هاي تشخيص کورکور حنایی عبارت است از دم دراز شكاف‌دار و بلوطي رنگ ، بال‌هاي باريك و كاملا زاويه‌دار با لكه‌هاي بزرگ نسبتا سفيد در سطح زيرين شاهپرهاي نخستين سياه‌رنگ ، سطح پشتي قهوه‌اي مايل به قرمز ( با پرهايي كه حاشيه قرمز دارند ) ، سطح شكمي خرمايي رنگ با رگه‌هاي تيره و سر تقريبا سفيد رگه‌رگه . پرنده نابالغ كمرنگ‌تر و سرش مايل به قهوه‌اي است . كور كور حنايي مانند سارگپه به‌راحتي و بدون تلاش بالباز اوج‌گيري مي كند ، ولي طرح بدنش در اين حالت با آن كاملا متفاوت است ، در پرواز عادي خيلي سبكبال‌تر از سارگپه مي باشد . به خوردن لاشه تمايل نشان مي دهد ولي از پستانداران ( تا اندازه خرگوش ) و پرندگان كوچك نيز تغذيه مي كند ، از كور كور به وسيله شكاف عميق‌تر دم ، پرو بال خرمايي‌تر و جثه بارك‌تر مشخص مي شود .!
زيستگاه :
معمولا در تپه‌هاي پر درخت ولي گاهي نيز در زمين‌هاي كم ارتفاع و فضاهاي باز با درخت‌هاي پراكنده ديده مي شود ، آشيانه‌اش را روي درخت و گاهي نيز روي لانه متروك كلاغ‌ها مي سازد .!
پراكندگي :

کورکور حنایی از جمله پرندگانی ست که زمستان‌ها به تعداد خیلی كم در ناحيه درياي خزر ديده مي شود ، احتمالا معدودي از آنها در شمال آذربايجان و جنگل‌هاي ناحيه خزر زادوولد مي كنند و به‌طور كلي به صورت نامنظم در ايران دیده مي شود .!
كور كور ( کور کور سیاه )

انگليسي : Black Kite
فرانسوي : Milan noir
لاتين : Milvus migrans
مشخصات :

55 سانتي‌متر ؛ کورکور یا همان کورکور سیاه پرنده‌ای‌ست شبيه كور كور حنايي ، ولي شكاف دمي آن خيلي كمتر است ، به طوري كه در پرواز انتهاي دمش تقريبا چهار‌گوش بنظر مي آيد . جثه آن كمي كوچكتر و پر و‌بالش خيلي پر رنگ‌تر از كور كور حنايي است ، پوشپرهاي فوقاني بال آن در فاصله بين قاعده و خم بال كمرنگ مي باشد . كوركور پرنده‌اي‌ست اجتماعي و غالبا روي آب‌هاي داخل خشكي ديده مي شود ، پرنده نابالغ نظير نابالغ كوركور حنايي ؛ لكه‌هاي سفيد چركي در زير شاهپرهاي نخستين دارد ولي اين لكه‌ها در پرنده بالغ ديده نمي شود . پرواز و عادات تغذيه‌اش شبيه كوركور حنايي است ولي ماهي‌هاي مرده را نيز مي‌خورد . هرجا كه تعدادشان زياد باشد به‌سرعت گرد لاشه‌ها جمع مي شوند ؛ هنگام بالبازروي ، بالهايش را افقي و در سطح بدن نگاهميدارد ( نه به شكل V مانند سنقر تالابي )
زيستگاه :

معمولا نزديك درياچه‌ها يا رودخانه‌ها ، مناطق پر درخت يا با درخت‌هاي پراكنده و اغلب در حوالي روستاها و حتي شهرها . غالبا به‌طور دسته‌جمعي بر روي درخت‌ها و گاهي روي لانه متروك كلاغ‌ها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

كور كور ، پرنده‌اي است مهاجر و از جمله پرندگانی بوده که روزگاری نسبتا فراوان دیده می شده اما و در حال حاضر وضعیت این پرنده نامشخص است ، هر چند که در مناطق خاصی از شمال کشور و در ناحیه پست خزری نیز تعدادی قابل توجه ای از آنها به چشم می خورند !
عقاب دريايي پالاس

انگليسي : Pallas’s Sea Eagle
فرانسوي : Pygargue de Pallas
لاتين : Haliaeetus leucoryphus
مشخصات :

61 تا 88 سانتي‌متر ؛ به طور کلی عقاب دریایی پالاس از لحاظ رفتار و طرح كلي بدن شبيه عقاب دريايي دم سفيد است . پرنده بالغ با سر و بالاسينه تقريبا سفيد و دم سفيد با انتهاي سياه به آساني تشخيص داده مي‌شود پرنده نابالغ خيلي شبيه نابالغ عقاب دريايي دم سفيد است ولي دمي درازتر و تيره‌تر و بال‌هايي كوتاه‌تر دارد .
زيستگاه :

استپ‌هاي وسيع نزديك به رودخانه‌ها و درياچه ها . عقاب دريايي پالاس به ندرت در ساحل دريا ديده مي‌شود .
پراكندگي :

سال‌ها پيش در فصل زمستان ،به‌طور منظم در جنوب ايران تا خليج فارس ديده شده است ولي در سال‌هاي اخير ؛ عقاب دریایی پالاس ناياب بوده و گزارشي مبني بر مشاهده آن در دست نيست و یا گزارشات مبتني بر مشاهده نامنظم آن در ايران ، اغلب نادرست بوده است .!
عقاب دريايي دم سفيد

انگليسي : White-tailed Eagle
فرانسوي : Pygargue a queue blanche
لاتين : Hiliaeetus albicilla
مشخصات :

68 تا 90 سانتي‌متر ؛ عقاب دریایی دم سفید ، عقابي درشت جثه با بال‌هاي بسيار بزرگ و پهن كه در انتها گرد است . سري بزرگ و پيش آمده دارد ، پرنده بالغ به وسيله دم كوتاه سفيد رنگ با انتهاي سه‌گوش ، سر قهوه‌اي كمرنگ و منقار زرد كلفت تشخيص داده مي شود . پرنده نابالغ سر ، دم و منقار قهوه‌اي مايل به سياه دارد ، ولي به خاطر كوتاه‌تر بودن محسوس دم و مثلثي بودن انتهاي آن از عقاب طلايي كه انتهاي دمش چهارگوش است ، مشخص مي گردد ( دم عقاب طلايي نابالغ در قاعده سفيد رنگ است ) . ساق پاهايش پر ندارد و با بال‌هاي راست بالباز اوج‌گيري مي كند و در اين حالت شبيه لاشخورها بنظر مي رسد .
براي صيد ماهي در نزديكي آب پرواز مي كند و گاهي براي گرفتن آن در آب فرو مي رود ، از پرندگان ، تا اندازه اردك و از پستانداران تا اندازه گوزن‌هاي متوسط را مي تواند شكار كند . از لاشه‌ها نیز تغذيه مي كند .
زيستگاه :

سواحل سنگي ، درياچه‌هاي بزرگ و آب‌هاي دور دست داخل خشكي . آشيانه‌اش را روي پرتگاهها ، صخره‌هاي بلند ، روي درخت‌هاي بزرگ و گاهي نيز روي زمين مي سازد .
پراكندگي :

عقاب دریایی دم سفید بومي ايران است و در گذشته ، زمستان‌ها فراوان بوده و امروزه به تعداد نسبتا اندك در ايران زادوولد مي كند .!
خانواده باز ، عقاب و لاشخور

سنقرها

Harriers
بدني باريك ، بال هاي دراز و اندكي زاوه‌دار ، دم دراز و پاهاي دراز دارند منقارشان چندان ضخيم نيست ، معمولا در ارتفاع كم پرواز مي كنند و در پرواز سر بالها را اندكي بالا نگهميدارند ، نر و ماده آنها همشكل نيست و نرها معمولا از ماده‌ها كوچكترند ، سنقرها روي زمين و يا در نيزارها آشيانه مي سازند .
سنقر خاكستري

انگليسي : Hen Harrier
فرانسوي : Bisard saint-martin
لاتين : Circus cyaneus
مشخصات :

43 تا 50 سانتي‌متر ؛ نشانه‌هاي تشخيص اين پرنده از سنقر گندم‌زار كه خيلي به آن شباهت دارد عبارت است از ؛ سفيدي مشخص‌تر دمگاه ، جثه نسبتا بزرگ ( به ويژه پرنده ماده ) ، بال‌ها و دم كمي پهن‌تر .!
پرنده نــر ، خاكستري رنگ است و به وسيله دمگاه سفيد ، تيرگي لبه عقبي بال در ناحيه شاهپرهاي ثانوي ( نــر سنقر گندم‌زار دو خط بالي مشخص دارد ) شكم و ران‌هاي بدون رگه يا خط مشخص مي شود . پرنده‌هاي ماده و نابالغ ، سطح پشتي قهوه‌اي پررنگ ، و سطح شكمي نخودي رنگ با راهراه طولي پهن قهوه‌اي دارند . تفاوت نابالغ اين پرنده با نابالغ سنقر گندم‌زار در نخودي بودن سطح شكمي و راهراه طولي آن است . شيوه پرواز سنقر خاكستري مشخص است و در ارتفاع كم پرواز مي كند
زيستگاه :

متنوع‌تر از زيستگاه سنقر گندم‌زار . آشيانه‌اش را روي زمين ، در علفزارها ، باتلاق‌ها ، بيشه‌ها و يا زمين‌هاي زراعتي مي سازد .
پراكندگي :

سنقر خاکستری از جمله پرندگانی‌ست که زمستان‌ها به تعداد نه چندان قابل توجه‌اي در سطح ايران به چشم مي خورند ، در تمام نقاط ايران به جز منتهي‌اليه جنوب شرقي ( بلوچستان )ديده مي شود و در حال حاضر از جمله پرندگان نادر بشمار مي آيد ، چند جفت از اين گونه زيبا و باشكوه در اطراف شاليزارهاي شمالي ( گیلان ) مشاهده شده‌اند .!
سنقر سفيد

انگليسي : Pallid Harrier
فرانسوي : Busard pale
لاتين : Circus macrourus
مشخصات :

43 تا 48 سانتي‌متر ؛ پرنده نــر در ناحيه سر و سطح شكمي به طور چشمگيري سفيد است . دم و بال‌هاي خاكستري مايل به آبي روشن دارد و سياهي شاهپرهاي نخستين آن تشكيل مثلث سياه كوچكي در انتهاي بال مي دهد . از نــر سنقر خاكستري به وسيله دمگاه خاكستري ( به جاي سفيدي خالص ) ، سينه و طرفين سر سفيد ( به جاي خاكستري ) ، سياهي كمتر نوك بال‌ها و نداشتن حاشيه تيره در ناحيه شاهپرهاي ثانوي تشخيص داده مي شود و از نــر سنقر گندم‌زار به كمك رنگ خاكستري روشن‌تر سطح پشتي ، نداشتن خطوط بالي سياه ، سطح شكمي و ران‌هاي سفيد بدون رگه يا خط ، مشخص مي گردد . ماده و جوجه‌هاي اين پرنده ، از ماده و جوجه‌هاي سنقر گندم‌زار قابل تشخيص نيست ولي نابالغ ان از نابالغ سنقر خاكستري با سطح شكمي خرمائي رنگ و بدن رگه و خط متمايز است . رفتار سنقر سفيد ، شبيه رفتار سنقر گندم‌زار مي باشد .!
زيستگاه :

مانند سنقر خاكستري ، ولي در استپ‌هاي خشك ، دشت‌هاي باز و تپه‌هايي كه درخت‌هاي كم و پراكنده دارند نيز ديده مي شود .
پراكندگي :

در گذشته سنقر سفید زمستان‌ها فراوان بوده و به صورت مهاجر عبوري در همه‌جاي ايران ديده مي‌شده است ، احتمال آن می رفته که در شمال شرقی ایران زادوولد کند . در حال حاضرتعداد آنها به صورت چشم‌گيري كاهش پيدا كرده و در فصل زمستان به ندرت ديده مي شوند . سنقر سفيد از جمله پرندگاني‌ست كه بنا بر نظر كارشناسان محيط زيست ايران ، در شرف تهديد انقراض نسل قرار دارند .
سنقر گندم زار

انگليسي : Montagu’s Harrier
فرانسوي : Busard Cendre
لاتين : Circus Pygargus
مشخصات :

40 تا 45 سانتي‌متر ؛ اندكي كوچك‌تر و باريك جثه‌تر از سنقر خاكستري است . با بال‌هاي باريك‌تر و نوك‌تيزتر و پروازي بسيار سبكتر . پرنده ماده شبيه زيادي به ماده سنقر خاكستري دارد ، ولي معمولا سفيدي دمگاهش كمتر است . تفاوت پرنده نــر با نـر سنقر خاكستري عبارت است از دمگاه خاكستري ( به‌جاي سفيد خالص ) دو خط بالي سياه و رگه‌هاي قهوه‌اي روي شكم و ران‌ها . پرنده نابالغ شبيه پرنده ماده ولي سطح شكمي آن خرمائي پررنگ و يكدست است . رفتار سنقر گندم‌زار شبيه سنقر خاكستري است .
زيستگاه :

باتلاقها ، بيشه‌ها و زمين‌هاي زراعتي . وقتي تعدادشان زياد است بين گياهان مرطوب يا به‌طور اتفاقي در كشتزارها آشيانه مي سازند .!
پراكندگي :

سنقر گندم زار از جمله پرندگانی‌ست که تابستان‌ها به تعداد كم و به ندرت در شمال غربي ايران ديده مي‌شود . سابقا بطور منظم از نواحي درياي خزر و جنوب غربي ايران عبور مي كرده است .
سنقر تالابي

انگليسي : Marsh Harrier
فرانسوي : Busard des roseaux
لاتين : Circus aeruginous
مشخصات :

48 تا 55 سانتي‌متر ؛ از تمام سنقر‌هاي ديگر به‌وسيله اندازه بزرگتر ، جثه درشت‌تر ، بالهاي پهن‌تر و نداشتن سفيدي روي دمگاه مشخص مي شود . معمولا در ارتفاع كم پروازهاي تجسسي انجام مي دهد ، بدين ترتيب كه گاهگاهي بال مي زند و در فاصله بال‌زدن‌ها در حالي كه بالها را به شگل ( V ) نگاهداشته است بالبازروي مي كند . رنگ پرو بال در افراد اين گونه از سنقر ، متغير است . تفاوت نــر بالغ اين پرنده از ديگر سنقرها عبارت است از ؛ تيرگي جبه و پوشپرهاي ثانوي بال ، رنگ خاكستري دم و شاهپرهاي ثانوي ، سر ، پس گردن و سينه نخودي رگه رگه و سطح شكمي قهوه‌اي سير . ماده و نــر نابالغ معمولا رنگ خاكستري ندارند و يكدست قهوه‌اي شكلاتي پررنگ هستند ، با سر و شانه‌هاي كمرنگ ( بعضي از ماده‌ها سراسر تيره‌رنگ هستند و بيننده را به ياد كور كور مي اندازند ) . جوجه‌هاي كمتر از يكسال ، قهوه‌اي شكلاتي پررنگ بوده ، تارك و گلويشان به رنگ كرم روشن است . اين پرنده به قصد شكار طعمه ، از ارتفاع كم با حركتي ناگهاني به درون نيزار فرود مي آيد .!
زيستگاه :

تقريبا هميشه در باتلاق‌ها و تالابهائي كه مناطق پوشيده از نيزارهاي انبوه دارند ديده مي شود . آشيانه بزرگ خود را معمولا در نيزارهاي محصور در آب مي سازد .!
پراكندگي :

سنقر تالابي در گذشته از پرندگان بومي ايران بشمار مي آمده و در كل پرنده‌اي‌ست نيمه مهاجر . در حال حاضر نادر و كمياب است كه در فصل زمستان به ندرت ديده مي شود .!
خانواده باز ، عقاب و لاشخور

لاشخورها

Vultures
خيلي بزرگ و كند حركت هستند با بال‌هاي خيلي دراز و پهن ، دم كوتاه و سر بدون پر ( به جز هُمـا ) معمولا با بال‌هاي باز اوج مي گيرند و اغلب با عقاب‌ها اشتباه مي شوند ولي سرشان كوچكتر است و طرح پرواز متفاوتي دارند ، نــر و ماده آنها همشكل است . اغلب با هم ديده مي شوند ، از لاشه حيوانات تغذيه مي كنند ، روي درخت‌ها يا صخره‌هاي مرتفع آشيانه مي سازند .!
كركس

انگليسي : Egyptian vulture
فرانسوي : Percnoptere d egypte
لاتين : Neophron percnopterus
مشخصات :

53 تا 65 سانتي‌متر ؛ لاشخوري كوچك و سياه و سفيد كه از ساير لاشخورها كوچكتر است ، طرح بدنش در حال پرواز با بال‌هاي دراز ، مستقيم و نوك‌تيز به رنگ سياه و سفيد و دم سه‌گوش سفيد ، خيلي مشخص است . سر و گلوي پرنده بالغ پوستي زردرنگ و بدون پر دارد ، پس سر و گردنش را انبوهي از پرهاي كوتاه و فشرده مي پوشاند ، پرو بالش سفيد چرك و شاهپرهاي نخستين آن سياه‌رنگ است . منقارش از منقار لاشخورهاي ديگر باريكتر است . رنگ پر و بال پرنده نابالغ بر حسب سن ، از قهوه‌اي پررنگ تا سفيد چرك تغيير مي كند و سر و پرهاي انبوه گردنش تقريبا قهوه‌اي رنگ است . با اينكه اين پرنده چندان اجتماعي نيست ، گاهي دو يا سه‌ تاي آن همراه با چند ( دال ) بر سر يك لاشه جنگ مي شود تا پس مانده پرنده‌هاي بزرگ‌تر را بخورند . آشغال و زباله را در جستجوي گوشت و مواد حيواني ديگر زير و رو كند ( رجوع شود به لك‌لك سفيد كه طرح بالش در پرواز مشابه اين پرنده است و اغلب با بال باز اوج مي گيرد ) .
زيستگاه :

مانند دال و در زباله‌دانهاي اطراف دهكده‌ها نيز ديده مي شود . روي صخره‌هاي مرتفع آشيانه مي سازد .!
پراكندگي :

کرکس از جمله پرندگانی بوده که در گذشته نه چندان دور بطور كلي تابستان‌ها فراوان بوده است ، و اما هنوز این پرنده را می توان در پناهگاه حيات وحش خبر و روچون در محدوده شهرستان بافت به صورت نسبتا فراوان دید ، تعدا كمي از اين پرنده زمستان در منتهي اليه جنوب ايران باقي مي ماند .
هما ( هماي سعادت ، مرغ استخوان‌خوار)

انگليسي : Bearded Vulture
فرانسوي : Gypaete barbo
لاتين : Gypaetus barbatus
مشخصات :

100 تا 110 سانتي‌متر ؛ طرح مشخص بدن در حال پرواز ، اين پرنده را از ساير لاشخورها متمايز مي سازد . بيشتر به يك شاهين عظيم شباهت دارد تا به يك لاشخور . بال‌هاي آن دراز ، كم عرض و زاويه‌دار و دمش بلند ، لوزي شكل و تيره‌رنگ است . سطح پشتي ، بال‌ها و دم آن سياه مايل به خاكستري و سرش بطور كلي نخودي رنگ است ، اطراف چشم و ناحيه پس منقار آن سياه رنگ مي باشد كه به يك دسته موي سياه ريش مانند در زير منقار منتهي مي شود . سطح شكمي نارنجي ، مايل به زرد ، ناحيه سينه به‌طور واضح نارنجي رنگ است كه با بال‌هاي تيره تضاد خاصي نشان مي دهد . پرنده نابالغ سر و گردني تيره دارد .
هما از لاشخورهاي ديگر فعالتر و معمولا تك‌زي است ، گاها آنرا مرغ استخوان خوار نیز می نامند و اینگونه خواندن این پرنده بدین سبب است که استخوان های بزرگ را از ارتفاع زیاد بر روی سنگ ها و صخره ها رها می کند تا خرد شوند و از تکه های اسخوان نیز تغذیه می کند ، در واقع استخوان خواری از عادات تغذیه این پرنده زیبا است .!
زيستگاه :

كوهستان‌هاي مرتفع و دور افتاده ، آشيانه‌اش را در غارهاي مشرف به پرتگاه مي سازد .
پراكندگي :

هُما ، پرنده‌اي است بومي ايران و هنوز می توان تعداد قابل توجه ای از آنها را در پناهگاه حيات وحش خبر و روچون در محدوده شهرستان بافت دید .!
دال سياه

انگليسي : Black vulture
فرانسوي : Vautour moine
لاتين : Aegypius monachus
مشخصات :

95 تا 105 سانتي‌متر ؛ از لحاظ اندازه و طرح بدن در حال پرواز شبيه دال است با اين تفاوت كه سر بزرگتر و منقاري كلفت‌تر دارد و دمش درازتر و در انتها تا حدي سه‌گوش است ( ولي گاهي بر اثر فرسايش به دم دال شباهت پيدا مي كند ) . تفاوت ديگرش پرو بال قهوه‌اي دوده‌اي يكدست است كه از دور سياه به‌نظر مي رسد . پوشپرهاي بالش تيره‌تر از شاهپرهاست و سطح زيرين بال‌ها مانند بال دال ؛ راهراه ندارد . گردنش بدون پر با پوستي به رنگ صورتي آميخته با آبي مي باشد و در اطراف گردن يك شِـنِـل قهوه‌اي رنگ دارد . رفتار و صدايش مانند دال است و تا اندازه‌اي تك‌زي است .
زيستگاه :

كوهستان‌هاي و دشت‌هاي دور افتاده ، آشيانه‌اش را روي درخت‌ها و روي صخره‌هاي لب پرتگاه‌ها مي‌سازد .!
پراكندگي :

دال سیاه پرنده‌ای‌ست بومی ایران و هنوز به تعداد خیلی کم در ( پارك ملي سرخه حصار در شرق تهران ) ایران دیده می شود ، اين پرنده نادر ايراني در شرف تهديد جدي انقراض نسل قرار دارد .!
دال

انگليسي : Griffon Vultura
فرانسوي : Vautour fauve
لاتين : Gyps fulvus
مشخصات :

95 تا 103 سانتي‌متر ؛ از نظر طرح بدن در حال پرواز با لاشخورهاي ديگر فرق دارد ، بدين ترتيب كه بالهائي پهن و بسيار دراز با شاهپرهاي نخستين گسترده دارد كه انتهاي گرد بال را تشكيل مي دهد ، دمش چهارگوش ، تيره و خيلي كوتاه است ، سطح زيرين بال‌ها از زير بغل تا خم بال نوارهاي عرضي كمرنگ دارد و سر كوچكش بطور كامل به داخل شِـنِـل فرو رفته است . پروبال خاكي رنگ آن با شاهپرهاي تيره بال ودمش تضاد خاصي دارد ، سر و بدنش پوشيده از كركپر سفيد است . رنگ شنل در پرنده بالغ نخودي رنگ و در پرنده نابالغ قهوه‌اي رنگ مي باشد . هنگام تغذيه و استراحت به‌طور دسته‌جمعي ديده مي شوند .!
زيستگاه :

در محيط‌هاي مختلف ديده مي شود ، ولي زيستگاه معمول آن كوهستاني است . به‌طور دسته‌جمعي در غارها يا روي تخته‌سنگ‌هاي نقاط مرتفع زادوولد مي كند .
پراكندگي :

دال از جمله پرندگان بومی ایران است و در گذشته به صورت فراوان یافت می شده ، اما در حال حاضر تعداد قابل توجهی از این گونه زیبا را می توان در پارك ملي سرخه حصار در شرق تهران ، پارك ملي تنگه صياد در استان چهارمحال و بختياري ، پارك ملي كوير مركزي ، پارك ملي بختگان در استان فارس و پارك ملي گلستان یافت .
دال پشت سفيد

انگليسي : White-blacked Vultura
فرانسوي : Vautour a dos blanc
لاتين : Pseudogyps bengalensis
مشخصات :

84 سانتي‌متر ؛ يك دال كوچك و خيلي پررنگ كه قسمت پايين پشت و دمگاهش سفيد و بقه سطح پشتي آن قهوه‌اي مايل به سياه و داراي لكه‌هاي ريز نخودي مي باشد .! سر و گردنش خاكستري پر رنگ است ، پوشپرهاي زير دم و ران‌هاي سفيد رنگ دارد . در پرواز تضاد بين پوشپرهاي سفيد زير بال و شاهپرهاي نخستين و ثانوي سياه ، جلب توجه مي كند . دال پشت سفيد ، رفتاري همچون دال دارد .!
زيستگاه :

مناطق باز با درخت‌هاي پراكنده و زمين‌هاي زراعتي حوالي روستاها . كمتــر از ساير دال‌ها در مناطق كوهستاني ديده مي شود .!
پراكندگي :

دال پشت سفید از پرندگان بومی ایران است ، در حال حاضر این پرنده از وضعيت خوبي برخوردار نيست و به شدت در معرض خطر انقراض نسل قرار دارد .
عقاب مار خور

انگليسي : Short-toed Eagle
فرانسوي : Circaete jean-le-blanc
لاتين : Circaetus gallicus
مشخصات :

63 تا 67 سانتي‌متر ؛ از عقاب ماهي‌گير بزرگتر است .سطح شكمي و زير بالهايش تقريبا سفيد يكدست است بجز بخش بالايي سينه و گلويش كه تيره‌رنگ مي باشد ( بعضي از آنها اين تيرگي را ندارند ) . از فاصله نزديك ، در سطح زيرين بالهايش چند رديف خال‌هاي تيره رنگ به چشم مي خورد سري گرد شبيه سر جغد ، منقاري كوچك و چشم‌هاي درشت نارنجي رنگ دارد . سطح پشتي آن قهوه‌اي مايل به خاكستري است با شهپرهاي نخستين تقريبا سياه . روي دم نسبتا دراز آن سه تا چهار نوار عرضي تيره رنگ غير مشخص ديده مي شود . در پرنده نابالغ سطح شكمي قهوه‌اي‌تر است با نوارهاي عرضي تيره رنگ . پرواز عقاب مارخور پرتوان است و هنگام بالباز اوجگيري ، بالها را افقي نگهميدارد ، اغلب با پاهاي آويزان درجا بال مي زند و از مار ، مارمولك ، قورباغه و امثال آن تغذيه مي كند .
زيستگاه :

شيب‌هاي كوهستان و دره‌هاي تنگ ، جنگل‌هاي دوردست ، دشت‌هاي باتلاقي و تپه‌هاي شني ساحلي . روي درخت آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

عقاب مار خور از جمله پرندگانی‌ست که در گذشته و به‌طور كلي تابستان‌ها نسبتا فراوان بوده است ، كما اينكه در حال حاضر تعداد آنها نسبتا قابل توجه است ، اين پرنده زيبا و با شكوه ، معمولا تابستان براي تخم گذاري در ايران يافت مي شود .!
باز ، عقاب و لاشخور

عقاب ها

Eagles
شكاري‌هاي بزرگ با بال‌هاي دراز و پهن ، سر و منقار بزرگ ، دم پهن و پاهاي پردار اغلب بالباز اوج مي گيرند و پروازي باشكوه دارند . تغييرات پروبال انها تدريجي و كند است ، در نتيجه تشخيص نابالغ‌ها خيلي دشوار است ، نــر و ماده آنها همشكل است ولي ماده‌ها اندكي از نــرها بزرگترند . بعضي از عقاب‌ها فقط لاشه مي خورند ، روي درخت‌ها يا صخره‌هاي مرتفع آشيانه مي سازند .!
عقاب پرپا

انگليسي : Booted Eagle
فرانسوي : Aigle Botte
لاتين : Hieraaetus pennatus
مشخصات :

45 تا 52 سانتي‌متر ؛ عقاب پرپا عقابي است به اندازه سارگپه ولي با دمي درازتر . معمولا به دوشكل كمرنگ و تيره‌رنگ ديده مي شوند ، شكل كمرنگ آن فراوان‌تر است ، سطح شكمي سفيد ، شاهپرهاي بال تيره‌رنگ و دمي به رنگ نخودي مايل به دارچيني يكدست دارد كه نسبتا بلند و در انتها مربع شكل است . در سطح پشتي ، بدن و پوشپرهاي بال نخودي و شاهپرهاي بال پرنگ‌تر است . شكل تيره ان كمتر مشخص است و پرو بالش بطور كلي قهوه‌اي خيلي پررنگ و يكدست مي باشد ، دمش كمرنگ‌تر است . عقاب پرپا در حالي كه بال‌ها را افقي و كمي به جلو نگاهداشته است اوج مي گيرد و تندتر از سارگپه‌ها بال مي زند . پروازش زيبا و سريع‌تر از آنها است و اغلب با حركت مارپيچ از لابلاي درخت‌ها مي گذرد ، از پرندگان و جانوران كوچك تغذيه مي كند .!
زيستگاه :

جنگل‌ها . معمولا در نزديكي نقاط باز و كم درخت جنگل زندگي مي كند كه براي شكار مناسب است . به ندرت در نقاط بي‌درخت ديده مي شود ، روي درخت‌هاي بلند آشيانه مي سازد .!
پراكندگي :

عقاب پرپا بومي شمال ايران است و تابستان‌ها در اين ناحيه زادوولد مي كند ، تعداد محدودي از اين پرنده زيبا را مي توان در اين ناحيه از ايران مشاهده كرد ، به صورت مهاجر عبوري نيز ديده شده است ، گزارشي مبني بر زاد و ولد اين پرنده در فارس در دست است .!
عقاب دو برادر

انگليسي : Bonelli’s Eagle
فرانسوي : Aigle de Bonelli
لاتين : Hieraatus fasciatus
مشخصات :

65 تا 72 سانتي‌متر ؛ سطح پشتي عقاب دو برادر قهوه‌اي پررنگ ، نوك بال‌هايش تقريبا سياه و پس گردنش كمرنگ‌تر است و معمولا يك لكه بزرگ تقريبا سفيد روي پشتش ديده مي شود . دمي نسبتا دراز با شش نوار عرضي كمرنگ و يك نوار انتهائي پهن و تيره دارد . پرنده بالغ در حال پرواز به‌وسيله سطح شكمي براق يا كرم رنگ و رگه‌رگه و بال‌هاي دراز ، باريك و تيره‌رنگش از تمام عقاب‌هاي ديگر تشخيص داده مي شود . پرنده نابالغ سر اخرائي رنگ ، سطح شكمي قهوه‌اي مايل به خرمائي با رگه‌هاي پررنگ و دمي با نوارهاي عرضي نزديك بهم دارد . پرنده‌هاي دو ساله تقريبا قهوه‌اي يكدست هستند و با وجود اينكه سطح شكمي آنها رنگ خرمائي را از دست مي دهد ولي كاملا سفيد نمي شود و روي‌هم‌رفته تشخيص آنها دشوار است . عقاب دو برادر پرنده‌اي است مهاجم و اغلب پستانداران نظير خرگوش و پرندگان را شكار مي كند ، در پرواز فوق‌العاده سريع و چالاك است و مانند شاهين بر سر طعمه فرود مي آيد . !
زيستگاه :

در مناطق كوهستاني پر‌صخره و به ندرت در ارتفاعات زياد ديده مي شود ، در زمستان به دشت و بيابان كوچ مي كند . روي صخره‌هاي پرشيب پرتگاه‌ها و گاهي روي درخت آشيانه مي سازد .!
پراكندگي :

عقاب دوبرادر پرنده‌اي است بومي ايران و در گذشته نسبتا فراوان بوده است و در حال حاضر آمار و اطلاع دقيقي از تعداد و پراکندگی صحیح اين پرنده ايراني در دست نيست .!
عقاب دشتي

انگليسي : Tawny Eagle
فرانسوي : Aigle ravisseur
لاتين : Aquila rapax
مشخصات :

65 تا 77 سانتي‌متر ؛ عقاب دشتی بالغ تقريبا به طور يكدست قهوه‌اي پررنگ است و روي دم گرد و كوتاهش نوار‌هاي عرضي خاكستري نامشخص دارد . به سادگي با عقاب جنگلي بالغ اشتباه مي شود ولي عقاب دشتي اغلب يك لكه زرد مايل به اخرائي در پس گردن دارد و هيچگاه سفيدي روي پوشپرهاي دم را كه در بعضي از عقاب هاي جنگلي ( نه همه آنها ) ديده مي شود ندارد . پرنده نابالغ به رنگ شيرقهوه است با شاهپرهاي نخستين تقريبا سياه و در پرواز دو خط بالي كمرنگ نشان مي دهد . حركات عقاب دشتي خيلي كند است و اغلب به مدت طولاني روي زمين مي نشيند ، معمولا نزديك به زمين پرواز مي كند و به ندرت اوج مي گيرد . در حال بالباز اوج‌گيري بالهايش را اندكي به پايين خم مي كند . از پستانداران خيلي كوچك ، مارها ، قورباغه‌ها و از لاشه حيوانات تغذيه مي كند . پرنده بالغ به وسيله اندازه كوچكتر ، سر و منقار كوچكتر ، دم كوچك‌تر با نوارهاي عرضي خيلي كمرنگ و بدون نوار انتهائي پهن تيره ، از عقاب طلايي تشخيص داده مي شود و تفاوتش با عقاب شاهي در تارك تيره‌رنگ و جثه كوچكتر آن است . !
زيستگاه :

استپ‌ها و دشت‌هاي وسيع پر بوته ولي بي درخت . روي زمين و تپه‌هاي كوچك آشيانه مي سازد .!
پراكندگي :

عقاب دشتی از جمله پرندگان بومي و كمياب ایران است و نیز به صورت مهاجر عبوري ديده مي شود . به طور کلی عقاب دشتي بومي جنوب شرقي ايران است .!
عقاب تالابي

انگليسي : Spotted Eagle
فرانسوي : Aigle criard
لاتين : Aquila clanga
مشخصات :

65 تا 72 سانتي‌متر ؛ عقاب تالابی بالغ به رنگ قهوه‌اي زرشكي خيلي پرنگ‌تر ولي در سطح شكمي كمرنگ‌تر و اغلب در پوشپرهاي روي دمش اندكي سفيدي دارد . در هنگام بالباز اوج‌گيري لبه جلوئي بال‌هايش مستقيم است ( نه جلو آمده ) و در هنگام بالبازروي بال‌ها را از ناحيه خم بال ، به سمت پايين كج مي كند . در فاصله نسبتا نزديك ، هفت شاهپر نخستين بال را مي توان به‌طور واضح ديد ، بر خلاف عقاب جنگلي كه فقط شش شاهپر آن ديده مي شود . دمش نسبتا كوتاه و تا اندازه‌اي گرد است . سر كوچك و منقار كوچك آن با گردن باريكش حد مشخصي نشان مي دهد . بالهايش به‌طور نسبي پهن‌تر از بال‌هاي عقاب طلائي است . پرنده نابالغ لكه هاي بزرگ سفيد و مشخصي در سطح پشتي دارد و سفيدي قاعده دم يه شكل ( V ) كاملا پيداست . در پرواز دو نوار كمرنگ بر روي بالهايش ديده مي شود . حركات عقاب تالابي كند است .!
زيستگاه :

پرنده‌اي است درخت‌دوست و معمولا نزديك درياچه‌ها ، رودخانه‌ها و مرداب ها ديده مي شود . روي درخت‌ها يا بوته‌هاي جنگل آشيانه مي سازد .!
پراكندگي :

عقاب تالابي از پرندگان بومي ايران و در گذشته در فصل زمستان‌ نسبتا فراوان بوده است ، البته به تعداد كم در ايران زادوولد مي كند اما اين پرنده از جمله پرندگان كمياب ايراني‌ست که به‌طور اتفاقي در بلوچستان ديده شده است .!
عقاب جنگلي

انگليسي : Lesser Spotted Eagle
فرانسوي : Aigle pomarin
لاتين : Aquila pomarina
مشخصات :

60 تا 65 سانتي‌متر ؛ عقاب جنگلی خيلي شبيه عقاب تالابي ست ولي اندكي كوچكتر است ، اغلب در ناحيه تارك و پوشپرهاي بال اندكي كمرنگ‌تر مي باشد . پوشپرهاي روي دمش ممكن است لكه‌هاي سفيد داشته باشد . سطح پشتي پرنده نابالغ ، لكه‌هاي سفيد كوچكتر و كمتري از سطح پشتي نابالغ عقاب تالابي دارد و معمولا يك لكه بزرگ اخرائي در پس گردن آن ديده مي شود . در پرواز به وسيله قاعده باريك دم ، يال‌هاي باريك و اندكي جلو آمده و شش شاهپر نخستين واضح ، مي نوان آن را تشخيص داد . نظير عقاب تالابي ، هنگام بالبازروي سر بالهايش را رو به پايين نگاهميدارد و گاهگاهي درجا بال مي زند .
زيستگاه :

اغلب نزديك آب زندگي مي كند ( ولي نه به اندازه عقاب تالابي ) بيشتر در مناطق پردرخت و دور افتاده با فضاهاي باز ديده مي شود . عقاب جنگلي آشيانه خود را روي درخت مي سازد .!
پراكندگي :

عقاب جنگلی از جمله پرندگانی‌ست که تابستان‌ها در ناحيه درياي خزر نسبتا فراوان بوده است ، اغلب به صورت مهاجر عبوري در شمال غرب ايران ديده مي شود و اما در حال حاضر عقاب جنگلي از جمله شكاري‌هاي كمياب ايران محسوب مي شود .!
عقاب شاهي

انگليسي : Imperial Eagle
فرانسوي : Aigle imperial
لاتين : Aquila heliaca
مشخصات :

77 تا 82 سانتي‌متر ؛ عقاب شاهی عقابي ست بزرگ و نسبتا پرجثه با پروبال قهوه‌اي مايل به سياه كه در ناحيه تارك و پس گردنش متمايل به زرد كمرنگ است ( در پرنده پير تقريبا سفيد مي باشد ) . معمولا چند پر سفيد خالص روي شانه دارد ، دمش تقريبا چهارگوش و داراي 5 تا 7 نوار عرضي خاكستري است و از دم عقاب طلايي كوتاه‌تر مي باشد . هنگام بالباز اوج‌گيري ، بالها را مستقيم و در سطح بدن نگه‌ميدارد ( نه به شكل V و نه به شكل جلو آمده ) سطح پشتي بالها بر خلاف بالغ عقاب طلايي يكدست تيره‌رنگ است . پرنده نابالغ قهوه‌اي مايل به زرد كمرنگ است با دم و شاهپرهاي بالي پررنگ‌تر و لكه بزرگ كمرنگ و نسبتا مشخصي در وسط بال و پايين‌ پشتش دارد از عقاب دشتي به وسيله راهراه واضح سطح شكمي تشخيص داده مي شود . عقاب شاهي ، پرنده‌اي است آرام و كند حركت .!
زيستگاه :

دشت‌ها ، استپ‌ها و باتلاق‌ها . روي درختان بلند و دور افتاده آشيانه بسيار بزرگ و مشخصي مي سازد .!
پراكندگي :

عقاب شاهي از جمله پرندگان بومي و كمياب و نادر ايران است و در گذشته نه چندان دور به تعداد خیلی كم در ايران زادوولد مي كرده است .!
و اما به نقل از وبلاگ موسسه نبض سبز حیات ؛ عقاب شاهی در استان همدان مشاهده شد .
گونه مورد نظر به علت شکستگی شدید از ناحیه بال از اداره محیط زیست ملایر به اداره کل محیط زیست استان همدان انتقال داده شد.اما متاسفانه به علت جراحت عمیق و نکروز شدید سبب مرگ این گونه با ارزش شد . تمامی مراحل بیومتری بر روی این پرنده انجام شد و همچنین آزمایشات نیوکاسل و آنفولانزا نیز انجام گرفت. تست آنفولانزا منفی اما نیوکاسل مثبت گزارش شد.
عقاب طلايي

انگليسي : Golden Eagle
فرانسوي : Aigle royal
لاتين : Aquila chrysaetos
مشخصات :

75 تا 83 ساتي متر ؛ نشانه‌هاي تشخيص عقاب طلایی عبارت است از جثه بزرگ ، بالبازروي و بالباز اوج‌گيري باشكوه و توام بال زدن‌هاي گاهگاه ، شاهپرهاي نخستين گسترده بالا برگشته ، دم پهن و نسبتا چهارگوش . پروبال پرنده نابالغ يكدست تيره‌رنگ است و در ناحيه سر ، پس گردن و پوشپرهاي ثانوي بال جلاي طلايي دارد.پرنده نابالغ در قاعده شاهپرهاي نخستين و ثانوي ، سفيدي آشكاري دارد ، دمش نيز سفيد است و همراه با نوار انتهايي پهن و تيره است كه با افزايش سن از سفيدي آن كاسته مي شود . عقاب طلايي در مناطق كوهستاني به شكار مي پردازد و از ارتفاع خيلي كم به طعمه حمله مي كند ، در هنگام بالباز اوج‌گيري بالها را به شكل ( V ) و كاملا به جلو نگهميدارد .هنگام پرواز در مقايسه با نابالغ عقاب دريايي دم سفيد ، دم درازتر و چهارگوش‌تري دارد ، ولي بالهايش كمتر از پرنده مزبور مستطيل شكل مي باشد و وقتي نشسته است به وسيله جثه كوچكتر و در فاصله نزديك از روي منقار كوچك‌تر و پاهي پردارش از آن تشخيص داده مي شود ، تنوع رنگ پروبال در پرنده نابالغ ممكن است باعث شود كه آن را با عقاب شاهي ، تالابي ، جنگلي و دشتي اشتباه كنيم . در حال بالباز اوج‌گيري ، سر جلو آمده و دم پهن اين پرنده از اشتباه شدن آن با سارگپه جلوگيري مي كند ، به گفته جمشيد منصوري "متخصص پرندگان ايران " اين پرنده جزو پرندگان مهاجر ايران است و خيلى كم به صورت بومى يا توليدمثل كننده ديده مى شود. توليد مثلش هم بيشتر در كوهستان هاى مناطق شمال كشور مانند كردستان يا ارسباران صورت مى گيرد.هنگامى كه جوجه ها از تخم بيرون مى آيند چشم هايشان بسته و ناتوانند. والدين بايد تا چند روز از آنها مراقبت كنند تا چشم هايشان باز شود. درعين حال غذاى مورد نياز هم بايد در اختيارشان قرار گيرد تا بزرگ شوند.اين پرنده در معرض خطر انقراض نيست ولى جمعيتش كم است چون نسبت به تغييرات محيطى به ويژه آلودگى ها حساس است. اين مساله در مورد ساير پرندگان شكارى نيز صدق مى كند، بنابراين شاخص آلودگى ها محسوب مى شوند. در گذشته عقاب طلايى ابزارى براى شكار پستانداران بوده است. آنها را طورى تربيت مى كردند كه با منقار چشم پستاندارانى مانند آهو، كل، بز، قوچ و ميش و... را كور كنند. در نتيجه اين حيوانات از صخره ها پايين افتاده و توسط شكارچيان، شكار مى شدند. اما در حال حاضر چنين آموزش هايى انجام نمى شود.
( عقاب طلایی از بزرگ‌ترین پرندگان شكاری است كه در مناطقی نظیر دشتهای كم‌گیاه و خشك،‌ جنگلهای كوهستانی و صخره ‌های ساحلی زندگی می‌كند. این جانور در ایران در امتداد دو رشته کوه البرز و زاگرس سکونت دارد. ماده از نر بزرگ تر است و جز این تفاوتی ندارند. در ۴ تا ۵ سالگی بالغ می شود. عقاب طلایی نام خود را از پرهای طلایی و برنزی تاج، سر و پشت گردنش گرفته است. قهوه ای تیره است و از دور به سیاهی می زند. ساق یا چکمه ای و از هر دو طرف پوشیده از پر است. در هنگام پرواز بالها کمتر به بالا خم شده و تقریبا مسطح است. مناطق صخره ای، چشم اندازهای فراخ را به زمینهای هموار و مناطق جنگلی ترجیح می دهد. عقاب طلایی تنها با یک جفت دیده می شود و تک همسر است و احتمالا تا پایان عمر پیوند جفتها برقرار می ماند. این جانور برای شکار استراتژیهای گوناگونی دارد. هرکدام قلمرویی به وسعت ۹۰ کیلومتر دارند و می توانند طعمه ای به وزن ۶/۳ کیلوگرم را طی پرواز حمل کنند. سرعت متوسط عقاب طلایی ۵۰ کیلومتر در ساعت ثبت شده است که می تواند در زمان شیرجه آن را به ۳۲۰ برساند. این حیوان به طور متوسط روزانه ۳۰۰ گرم گوشت می خورد که عمدتا از پستانداران تغذیه می کند و پرندگان انتخاب دوم آن است. چند لانه دارند که به طور چرخشی از آن استفاده می کنند و در شرایط لانه می توانند ۳ متر قطر و ۴ متر ارتفاع داشته باشند. معمولا ۲ تخم می گذارند و تا ۴۵ روز روی آنها می خوابند. انواع عقاب جزء گونه‌های جانوری حمایت شده از سوی سازمان حفاظت محیط‌زیست به شمار می‌ آید و زنده‌گیری و نگهداری آن ممنوع است و متخلفان از این قانون به پرداخت یك میلیون و ۲۰۰ هزار تومان (۱۲ میلیون ریال) جزای نقدی، جریمه خواهند شد.
عقاب طلایی در اساطیر

ابوریحان بیرونی می‌نویسد که عقاب بال گشوده را که پرچم ایرانیان بود بر سر نیزه بلندی در پیشاپیش سپاهیان می‌گرفتند. گزنفون تاریخ نویس یونانی می گوید: «پرچم ایرانیان عقابی بود از زر ناب که بر سر نیزه می‌افراشتند.» و در پیوند با به فال نیک گرفتن آن و اینکه نمادی از بهروزی و پیروزی بوده است، داستانی درباره‌ کوروش بزرگ نوشته است که هنگامی که وی با سپاهیان خود به جنگ آشور می‌رفت پدرش او را تا مرز کشور پارس همراهی کرد و در آنجا عقابی دید که پیشاپیش آنان در پرواز است. پدر کوروش آن را به فال نیک گرفت و با خود گفت که پسرش در این جنگ پیروز خواهد شد. بر روی یک قطعه کاشی که در کاوشهای باستان شناسی در تخت جمشید یافت شده، نقش شاهینی با بالهای گشاده دیده می‌شود که در چنگال خود گویی را گرفته و گوی دیگری نیز بر سر دارد. به گمان پژوهشگران این عقاب بال گشوده نمادی از خداوند است که بر روی پرچم هخامنشیان نیز نقش می‌شده است. زیرا بیشتر تاریخ نویسان گذشته یادآوری کرده‌اند که بر پرچم ایران عقابی نقش بسته بوده است که آن را پیشاپیش سپاه می گرفتند، و این خود نمادی از پیروزی بوده است. به نقل از ماهنامه سفر )
زيستگاه :

كوهسارهاي كم گياه و خشك و گاهي جنگل‌هاي كوهستاني ، صخره‌هاي ساحلي و دشت‌ها . روي لبه پرتگاه‌ها و گاهي روي درخت اشيانه مي سازد .!
پراكندگي :

عقاب طلايي از جمله پرندگان بومی ايران و در گذشته نچندان دور از پراکندگی فراوانی برخوردار بوده است و اما در حال حاضر اطلاعات موجود پیرامون این پرنده باشکوه ایرانی بسیار محدود است .
ادامه دارد ...



1 تشکر با چوق از این پست از Ramana به میزان 100 چوق تشکر شده است . دلیل : پست مفید
Ramana آفلاین است   پاسخ به نقل قول چوق/پاداش
قدیمی 02-16-2014   #5 (لينک اين پست)
مدیران بازنشسته پرشین سون
 
آواتار Ramana
 
تاريخ عضويت: Nov 2013
محل سكونت: زیر گنبد کبود
سن: 24
اسم واقعی: رامانا
پست ها: 40,832
تشكرها (از ديگران): 3,154
تشكر شده 4,444 بار در 2,108 پست
چوق (ثروتمند شماره 5): 20,473,925
پاداش داده شده 403 مرتبه
تاکنون 62 مرتبه با چوق تشکر کرده
تشکر شده با چوق 129 مرتبه
فعاليت Longevity
1/20 9/20
Today پست ها
ssss40832

ويترين جوايز


عکسهای خریداری شده
نوشابه شنگولی پرسپولیس تهران
پيش فرض

خانواده كاكائي

پرستوهاي دريايي

پرستوهاي دريايي جثه‌اي باريك‌تر و كوچكتر از كاكايي‌ها دارند و بال‌هايشان باريك‌تر و پروازشان زيباتر از آنها است . دمشان دو شاخه ، منقار آنها باريك‌تر و نوك‌تيزتر است كه در پرواز اغلب آن را رو به پايين نگهميدارند ، بيشتر پرستوهاي دريايي سفيدند با تارك سياه كه در زمستان پيشاني آنها سفيد مي باشد و بعضي كاكل دارند . معمولا درجا بال مي زنند و براي گرفتن ماهي شيرجه مي روند . به دشواري راه مي روند . نر و ماده آنها همشكل است و روي زمين يا در آبگيرها آشيانه مي سازند .
غذاي پرندگان خانواده كاكايي شامل ماهي ها ، سخت‌پوستان ، نرم‌تنان ، حشرات ، لاشه‌حيوانات ، گاهي ميوه‌هاي سته و مواد گياهي است .!
پرستوي دريايي سياه

انگليسي : Black Tern
فرانسوي : Guifette noire
لاتين : Childonias niger
مشخصات :

24 سانتي‌متر ؛ پرستوي دريايي سياه ، پرستوي دريايي بال سفيد و پرستوي دريايي گونه سفيد پرندگان تالابي كوچكي هستند كه پرو بال زادوولد آنها به‌طور كلي تيره‌رنگ است و با تغذيه ضمن پرواز در حالي كه خود را براي گرفتن طعمه به اب مي زنند ، مشخص مي شوند . پرستوي دريايي سياه تنها پرستوي دريايي است كه در پر و بال زادوولد تماما خاكستري مايل به سياه است ، بجز پوشپرهاي زير دم آن كه تماما سفيد مي باشد . در دوران پرريزي ، بدني لكه‌لكه دارد . در زمستان پيشاني ، گردن و سطح شكمي آن سفيد است و لكه‌هاي بزرگ و تقريبا سياهي در طرفين سينه و جلوبال‌هاي آن ديده مي شود . پرنده نابالغ شبيه بالغ زمستاني ولي پشتش پررنگ‌تر است ، منقار اين پرنده سياه ، باريك و تقريبا به درازاي سر آن است ( براي مقايسه پر و بال زمستاني و نابالغ‌ها رجوع شود به پرستوي دريايي گونه‌سفيد و بال سفيد ) در بالاي سطح اب به پس و پيش پرواز مي كند و به منظور گرفتن حشرات با نوك به آب مي زند ولي به ندرت در آب فرو مي رود .!
زيستگاه :

آبهاي داخل خشكي ، گاهي در ساحل دريا نيز ديده مي شود .!
پراكندگي :

پرستوی دریایی سیاه پرنده ای ست که به صورت مهاجر عبوري در شمال و غرب ايران دیده می شود ، تعداد قابل توجه‌اي از آنها همه‌ساله در پناهگاه حيات وحش جزيره شتور زادوولد مي كنند .
پرستوي دريايي بال سفيد

انگليسي : Whithe-winged Black Tern
فرانسوي : Guifette leucoptere
لاتين : Childonias leucopterus
مشخصات :

23 سانتي‌متر ؛ در تابستان با پرو بال سياه و پوشپرهاي بال و دم سفيد به آساني قابل تشخيص است . تفاوت‌هاي ديگرش با پرستوي دريايي سياه عبارتست از دم سفيد و پوشپرهاي زيربالي سياه ( نه خاكستري كمرنگ ) . فرق پرنده بالغ در زمستان با پرستوي دريايي سياه نداشتن لكه‌هاي تيره‌رنگ طرفين سينه ، سياهي كمتر روي تارك ، درشت‌تر بودن جثه و منظم‌تر بودن پرواز آن است ، و از پرستوي دريايي گونه‌سفيد به وسيله طوق كامل و سفيد گردن ، دمگاه كمرنگ‌تر و دم چهارگوش‌تر مشخص مي شود .پرنده نابالغ به كمك تضاد رنگ قهوه‌اي سير و يكدست پشت و بال‌هاي خاكستري كمرنگش از نابالغ پرستوي دريايي سياه و به وسيله پشت تيره رنگ يكدست و دمگاه سفيد از نابالغ پرستوي دريايي گونه‌سفيد تشخيص داده مي شود . منقار اين پرنده در تابستان قرمز و در زمستان تقريبا سياه است و منقار پرستوي دريايي سياه و پرستوي دريايي گونه‌سفيد كوتاه‌تر و كلفت‌تر مي باشد . رفتار و زيستگاه آن مانند پرستوي دريايي سياه مي باشد و غالبا سرتاسر سال همراه آن ديده مي شود .!
پراكندگي :

پرستوی دریایی بال سفید از جمله پرندگانی‌ست که به صورت مهاجر عبوري در همه‌جاي ايران ديده مي‌شود . در گذشته احتمال آن می رفته که در شمال و غرب ايران زادوولد كند ، اما و در حال حاضر اطلاع دقيق و درستي از وضعيت اين پرنده در دست نيست .!
پرستوي دريايي نوك كلفت

انگليسي : Gull-billed Tern
فرانسوي : Sterne hansel
لاتين : Gelocheliddon nilotica
مشخصات :

37 سانتي‌متر ؛ در پروبال تابستاني به پرستوي دريايي بدصدا شبيه است ولي از آن به كمك منقار كاملا سياه ، خيلي كوتاه‌تر و باد‌كرده و دم خاكستري كم‌شكاف‌تر تشخيص داده مي شود . در پرواز پرجثه‌تر و بال‌هايش پهن‌تر از پرنده مزبور به‌نظر مي آيد . پاهايش سياه و به‌طور محسوس بلندتر از پاهاي ساير پرستوهاي دريايي است . سياهي روي سر را در زمستان از دست مي دهد و سرش خيلي سفيدتر از سر پرستوي دريايي بي‌صدا مي شود . پرنده نابالغ تارك نخودي رنگ دارد و پرهاي دور چشمش تيره‌رنگ است . رفتار اين پرنده تا حد زيادي شبيه شبيه ساير پرستوهاي دريايي است ولي عادت شكار كردن حشرات در خشكي ، نشانه مطمئني براي تشخيص آن از پرستوي دريايي بي صدا مي باشد . به ندرت در آب شيرجه مي رود .!
زيستگاه :

باتلاق‌هاي شور ، سواحل ماسه‌اي و آب‌هاي داخل خشكي . به‌صورت دسته‌جمعي در سواحا ماسه اي و جزيره‌هاي كوچك كرداب‌هاي شور زادوولد مي كند .!
پراكندگي :

پرستوی دریایی نوک کلفت پرنده‌ای‌ست که به‌طور عمده تابستان‌ها در شمال ايران نسبتا فراوان است . معدودي از آنها زمستان را در جنوب شرقي درياي خزر باقي مي مانند ، تعداد قابل توجه‌اي از آنها همه‌ساله در پناهگاه حيات وحش جزيره شتور زادوولد مي كنند .
پرستوي دريايي خزر

انگليسي : Caspian Tern
فرانسوي : Sterne Caspienne
لاتين : Hydroprogne tschegrava
مشخصات :

52 سانتي‌متر ؛ تقريبا به بزرگي يك كاكايي نقره‌اي ؛ تارك و طرفين سرش نا زير چشم‌ها سياه است ، دم دوشاخه و منقاري ضخيم به رنگ قرمز نارنجي دارد ، قسمت سياه سر در زمستان خاكستري به نظر مي آيد كه در اطراف چشم پررنگ‌تر است . پرنده نابالغ شبيه بالغ زمستاني است با سطحپشتي پر از لكه‌هاي تقريبا قهوه‌اي . اين پرنده در پرواز شبيه كاكايي‌ها است و پروازي سنگين‌تر از ساير پرستو‌هاي دريايي دارد ، ولي به‌وسيله منقار بزرگش به آساني شناخته مي شود . تيرگي سطح زيرين شاهپرهاي نخستين آن مشخص است ( رجوع شود به مشخصات پرستوي دريايي كاكلي )
زيستگاه :

پرستوي دريايي خزر پرنده‌اي است ساحلي ولي در درياچه‌ها و رودخانه‌هاي بزرگ نيز ديده مي شود .
پراكندگي :

پرستوی دریایی خزر پرنده‌ای‌ست که به تعداد نسبتا فراوان در ايران زادوولد مي كند ( پناهگاه حيات وحش جزيره شتور ) زمستان‌ها فراوان است و ضمن مهاجرت بطور منظم در ناحيه خزر ديده مي شود . امكان دارد كه در جنوب شرقي درياي خزر نيز زادوولد كند .!
پرستوي دريايي كاكلي

انگليسي : Great Crested Tern
فرانسوي : Sterne huppee
لاتين : Sterna bergii
مشخصات :

48 سانتي‌متر ؛ يك پرستوي دريايي خيلي بزرگ تقريبا به اندازه پرستوي دريايي خزر . تارك و پس گردنش كه پرهاي آن تشكيل كاكل كوچكي را مي دهند ، سياه است و پيشاني سفيد دارد . جبه و دم دوشاخه‌اش خاكستري و پرنگ‌تر از پرستوي دريايي كاكلي كوچك مي باشد . منقارش زرد مومي است كه در قاعده اثري از رنگ سبز دارد ، پاهايش سياه و سطح شكمي آن كاملا سفيد است ، در زمستان سفيدي پيشاني توسعه بيشتري پيدا مي كند و ناحيه تارك پر از خال‌خال سفيد است ، پرستوي دريايي كاكلي ؛ پرنده‌اي است اجتماعي ، براي گرفتن ماهي از ارتفاع نسبتا زياد به درون آب شيرجه مي رود .
زيستگاه :

پرنده‌اي است ساحلي كه معمولا در وسط دريا تغذيه مي كند و روي سواحل ماسه‌اي وسيع و گاهي سواحل سنگي استراحت مي نمايد . به صورت دسته‌هاي بزرگ در جزاير كوچك و سواحل ماسه‌اي ، روي زمين آشيانه مي سازد .!
پراكندگي :

پرستوی دریایی کاکلی ؛ پرنده‌اي است بومي ايران و بطور كلي از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است !
پرستوي دريايي كاكلي كوچك

انگليسي : Lesser Crested Tern
فرانسوي : Sterne voygeuse
لاتين : Sterna bengalensis
مشخصات :

36 سانتي‌متر ؛ خيلي شبيه پرستوي دريايي كاكلي ، ولي كوچكتر از آن ، و به اندازه پرستوي دريايي بي صدا است . جبه و دم خاكستري كمرنگ‌تر و منقار زرد نارنجي دارد ( نه زرد مومي ) سبك‌پروازتر از پرستوي دريايي كاكلي است ولي از لحاظ رفتــار و زيستگاه شبيه به آن است .!
زيستگاه :

پرستوی دریایی کاکلی كوچك ؛ پرنده‌اي است بومي ايران و بطور كلي نسبتا فراوان است و تعداد قابل توجه‌اي از آنها همه ساله در پناهگاه حيات وحش جزيره شتور زادوولد مي كنند .!
پرستوي دريايي بد صدا

انگليسي : Sandwich tern
فرانسوي : Sterne caugek
لاتين : Sterna sandvicensis
مشخصات :

40 سانتي‌متر ؛ يك پرستوي دريايي نسبتا بزرگ با بال‌هاي دراز ، دم كوتاه دوشاخه و منقار دراز سياه‌رنگ كه نوك آن زرد است . پاهاي سياه دارد و گاهي در سطح شكمي آن اثري از رنگ صورتي ديده مي شود .
در حالت اضطراب پرهاي بلند عقب تاركش برافراشته شده ، به صورت كاكلي جلوه‌گر مي شود . در زمستان تاركي نسبتا سفيد و كاكل سياه رگه‌رگه دارد ، پر و بال زمستاني آن گاهي قبل از پايان يافتن فصل زادوولد ظاهر مي شود . پرنده نابالغ خيلي سفيد به‌نظر مي آيد با دمي كم شكاف كه گاهي زردي نوك منقار را ندارد ، به‌طور كلي ممكن است با پرستوي دريايي نوك كلفت اشتباه شود . پرواز پرستوي دريايي بدصدا ، بيش از پرستوهاي دريايي كوچكتر به پرواز كاكايي‌ها شباهت دارد .
زيستگاه :

تقريبا هميشه در دريا ديده مي شود ، به صورت دسته‌هاي بزرگ در سواحل شني و ماسه‌اي و جزاير سنگي يا ماسه‌اي و گاهي در ساحل ابهاي درون خشكي آشيانه سازي و زادوولد مي كند .
پراكندگي :

پرستوی دریایی بد صدا پرنده‌ای‌ست که به صورت مهاجر عبوري در سواحل درياي خزر ديده شده است ،
زمستان‌ها در سواحل جنوبي ايران بسر مي برد و به‌طور اتفاقي در خشكي ديده مي شود .!
پرستوي دريايي معمولي

انگليسي : Common Tern
فرانسوي : Sterne pierregarin
لاتين : Sterna hirundo
مشخصات :

35 سانتي‌متر ؛ يك پرستوي دريايي خيلي زيبا با اندازه‌اي متوسط كه رنگ خاكستري سطح پشتي آن از پرستوي دريايي بدصدا پررنگ‌تر است و معمولا در ناحيه سفيد اثر مختصري از رنگ خاكستري دارد . در تابستان تاركش كاملا سياه است و منقاري به رنگ قرمز روشن با نوك سياه دارد ، در زمستان پيشاني آن سفيد و منقارش سياه مي باشد . پاهايش قرمز رنگ است . پرنده نابالغ پيشاني سفيد دارد و لبه جلويي بال آن تيره‌رنگ است ، پرنده بالغ در پروبال زمستاني و پرنده نابالغ از پرستوي دريايي تيره تقريبا غيرقابل تشخيص هستند .!
زيستگاه :

سواحل دريا ، درياچه‌هاي آب شيرين ، رودخانه‌هاي بزرگ و تالاب‌هاي وسيع . به‌طور دسته‌جمعي در سواحل ، بين تپه‌هاي شني و يا در جزاير زادوولد مي كند .
پراكندگي :

تالاب بين‌المللي گُميشان در تركمن ، تالاب‌هاي استان گيلان . به‌طور كلي پرستوي دريايي معمولي ، از جمله پرندگانی‌ست که تابستان‌ها نسبتا فراوان است و نیز به‌صورت مهاجر عبوري در همه‌جاي ايران ديده مي‌شود .
پرستوي دريايي تيره

انگليسي : White-cheeked Tern
فرانسوي : Sterbe a joues blanches
لاتين : Sterna repressa
مشخصات :

33 سانتي‌متر ؛ در تمام فصول پروبالش شبيه پرستوي دريايي معمولي است . بهترين نشانه تشخيص آن در تابستان ، عبارت است از رنگ خاكستري سطح شكمي كه با گونه‌هاي سفيدش تضاد خاصي دارد ، سطح پشتي خاكستري مايل به آبي به جاي خاكستري كم‌رنگ و خاكستري رنگ بودن پرهاي داخلي و خارجي شاهپرهاي دم ، در حالي كه در پرستوي دريايي معمولي ، فقط پره خارجي اين شاهپرها خاكستري است .
در زمستان رنگ خاكستري سطح شكمي از بين مي رود و در نتيجه شناخت اين پرنده بي‌نهايت دشوار مي شود . منقار آن در زمستان تماما قرمز مايل به سياه است ، در حالي كه منقار پرستوي دريايي معمولي سياه و در قاعده كمي قرمز رنگ مي باشد . صدا ، رفتار و زيستگاه اين پرنده سبيه پرستوي دريايي معمولي است ، ولي هرگز در داخل خشكي ديده نمي شود .!
پراكندگي :

تابستان‌ها فراوان است ، مهاجرت پرستوي دريايي تيره به تالاب‌هاي گيلان هر ساله از اواخر مرداد ماه شروع مي‌شود و اين پرنده بنا به دلايل خاصي تنها در پناهگاه‌ حيات وحش سلكه ، سياه كشيم و در بخش‌هاي محدودي از تالاب انزلي تخم‌گذاري و جوجه‌آوري مي‌كند. از خصلت‌هاي رفتاري منحصربه‌فرد اين پرندگان تخمگذاري اجتماعي آنهاست كه با هياهوي شورانگيزي هر سال در نقاط مختلف تالاب‌هاي استان گيلان انجام مي‌شود ، اين لانه‌گذاري‌ها از اواخر خرداد آغاز شده و جوجه‌آوري و پرورش جوجه تا اواخر مرداد ماه به طول مي‌‌انجامد. اين لانه‌گذاري‌ها عمدتا بر روي گياهي به نام سكوله خيز (Trapa Natarz) انجام مي‌شود كه با تشكيل يك كلوني مستحكم بستر مناسبي را براي زادآوري اين پرندگان فراهم مي‌سازد.
پرستوي دريايي پشت دودي

انگليسي : Bridled Tern
فرانسوي : Sterne bridee
لاتين : Sterna anaethetus
مشخصات :

36 سانتي‌متر ؛ تشخيص اين پرنده با توجه به سطح پشتي قهوه‌اي يكدست در مقابل سطح شكمي سفيد رنگ ، آسان است . تارك ، پس گردن و نوار چشمي آن سياه و پيشاني و نوار بالاي چشم ، سفيد است . نيم ‌طوق كمرنگي بين سياهي پس گردن و رنگ قهوه‌اي تيره جبه به‌چشم مي خورد . دمش كاملا دوشاخه و خاكستري پررنگ است ، به‌جز شاهپرهاي كناري كه به‌طور عمده سفيد مي باشد . منقار آن سياه است و در فصل زادآوري خيلي اجتماعي است .!
زيستگاه :

دريازي‌ است و فقط براي زاد وولد به خشكي مي‌آيد . در جزايــر كوچك ماسه‌اي و سنگي دور از ساحل به صورت دسته‌هاي خيلي بزرگ روي زمين آشيانه مي سازد
پراكندگي :

پرستوی دریایی پشت دودی از جمله پرندگانی ست که تابستان‌ها فراوان است و در جزاير خليج فارس از جمله پناهگاه حیات وحش جزیره شتور که در جنوب شرقی جزیره لاوان واقع شده زادوولد مي كند .!
پرستوي دريايي كوچك

انگليسي : Little Tern
فرانسوي : Sterne naine
لاتين : Sterna albifrons
مشخصات :

24 سانتي‌متر ، با اندازه بسيار كوچك ، منقار زرد نوك سياه ، پاهاي زرد و پيشاني سفيد به آساني از ساير پرستوهاي دريايي تشخيص داده مي شود . در تابستان سفيدي پيشاني با تارك و نوار چشمي سياه آن تضاد خاصي دارد ، در زمستان قسمت عقبي تارك خاكستري است كه به تدريج تا ناحيه پس گردن به سياهي مي گرايد ، پرنده نابالغ شبيه بالغ زمستاني است ، ولي منقار و پاهاي پررنگ‌تري دارد . شكاف دم اين پرنده كم‌عمق است و هنگام پرواز ، در مقايسه با ساير پرستوهاي دريايي ، بالهايش نسبتا باريكتر ، بال زدنش سريع‌تر و زمان درجا بال‌زدن ان قبل از شيرجه رفت در آب طولاني‌تر است .!
زيستگاه :

سواحل ماسه‌اي و شني درياها و درياچه‌ها . به‌صورت دسته‌هاي پراكنده و كوچك در ساحا درياچه‌ها و رودخانه‌ها زادوولد مي كند .
پراكندگي :

پرستوی دریایی کوچک از جمله پرندگانی‌ست که تابستان‌ها در حاشیه دریای خزر و دریاچه ارومیه از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
پرستوي دريايي ساندرز

انگليسي : Saunders Little Tern
فرانسوي : Sterne naine de saunders
لاتين : Sterna saundersi
مشخصات :

23 سانتي‌متر ؛ تشخيص پرستوي دريايي ساندرز از پرستوي دريايي كوچك در طبيعت تقريبا غيرممكن است ، فقط اندكي كوچكتر و در سطح پشتي كمي كمرنگ‌تر است . در فصل زادوولد پاهايش قهوه‌اي يا تقريبا سياه مي‌باشد ( نه زرد روشن ) . در صورتي كه در دست‌رس باشد به وسيله سياهي بيشتر شاهپرهاي نخستين سوم و چهارم به آساني تشخيص داده مي شود ، بدين ترتيب كه يك سوم انتهائي شاهپرهاي نخستين سوم و قسمت اعظم شاهپر نخستين چهارم كاملا خاكستري پررنگ و يا سياه است . رفتار ، صدا و زيستگاهش شبيه پرستوي دريايي كوچك ، ولي منحصرا دريازي است .
پراكندگي :

پرستوی دریایی ساندز از جمله پرندگانی است که در گذشته خصوصا فصل زمستان‌ فراوان بوده و اما در حال حاضر اطلاع دقیق و درستی از تعداد و وضعیت پراکندگی این پرنده در دست نیست .
كاكايي دودي

انگليسي : Hemprich’s Gull
فرانسوي : Goeland d’Hemprich
لاتين : Larus hemprichii
مشخصات :

41 سانتي‌متر ؛ پرنده بالغ در پر و بال تابستاني و زمستاني ، سر و گلوي قهوه‌اي رنگ دارد كه در حد پس گردن پررنگ‌تر است و در مجاورت آن نيم‌طوق سفيدي ديده مي شود . قسمت بالاي سينه قهوه‌اي ، جبه قهوه‌اي پررنگ و بال‌هاي قهوه‌اي پررنگ با حاشيه عقبي سفيد و مشخص دارد . سطح زيرين بال‌هايش تقريبا سياه است . قسمت پايين سينه ، شكم و دمش سفيد مي باشد . منقارش سبز كمرنگ و نوك آن سياه و قرمز است ، پاهاي زرد كمرنگ دارد . پرنده نابالغ بيشتر قهوه‌اي پررنگ است به‌جز ناحيه شكم و قاعده دمش كه سفيد مي باشد .!
زيستگاه :

كاكايي دودي پرنده‌اي است ساحلي كه در سواحل سنگي و ماسه‌اي بيشتر ديده مي شود . در جزاير كوچك دور از ساحل و سواحل ماسه‌اي روي زمين آشيانه مي سازد
پراكندگي :

کاکایی دودی پرنده‌ای است که زمستان‌ها از پراکندگی نسبتا زیادی برخوردار است و تعداد قابل توجه‌اي از آنها را مي توان در جزاير استان بوشهر مشاهده كرد
كاكايي بزرگ

انگليسي : Great Black-headed Gull
فرانسوي : Goeland ichthyaete
لاتين : Larus ichthyaetus
مشخصات :

67 سانتي‌تر ؛ پرنده بالغ در تابستان به وسيله اندازه بسيار بزرگ ، سر سياه و سفيدي زياد روي بال‌هايش به آساني شناخته مي شود . جبه خاكستري رنگ و سطح شكمي سفيدي دارد ، پاهايش سبز است و در انتهاي منقار نارنجي رنگ آن يك نوار سياه ديده مي شود . پرنده نابالغ از نابالغ كاكايي‌هاي بزرگ‌جثه ، به كمك نوار سياه و پهن در انتهاي دم سفيد و طرح منقارش تشخيص داده مي شود . كاكايي بزرگ پرنده‌اي است درنده‌خو و اغلب انگل كاكايي‌هاي ديگر مي باشد .!
زيستگاه :

سواحل دريا ، مرداب‌هاي ساحلي و درياچه‌هاي شور . به ندرت در حوالي آبهاي شيرين ديده مي شود .
پراكندگي :

کاکایی بزرگ پرنده‌ای است که زمستان‌ها فراوان است و در تابستان مي توان تعداد قابل توجه‌اي از اين پرنده زيبا را در جزيره ام‌الگرم از استان بوشهر مشاهده كرده ، در جزاير خاركو، نخيلو، خان و ام‌الگرم بوشهر تخم گذاري مي‌كنند .!
كاكايي كوچك

انگليسي : Little Gull
فرانسوي : Mouette pygmee
لاتين : Larus minutus
مشخصات :

27 سانتي‌متر ؛ كوچكترين كاكايي اين خانواده . در حالت نشسته ، صرفنظر از اندازه ، شبيه كاكايي سر سياه است و به وسيله سر سياه يكدست ( نه قهوه‌اي پررنگ ) كه سياهي آن به خوبي تا پس گردن پيشروي دارد و همچنين با نداشتن رنگ سياه روي بال‌هاي نسبتا گردش مشخص مي شود . در پرواز به وسيله رنگ تيره سطح زيرين بال‌ها ، از كاكايي سرسياه متمايز است . منقارش در تابستان قرمز پررنگ و در زمستان تقريبا سياه است . پاهايي قرمز رنگ دارد . پرنده بالغ در زمستان مانند كاكايي سر سياه لكه‌هاي تيره‌اي روي سر دارد ولي از لحاظ اندازه و رنگ بال به اساني از آن تشخيص داده مي شود . قبل از بلوغ سطح زيرين بال‌هايش سفيد است و در سطح پشتي بال‌هاي آن يك نوار تيره‌رنگ اريب ديده مي شود كه به شاهپرهاي نخستين سياه منهي مي گردد و در پرواز طرح زيگزاگ مشخصي را تشكيل مي دهد . در حالت نشسته يك نوار تيره پهن و افقي روي بال آن مشاهده مي شود . پرنده نابالغ در سطح پشتي تقريبا سياه يكدست است و در وسط بال بسته‌اش يك لكه پهن سفيد ديده مي شود . رفتارش شبيه رفتار كاكايي سر سياه است ولي به شيوه پرستوهاي دريايي در حال پرواز از سطح آب تغذيه مي كند .!
زيستگاه :

مانند كاكايي سر سياه
پراكندگي :

کاکایی کوچک پرنده ای است که زمستان‌ها در زمين‌هاي پست ساحل درياي خزر زياد است . به‌طور اتفاقي در آذربايجان و به سمت جنوب تا فارس ، خوزستان و خليج فارس ديده شده است . تابستان‌ها در جزاير خاركو، نخيلو، خان و ام‌الگرم بوشهر تخم گذاري مي‌كنند .!
كاكايي سر سياه

انگليسي : Black-headed Gull
فرانسوي : Mouette rieuse
لاتين : Larus ridibundus
مشخصات :

37 سانتي‌متر ؛ يك كاكايي نسبتا كوچك و فعال كه اغلب دور از دریا ديده مي شود . در حال پرواز ، سفيدي حاشيه جلويي بال‌هاي نوك‌تيز آن نشانه تشخيص خوبي است . سطح زيرين شاهپرهاي نخستين آن خاكستري تيره و منقار و پاهايش و منقار و پاهايش باريك و قرمز رنگ مي باشد . سرش در تابستان قهوه‌اي شكلاتي و در زمستان سفيد است ، با لكه‌هايي در جلو و عقب چشم . پرنده نابالغ سطح پشتي و تارك قهوه‌اي پرنقش دارد ، دم سفيدش در انتها سياه است و بالهايش داراي حاشيه سفيدي در جلو مي باشد ، طرح سرش شبيه پرنده بالغ در پروبال زمستاني است ، منقار آن زردرنگ با نوك تيره و پاهايش زرد تيره است . كاكايي سر سياه در پرواز از كاكايي‌هاي بزرگ چابك‌تر است . كاكايي نوك‌سبز اندكي از اين پرنده بزرگتر است و در تمام فصول به وسيله منقار و پاهاي تقريبا سبز رنگ و طرح متفاوت سر و بال از آن تشخيص داده مي شود .!
زيستگاه :

کاکایی سر سیاه معمولا در طول ساحل ، در لنگرگاه‌ها ، در مسير رودخانه‌ها ، كنار درياچه‌ها و گاهي در كشتزارها و دور از آبهاي وسيع ديده مي شود . به صورت دسته‌جمعي در مرداب ها ، چمنزارها ، سواحل شني و جزاير درياچه‌اي زادوولد مي كند .!
كاكايي صورتي

انگليسي : Slender-billed Gull
فرانسوي : Goeland railleur
لاتين : Larus genei
مشخصات :

42 سانتي‌متر ؛ به خاطر شباهت طرح بال ممكن است با كاكايي سرسياه اشتباه شود، ولي گردن درازتر و دم بلندتر با انتهاي تقريبا سه‌گوش دارد و معمولا سر و منقار خود را به‌طرز خاصي رو به پايين مي گيرد .
منقار آن از منقار كاكايي سر سياه ، بلندتر ، نوك‌تيز و كلفت‌تر است و به‌نظر سياه مي آيد ، در حالي كه قرمز پررنگ است . پاهايش نيز قرمز پررنگ مي باشد و در پر و بال زادوولد سر و گردنش سفيد خالص و سطح شكمي آن سفيد مايل به صورتي است . نابالغ اين پرنده بيش از ديگر كاكايي‌ها به پرنده بالغ شبيه است ولي دمش يك نوار انتهايي سياه دارد و معمولا يك لكه خاكستري رنگ روي پوشپرهاي گوش آن ديده مي شود .
نقش و نگار قهوه‌اي كمرنگ سطح پشتي آن كمرنگ‌تر از نابالغ كاكايي سر سياه است و پاهايش رنگ زرد چرك دارد .
زيستگاه :

آبهاي ساحلي و خورها . به صورت دسته‌هاي كوچك يا بزرگ گاهي همراه با پرستوهاي دريايي در سواحل گلي و جزاير وسط مرداب‌هاي ساحلي ، در باتلاق‌ها و در امتداد ساحل رودخانه‌ها آشيانه مي سازد .!
پراكندگي :

کاکایی صورتی پرنده ای است که زمستان‌ها زياد است . به تعداد نسبتا فراوان در ايران زادوولد مي كند ، تعداد قابل توجه‌اي از اين پرنده را مي توان در استان آذربايجان غربي در تالاب بين المللي آلماگل مشاهده كرد ، سه هزار قطعه كاكايي صورتي در درياچه‌هاي طشك و بختگان و پريشان شناسايي شده‌اند .
خانواده جغد

Family Strigidae
پرندگان شكاري شب كه داراي سر بزرگ ، صورت پهن كه تشكيل صفحه‌هاي صورت را مي دهد ، چشم‌هاي بزرگ و متمايل به جلو ، منقار قوي قلاب مانند و نيم پيدا و چنگال‌هاي تيز و نيرومند مي باشند پرواز آنها بي صدا است ، بعضي از آنها گوشپرهاي مشخصي دارند . پاهاي پوشيده از پر دارند . تك‌زي هستند و بيشتر آنها روي درخت زندگي مي كنند . نر و ماده آنها همشكل است ولي ماده‌ها بزرگترند . در سوراخ‌ها ، آشيانه‌هاي متروك و روي زمين لانه مي سازند . طعمه خود را يكجا مي بلعند و از پستانداران ، پرندگان ، خزندگان ، دوزيستان و ماهي ها ، حشرات و خرچنگ‌ها تغذيه مي كنند .
شاه بوف

انگليسي : Eagle Owl
فرانسوي : Hibou grand-duc
لاتين : Bubo bubo
مشخصات :

66 تا 70 سانتي‌متر ؛ بزرگترين نوع جغد ( دو برابر جغد گوش‌دراز ) داراي گوشپرهاي مشخص ، سينه زرد مايل به قهوه‌اي با رگه‌هاي پهن ، چشم‌هاي درشت نارنجي رنگ ، سطح پشتي زرد مايل به قهوه‌اي با لكه‌هاي قهوه‌اي پررنگ است . شاه‌بوف ، طعمه‌هاي بزرگ تا اندازه خرگوش را مي تواند شكار كند .
صبح خيلي زود و غروب به شكار مي پردازد . در شكاف سنگ‌ها و درخت‌ها استراحت مي كند ، يا روي شاخه‌هاي درخت در محلي نزديك به تنه درخت به‌طور قائم مي نشيند . شاه‌بوف پرنده‌اي‌ست تك‌زي .
زيستگاه :

برآمدگي‌هاي درون جنگل ، پرتگاه‌ها ، كوهپايه‌ها و استپ‌هاي وسيع ، در فاصله بين بوته و سنگ ، در شكاف درختان و يا در آشيانه متروك پرندگان شكاري زادوولد مي كند .
پراكندگي :

شاه بوف پرنده‌اي‌ست بومي ايران و در گذشته نه چندان دور از پراکندگی خیلی فراوانی برخوردار بوده است و امروز نیز نسبتا فراوان است ، اما از آمار و پراكندگي اين پرنده باشكوه ايراني اطلاع دقيق و درستي در دست نيست .!
جغد ماهي خور

انگليسي : Brown fish Owl
فرانسوي : Chouette pecheuse brune
لاتين : Ketupa zeylonensis
مشخصات :

53 سانتي‌متر ؛ جغدي‌ست بسيار بزرگ كه حد صفحه صورت آن كاملا مشخص نيست . گوشپرهايش بر خلاف گوشپرهاي شاه بوف كه عمودی‌ست ، به حالت افقي قرار گرفته است . پروبالش شل و به‌طور كلي قهوه‌اي است با رگه‌هاي مشخص تقريبا سياه كه در سطح پشتي نقش و نگار نخودي رنگ دارد ، گلوي سفيد ، عنبيه زرد روشن و پاهاي زرد بدون پر دارد .
زيستگاه :

هميشه نزديك آب ، در سواحل دريا و در جنگل‌هاي مناطق پست كنار رودخانه‌ها و جويبارها ديده مي شود بين سنگ‌ها و سوراخ درختان و در آشيانه متروك پرندگان شكاري بزرگ آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

جغد ماهي خور ، بومي مناطق خاصي از ايران است و به ندرت ديده مي شود ، این پرنده از جمله پرندگان نادر است .!
جغد گوش دراز

انگليسي : Long-eared Owl
فرانسيوي : Hibou moyen-duc
لاتين : Asio otus
مشخصات :

35 سانتي‌متر ؛ تنها جغد با اندازه متوسط كه گوشپرهاي درازي دارد .سطح پشتي آن پر از لكه‌ها و خال‌هاي نخودي و قهوه‌اي مايل به خاكستري ، و سطح شكمي آن نخودي رنگ با رگه‌هاي تيره وراه‌هاي عرضي ظريف است . از جغد جنگلي به وسيله سر زاويه‌دار ، گوشپرهاي بلند، بدن لاغرتر و چشم‌هاي زرد نارنجي ( نه سياه ) مشخص مي شود . در پرواز بال‌ها و دمش در مقايسه با جغد جنگلي بلند‌تر مي نمايد . بال‌زدنش پردامنه است ، روزها در انبوه شاخ و برگ درختان استراحت مي كند يا به‌طور قائم و نزديك به تنه درخت روي شاخه‌ها مي نشيند . از پستانداران كوچك ، پرندگان و حشرات تغذيه مي كند . در بعضي نقاط هنگام پاييز يا زمستان ، به صورت دسته‌هاي كوچكي گرد هم به استراحت مي پرازند . جغد تالابي از جغد گوش دراز پرجثه‌تر و گوشپرهايش خيلي كوتاه‌تر مي باشد .
زيستگاه :

در جنگل‌ها ديده مي شود .در آشيانه های متروک و گاهي روي زمين تخم‌گذاري و زادوولد مي كند .
پراكندگي :

جغد گوش دراز از جمله پرندگانی‌ست که در گذشته ، زمستان‌ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده و احتمال آن مي رفته كه به تعداد خيلي كم در شمال ايران زادوولد كند، اما در حال حاضر اطلاع دقيق و مستندی از وضعيت زادآوري و پراكندگي آن در دست نيست. گاهي به سمت جنوب تا حدود مركز فارس ديده شده است .!
جغد تالابي

انگليسي : Short-eared Owl
فرانسوي : Hibou des marais
لاتين : Asio flammeus
مشخصات :

37 سانتي‌متر ؛ هنگام غروب و طي روز در فضاي باز به شكار مي پردازد . جغد تالابي به وسيله بدن زرد مايل به قهوه‌اي كمرنگ و با سطح شكمي راهراه مشخص مي شود . بال‌هاي نسبتا دراز با راه‌راه عرضي دارد كه در سطح زيرين آنها در ناحيه خم بال لكه‌اي بزرگ و تيره‌رنگ مشاهده مي شود كه در پرواز به خوبي نمايان مي گردد . جغد گوش دراز نيز لكه‌ مشابهي دارد كه پررنگ‌تر است . گوشپرهاي جغد گوش دراز به دشواري ديده مي شود و در سطح شكمي رگه‌هاي عرضي ندارد . جغد تالابي معمولا بر روي زمين مي‌نشيند و بدن را بطور مشخصي متمايل به جلو نگهميدارد ، پروازش در ارتفاع كم و موج‌دار است و غالبا در حاليكه بال‌ها را اندكي بالا گرفته است بالبازروي مي كند . گاهي در ارتفاع خيلي زياد پرواز مي كند و گاهي به‌طور دسته‌جمعي ديده مي شود .
زيستگاه :

اراضي وسيع باتلاقي ، تپه‌هاي شني و علفزارها ..
پراكندگي :

جغد تالابی پرنده‌ای‌ست که زمستان‌ها در شمال ايران از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است و به تعداد كمتري در جنوب و سواحل جنوبي ايران ديده می شده و اما به رغم نابودی زیستگاه و دیگر عوامل تخریب محیط زیست ، اطلاعی دقیق و مستندی از تعداد و وضعیت پراکندگی کنونی آن در دسترس نیست . به گزارش رسیده از اداره حفاظت محیط زیست جزیره خارک ، در تاریخ 24/7/87 در شمال جزیره خارگ یک قطعه جغد تالابی بزرگ مشاهده شده است.
مرغ حق

انگليسي : Scops Owl
فرانسوي : Hibou petit-duc
لاتين : Otus scops
مشخصات :

19 سانتي‌متر ؛ اين پرنده با دو نشانه ، يعني اندازه خيلي كوچك و داشتن گوشپر مشخص مي شود ( گرچه گوشپرهايش هميشه واضح ديده نمي شود ) ، پر و بال ان پر از خطوط موج‌دار و خال‌هاي قهوه‌اي مايل به خاكستري است . در مقايسه با جغد كوچك ؛ سري كوچكتر و برآمده‌تر دارد . جثه‌اش از پنده مزبور لاغرتر و در سمت دم باركتر و دمش نيز درازتر است . صداي يكنواخت آن خيلي مشخص است ، بيشتر هنگام شب فعاليت مي كند و به‌طور كلي حشره‌خوار مي باشد
زيستگاه :

در درخت‌هاي مجاور مناطق مسكوني ، باغ‌ها و باغچه‌ها و همچنين در ساختمان‌هاي قديمي ديده مي شود در ميان سوراخ‌ها و گاهي در لانه متروك پرندگان ديگر آشيانه مي سازد .!
پراكندگي :

مرغ حق از جمله پراکندگی‌ست که در گذشته نه‌چندان دور تابستان‌ها از پراکندگی فراوانی برخوردار بوده و در حال حاضر وضعيت اين پرنده از طرف سازمان محيط زيست اعلام نشده است اما تعداد قابل توجه‌اي از آنها را مي توان در منطقه شکار ممنوع شاسکوه و اسفدن در شمال شرق استان خراسان جنوبي و استان‌هاي شمالي ايران يافت .!
مرغ حق جنوبي

انگليسي : Striated Scops Owl
فرانسوي : Hibou petit-duc de Bruce
لاتين : Oyus brucei
مشخصات :

21 سانتي‌متر ؛ شباهت زيادي به مرغ حق دارد ولي اندكي بزرگتر ، خاكستري‌تر ، كمرنگ‌تر و كمتر خرمائي است با خط و خال ظريف‌تر و نامشخص‌تر . لكه‌هاي سفيد پس گردن را ندارد و دمش اندكي بلند‌تر است . پرنده نابالغ بر خلاف نابالغ مرغ‌حق كه رگه‌رگه است ، بدنش راه‌راه عرضي دارد . رفتار اين پرنده شبيه مرغ حق است .!
زيستگاه :

مانند زيستگاه مرغ حق ، ولي بيش از آن در مناطق مزروعي و حتي در باغ‌هاي داخل شهرها ديده مي شود .
پراكندگي :

احتمالا مرغ حق جنوبی از جمله پرندگان بومی بشمار مي آيد ، از وضعيت اين پرنده آمار دقيقي در دست نيست اما مي توان تعدادي از آنها را در منطقه شکار ممنوع شاسکوه و اسفدن در شمال شرق استان خراسان جنوبي يافت . .
جغد كوچك

انگليسي : Little Owl
فرانسوي : Chouette Vheveche
لاتين : Athene noctua
مشخصات :

21 سانتي‌متر ؛ اين پرنده به‌وسيله اندازه كوچك ، بدن خپله و سر تخت مشخص مي شود . سطح پشتي آن قهوه‌اي پررنگ است با لكه‌ها و راهراه عرضي سفيد ، و سطح شكمي سفيد رنگش رگه‌هاي پهن قهوه‌اي پررنگ دارد . با سر و صورت تخت و چشم‌هاي زرد ، خشمگين و عبوس بنظر مي آيد ، غالبا طي روز فعاليت مي كند . روي تير تلگراف ، پايه‌ها و نرده‌ها به حالت قائم مي نشيند ، هنگام احساس خطر مرتبا سر خود را بالا و پايين مي كند . به‌طور كلي از حشرات و جوندگان كوچك و گاهي از پرندگان كوچك تغذيه مي كند
زيستگاه :

متغير ولي معمولا در كشتزارهاي وسيع و زمين هاي باير و سنگلاخ ديده مي شود . در شكاف درخت‌ها و سنگ ها ، در ساختمان‌ها و يا در سوراخ‌هاي زمين آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

جغد كوچك پرنده‌اي است بومي ايران و هم اكنون در مناطق مختص به خود نسبتا فراوان است .!
جغد كوچك خالدار

انگليسي : Spotted Little Owl
فرانسوي : Chouette brahmane
لاتين : Athene brama
مشخصات :

20 سانتي‌متر ؛ از لحاظ شكل ظاهري و رنگ كلي بدن شبيه جغد كوچك است ، ولي سطح شكمي آن راهراه عرضي قهوه‌اي و سفيد ( نه رگه‌رگه ) دارد و سرش خال‌خال سفيد است . چانه ، گلو طرفين گردنش سفيد مي باشد و يك نوار قهوه‌اي پهن افقي روي گلوي آن ديده مي شود . مانند جغد كوچك نيم‌طوق سفيد و نامشخصي در پس گردن دارد ، رفتار و صدايش شبيه جغد كوچك است .
زيستگاه :

مانند جغد كوچك ، ولي به ويژه در باغ‌ها ديده مي شود .
پراكندگي :

جغد كوچك خالدار پرنده‌اي است بومي ايران در مناطق زيستي مختص به خود نسبتا فراوان است .!
جغد طلايي

انگليسي : Hume’s Tawny Owl
فرانسوي : Chouette de Butler
لاتين : Strix butleri
مشخصات :

29 تا 32 سانتي‌متر ؛ سطح پشتي آن از قهوه‌اي نارنجي كمرنگ تا نخودي پررنگ متغير است كه روي‌هم‌رفته سر و گردن طلايي و در ناحيه پشت بيشتر خاكستري است . تاركش تا حدي پررنگ‌تر است . دم نخودي پررنگ با شش نوار قهوه‌اي تيره‌رنگ دارد . صفحه صورت و سطح شكمي آن سفيد با اثري از رنگ نخودي است . جغد طلايي پرنده‌اي است ناياب كه عملا هيچ اطلاعي درباره آن در دست نيست .
زيستگاه :

احتمالا دامنه تپه‌هاي سنگي و نخلستان‌هاي مجاور صخره‌ها .
پراكندگي :

به درستی وضعيت جغد طلایی در ایران نامعلوم است . احتمالا بومي و به تعداد كم در ساحل خليج فارس و جنوب بلوچستان وجود دارد ، ولي اين مسئله نياز به بررسي دارد .
جغد جنگلی

انگليسي : Tawny Owl
فرانسوي : Chouette Hulotte
لاتين : Strix aluco
مشخصات :

37 سانتي‌متر ؛ اين پرنده پروبال لكه‌لكه و رگه‌رگه ، سر بزرگ و گرد و چشم‌هايي سياه دارد . گوشپر ندارد و رنگ سطح پشتي آن از قهوه‌اي پررنگ تا قهوه‌اي مايل به زرد و يا متمايل به خاكستري متغير است ، سطح شكمي آن قهوه‌اي مايل به نخودي است با رگه‌هاي پهن و تيره . صفحه‌هاي صورت قهوه‌اي مايل به خاكستري دارد و منحصرا شبها فعاليت مي كند . از جغد گوش دراز به وسيله جثه درشت‌تر ، چشم‌هاي سياه و نداشتن گوشپر و از جغد تالابي به كمك رنگ تيره‌تر و چشمان سياه ، و از جغد سفيد به وسيله اندازه بزرگتر و ظاهر خيلي پررنگ‌تر ( به ويژه در صورت و سطح شكمي ) مشخص مي شود .
زيستگاه :

در جنگل‌هاي كهن ، پارك‌ها و باغ‌هاي بزرگ ديده مي شود . در شكاف تنه درخت‌ها ، آشيانه متروك پرندگان بزرگ و گاهي در ساختمان‌ها و يا لانه خرگوش‌ها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

جغد جنگلي از پرندگان بومي ايران بشمار مي رود و در گذشته فراوان بوده است و اما در حال حاضر اطلاع دقيق و درستي از پراكندگي اين پرنده در ايران در دست نيست .
جغد سفيد

انگليسي : Barn Owl
فرانسوي : Chouette effraie
لاتين : Tyto alba
مشخصات :

34 سانتي‌متر ؛ جغدي است پا دراز ، با رنگ روشن و صورت سفيد . سطح پشتي آن به رنگ نخودي طلايي و داراي خال‌هاي ريز است و سطح شكمي سفيد نسبتا يكدست دارد . چشم‌هايش سياه است و گوشپر ندارد . معمولا شب گرد است ولي گاهي ضمن روز هم شكار مي كند . به حالت قائم مي نشيند به‌طوري كه پاهاي دراز و سر بزرگش جلب توجه مي كند . مسير پروازش موج‌دار و هنگام غروب شبح مانند به‌نظر مي آيد .
به‌طور عمده از جوندگان كوچك تغذيه مي كند .
زيستگاه :

زندگي در مناطق مسكوني را ترجيح مي دهد . معمولا در ساختمان هاي روستائي ، برج‌ها و خرابه‌ها زادوولد مي كند . همچنين در پارك‌هائي كه درخت‌هاي كهنسال دارند ، و گاهي روي صخره‌ها ديده مي شود . !
پراكندگي :

جغد سفيد از پرندگان بومي ايران است ، در گذشته اين پرنده به تعداد كم ديده مي شده و اما در حال حاضر از گونه‌هاي خيلي نادر بشمار مي آيد ( اطلاعي از وضعيت كنوني اين پرنده در ایران در دست نيست )
خانواده غواص

Family Gavidae
پرندگان شناگر با جثه بزرگ و منقار نوك‌تيز كه از كشيم‌ها بزرگترند . پاهاي قوي دارند كه در قسمت عقب سطح شكمي قرار دارد و سه انگشت جلويي آنها پرده‌دار است .! در زير آب با مهارت غوطه مي زنند و شنا مي كنند ، هنگام بروز خطر به سرعت در آب فرو مي روند و يا طوري شنا مي كنند كه فقط سر آنها از آب بيرون مي ماند . معمولا در سطح آبهاي باز فعاليت‌دارند و فقط به‌منظور زادوولد به ساحل مي آيند . بال‌هاي آنها نسبتا كوچك و نوك‌تيز است ، هنگام پرواز قوز مي كنند و سر خود را اندكي پايين‌تر از سطح بدن نگهميدارند ، سريع و مدام بال‌مي زنند ، دمي كوتاه و مشخص دارند كه در پرواز پاهايشان از حد دم تجاوز مي كند . نــر و ماده آنها همشكل است ، روي زمين آشيانه مي‌سازند غذاي عمده آنها ماهي است ، از سخت‌پوستان ، نرم‌تنان حشرات نيز تغذيه مي كنند .!
غواص گلو سرخ

انگليسي : Red-throated Diver
فرانسوي : Plongeon catmarin
لاتين : Gqvia stellata
مشخصات :

53 تا 60 سانتي‌متر ؛ تقريبا به اندازه غواص گلو سياه ، ولي سرش كوچك‌تر است . منقار قلمي و سربالا ، تشخيص سريع آن را حتي از فاصله دور ممكن مي سازد . معمولا سر و منقار خود را اندكي بالاتر نگهميدارد ، در فصل زادوولد رنگ سرش خاكستري است ، روي گلو يك لكه بزرگ به رنگ قرمز تيره دارد كه از دور سياه بنظ مي رسد ، و سطح پشتي آن بدون طرح و به رنگ قهوه‌اي مايل به خاكستري است . در پروبال زمستاني از غواص گلو سياه كمرنگ‌تر و داراي خال‌هاي ريز سفيد در ناحيه پشت مي باشد ، سطح شكمي آن سفيد است و سفيدي طرفين سر تا حد پيشاني باعث مي شود كه صورتش سفيد بنظر بيايد .
زيستگاه :

زمستان‌ها بيشتر در آبهاي ساحلي بسر مي برد .
پراكندگي :

غواص گلو سرخ پرنده‌اي است نادر و كمياب ، زمستان‌ها خيلي به ندرت در ساحل درياي خزر ديده مي شود .
غواص گلو سياه

انگليسي : Black-throated Diver
فرانسوي : Plongeon arctique
لاتين : Gavia arctica
مشخصات :

58 تا 67 سانتي‌متر ؛ در فصل زادوولد به وسيله تارك و پس گردن خاكستري رنگ و منقار قلمي راست و سياه رنگش مشخص مي شود . گلويش سياه است و در طرفين گردن و سينه رگه‌هاي نامنظم سياه و سفيد دارد . سطح پشتي آن در دو بخش قرينه مجموعه‌اي از لكه‌هاي سفيد مربع شكل دارد كه نشانه تشخيص خوبي است . در زمستان پروبالي پررنگ‌تر از غواص گلو سرخ دارد و پيشاني اش سياه است ( بر خلاف گلو سرخ كه صورتش سفيد بنظر مي آيد ) . منقارش تقريبا به نازكي غواص گلو سرخ ولي راست است ( نه سر بالا ) . رنگ منقار كبود و نوك آن سياه مي باشد .
زيستگاه :

زمستان‌ها بيشتر در آبهاي ساحلي بسر مي برد
پراكندگي :

غواص گلو سیاه پرنده‌اي كمياب است و زمستان‌ها به ندرت در ساحل درياي خــزر ديده مي شود ، از تركمن صحرا نيز گزارش شده است .
خانواده كشيم

Family Podicipedidae
پرندگاني منحصرا آب‌زي كه غواصان ماهري هستند و كمتر پرواز مي كنند ، بر خلاف غواص‌ها پاهايشان پرده ندارد ولي انگشتان پا در طرفين پره‌دار است و با زندگي آبي سازش كامل نشان مي دهند .
پاهاي آنها كوتاه و در قسمت عقب سطح شكمي قرار دارد . بال‌هاي كوتاه و دم تحليل رفته‌اي دارند ، به‌طوري كه بي دم بنظر مي آيند ، هنگام پرواز سر خود را پايين نگهميدارند .
نــر و ماده آنها همشكل است . روي توده‌هاي گياهان شناور در آب آشيانه مي سازند ، از ماهي‌هاي كوچك ، سخت‌پوستان ، نرم تنان ، حشرات و بعضي گياهان آب‌زي تغذيه مي كنند .
كشيم كوچك

انگليسي : Little grebe
فرانسوي : Grebe castagneux
لاتين : Podiceps ruficollis
مشخصات :

26 سانتي‌متر ؛ از همه كيشم‌ها كوچكتر است ، با گردني كوتاه و منقاري كوتاه كه به نسبت از منقار ساير كيشم‌ها كلف‌تر مي باشد . انتهاي بدن آن گرد و اثري از تيزي دم مشاهده نمي شود ، در تابستان به‌طور كلي قهوه‌اي رنگ به‌نظر مي آيد كه در سطح پشتي پررنگ و در سطح شكمي كمرنگ‌تر است ، گونه‌ها و گلويش بلوطي‌رنگ مي باشد . رنگ سبز مايل به زرد قاعده منقارش بصورت يك لكه روشن و مشخص در سر تيره‌رنگش خودنمايي مي كند . در زمستان خيلي كمرنگ‌تر بنظر مي آيد ، با گلوي سفيد و گردن نخودي رنگ . پرنده نابالغ در اولين زمستان از بالغ‌ها كمرنگ‌تر است ، ولي جوجه‌ها پررنگ هستند ، بر روي سر طرح مشخصي از رگه‌هاي سفيد دارند . اين پرنده در ارتفاع كم و سريع پرواز مي كند ، و در اين حالت اندكي سفيدي روي شاهپرهاي ثانوي بالش ديده مي شود . بيش از ديگر كيشم ها خود را از انظار مخفي مي سازد ولي زودتر و آسانتر از آنها به پرواز درمي‌آيد .
زيستگاه :

در آبگيرها ، درياچه‌ها و مانداب‌ها زندگي و زادوولد مي كند ، زمستان‌ها را در خورها و يا آبهاي درون خشكي مي گذراند .
پراكندگي :

كشيم كوچك از جمله پرندگان بومي و نسبتا فراوان ایران است ، تعداد نسبتا زيادي از اين پرنده ، زمستان‌ها به ايران مي آيند .
كشيم گردن سياه

انگليسي : Black-necked grebe
فرانسوي : Grebe a cou noir
لاتين : Podiceps nigricollis
مشخصات :

30 سانتي‌متر ؛ در فصل زادوولد از كيشم گوش‌دار به وسيله گردن سياه ، پيشاني بلند ، تارك سياه و پرهاي طلايي بادبزن مانند در پشت چشم تشخيص داده مي شود . زمستان‌ها در سطح پشتي تيره و در سطح شكمي سفيد بنظر مي آيد ، ولي بطور كلي از كشم گوش‌دار تيره‌تر است ، با منقار قلمي‌تر و اندكي سربالا ، ضمنا از فاصله دور گردنش راست‌تر از كيشم گوش‌دار بنظر مي آيد كه نشانه تشخيص خوبي است .
زيستگاه :

آبگيرها و درياچه‌ها . به صورت گروه‌هاي كوچك پرتكنده در نيزارهاي ناحيه كم عمق آبگيرها ، درياچه‌ها و مرداب‌هاي ساحلي آشيانه مي سازد . زمستان را در پهنه درياچه‌ها يا در امتداد ساحل مي گذراند .
پراكندگي :

کشیم گردن سیاه در گذشته نچندان دور و در فصل زمستان‌ها از پراکندگی زيادی برخوردار بوده است و نیز به تعداد نسبتا فراوان در ايران زادوولد مي كرده‌ و اما در حال حاضر ؛ آمار و اطلاع دقيقي از پراكندگي اين پرنده در دست نيست .
كشيم گوش دار

انگليسي : Slavonian grebe
فرانسوي : Grebe esclavon
لاتين : Podiceps auritus
مشخصات :

32 سانتي‌متر ؛ در فصل زادوولد سرش بزرگ و به رنگ سياه براق است با نوار چشمي پهن طلايي كه امتداد آن در بالي سر به صورت شاخ‌هاي كوتاهي به‌نطر مي آيد ، گردن و پهلوهايش بلوطي پررنگ ، سطح پشتي تيره‌رنگ و سطح شكمي آن سفيد ابريشمي است . در پرواز نوار بالي پهن و سفيد آن بطور واضح ديده مي شود . در زمستان مانند كشيم گردن سياه سطح پشتي تيره و سطح شكمي سفيد دارد ، ولي به‌وسيله تارك تخت و سياه‌رنگ كه در حد چشم‌ها با سفيدي گونه‌ها مرز قاطعي نشان مي دهد ، سفيدي بيشتر طرفين سر و گردن كه تا ناحيه پشت سر گسترش دارد . جلو گردن سفيد خالص ، منقار راست‌تر و كلفت‌تر و سرو گردن مار شكل ، از آن تشخيص داده مي شود .
زيستگاه :

زمستان‌ها بيشتر در خليج‌هاي پناه‌دار و خورها ، و نيز در آبهاي شيرين ديده مي شود .
پراكندگي :

کشیم گوش دار از جمله پرندگانی‌ست که زمستان‌ها در سواحل درياي خزر نسبتا فراوان بوده ، به‌رقم آنكه تعداد آنها رو به كاهش نهاده ، در حال حاضر از جمله پرندگاني‌ست كه وضعيت آن توسط سازمان محيط زيست ايران عادي اعلام شده است .
كشيم گردن سرخ

انگليسي : Red-necked grebe
فرانسوي : Grebe jougris
لاتين : Podiceps Grisegena
مشخصات :

43 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است پرجثه با سري بزرگ و مخروطي شكل . در تابستان به وسيله گونه‌هاي خاكستري كمرنگ ، تارك سياه با دو پس‌كاكل كوچك ، گردن بلوطي سير و منقاري با قاعده زرد روشن و نوك سياه مشخص مي شود . سطح پشتي قهوه‌اي مايل به خاكستري و سطح شكمي آن سفيد ابريشمي است . در زمستان خاكستري و سفيد به‌نظر مي آيد و تا حدي شبيه كشيم بزرگ مي باشد ولي با اندازه كوچك‌تر ، گردن و گونه‌هاي خاكستري‌تر ، تارك سياه تا حد چشم‌ها ( فقدان ابروي سفيد ) ، زردي قاعده منقار ( نه صورتي ) از آن تشخيص داده مي شود . در پرواز بال‌هايش مانند بالهاي كشيم بزرگ دو لكه سفيد رنگ دارد كه لكه پيش‌بال وسعت كمتري دارد و چندان مشخص نيست .
زيستگاه :

زمستان‌ها بيشتر در نزديكي ساحل مي گذراند . در نيزارها و آبگيرهاي پرگياه آسيانه مي سازد .
پراكندگي :

کشیم گردن سرخ پرنده‌ای‌ست که زمستان‌ها به تعداد كم ديده مي شود و از جمله پرندگان كمياب است ،
به ندرت و اتفاقي در ايران زادوولد مي كند .
كشيم بزرگ

انگليسي : Great crested grebe
فرانسوي : Grebe huppe
لاتين : Podiceps cristatus
مشخصات :

47 سانتي‌متر ؛ از همه كشيم‌ها بزرگتر است . در فصل زادوولد با يك جفت كاكل تيره‌رنگ و طره‌هاي بلوطي و سياه دور سر به‌آساني شناخته مي شود . ظاهرا بدون دم بنظر مي آيد و گردنش باريك است ، سطح پشتي قهوه‌اي مايل به خاكستري و سطح شكمي سفيد اطلسي براق دارد ، در زمستان طره و كاكل بلند را ندارد و سرش سفيد مي نمايد ، با تارك تيره‌رنگ و نوار ابرويي سفيد ، از كشيم گردن سرخ به وسيله اندازه بزرگ‌تر ، گردن باريك‌تر ، ابروي سفيد و منقار صورتي ( نه زرد و سياه ) مشخص مي شود . پرنده نابالغ داراي سر و گردن راهراه است و كاكل ندارد . معمولا در ازتفاع كم پرواز مي كند و سر و گرئن خود را اندكي پايين مي گيرد . در پرواز شاهپرهاي ثانوي سفيد و لكه سفيد و بزرگ پيش‌بال ، كاملا واضح ديده مي شود . از نظر حركات نمايشي پرنده‌اي جالب و تماشايي است .!
زيستگاه :

درياچه‌ها ، آبگيرها . زمستان‌ها در سواحل نيز ديده مي شود ، معمولا در كنار آب و جايي كه تكيه‌گاه مناسبي از گياه داشته باشد ، آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

کشیم بزرگ از جمله پرندگانی ست که زمستان‌ها از پراکندگی زيادی برخوردار است همینطور به تعداد نسبتا فراوانی در ايران زادوولد مي كند . تعداد زيادي از آنها را مي توان در پناهگاه شكار ممنوع خان گرمز مشاهده كرد .!
خانواده كبوتر دريايي

Family Procellariidae
كبوتر دريايي كوچك

انگليسي : Little shearwater
فرانسوي : Petit puffin
لاتين : Puffinus assimilis
مشخصات : 28 سانتي‌متر ؛ نــر و ماده همشكل ، از ساير مرغان دريايي به وسيله اندازه كوچك ،‌ بال‌هاي دراز ، دم كوتاه و تضاد شديد سطح پشتي سياه با سطح شكمي سفيد ، مشخص مي شود . پرهاي زير بغل و پوشپرهاي زير دمش قهوه‌اي است و منقاري باريك دارد . معمولا به صورت دسته‌هاي پراكنده در وسط دريا ديده مي شود ، پروازش سريع است كه با بال‌زدن‌هاي تند و نامنظم و بالبازروي‌هاي كوتاه و متناوب همراه مي باشد . غالبا شنا مي كند ، در فصل زادوولد معمولا شب‌ها فعال است .
زيستگاه :

دريازي است و فقط هنگام زادوولد به خشكي مي آيد . در ميان سوراخ‌هاي زمين ، در جزاير كوچك سنگي يا پوشيده از علف آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

کبوتر دریایی کوچک از جمله پرندگانی‌ست که در خليج فارس از پراکندگی فراوانی برخوردار است ، ولي كمتر به ساحل نزديك مي شود . احتمال آن می رود که در جزاير خليج و تنگه هرمز زادوولد كند ، اما اطلاع دقيق و درستي از وضعيت زادآوري آن در اين مناطق در دست نيست .!
خانواده نوك سرخ دريايي

Family Phaethontidae
نوك سرخ دريايي

انگليسي : Red-billed tropic-bird
فرانسوي : Paille-en-queue ethere
لاتين : Phaethon aethereus
مشخصات :

50 سانتي‌متر ( 108 سانتي‌متر با احتساب دم ) ؛ نــر و ماده همشكل .پر و بالش به‌طور كلي سفيد است با نوار چشمي سياه ، سطح پشتي آن راهراه عرضي ظريف سياه دارد و روي بالش نوار سياه مشخصي ديده مي شود . جفت وسطي شاهپرهاي دم آن خيلي دراز است و تقريبا به اندازه طول بدنش مي باشد . منقاري به رنگ قرمز مرجاني دارد ، پروازش پرتوان ، مستقيم و توام با بال‌زدن‌هاي سريع است . معمولا به تنهايي يا جفت جفت ديده مي‌شوند .
زيستگاه :

نوك سرخ دريايي پرنده‌اي دريازي است و فقط در هنگام زادوولد به خشكي مي آيد . در جزاير كوچك و بزرگ سنگي و در ميان شكاف سنگ‌ها يا زير بوته‌ها آشيانه مي سازد .
پراكندكي :

نوک سرخ دریایی از جمله پرندگانی‌ست که در گذشته نه چندان دور ، در فصل تابستان فراوان بوده و این در حالی ست که هم اکنون از گونه پرندگان کمیاب بشمار مي رود ، بنا بر گزارشهای قدیمی در جزایر جنوبي خليج فارس و تنگه هرمز زادوولد مي كرده و اما در حال حاضر اطلاع دقيق و مستندي از وضعيت تعداد ، زادآوري و پراكندگي آن در جزاير جنوبي ايران در دست نيست .!
خانواده پليكان

Family Pelecanidae
پليكان سفيد

انگليسي : White Pelican
فرانسوي : Pelican blanc
لاتين : Pelecanus onocrotalus
مشخصات :

۱۴۰ تا ۱۷۵ سانتي‌متر ؛ نــر و ماده همشكل . پلیکان سفید پرنده‌اي است بزرگ و سفيد رنگ با شاهپرهاي نخستين سياه‌رنگ ، منقار دراز و تقريبا زرد با كيسه گلويي آويخته و پاهاي گوشتي . نر و ماده آنها در فصل زادوولد كاكل كوتاه مجعدي در پشت سر و پروبال سفيد مايل به صورتي دارند . از فاصله نزديك پرهاي زرد قاعده گردن و چشم‌هاي قرمزش به‌خوبي ديده مي شود . پرنده نابالغ قهوه‌اي رنگ است و به تدريج رنگ آن مبدل به سفيد چرك مي شود ، باقيمانده پرهاي اوليه به‌صورت خال‌هاي قهوه‌اي نامنظمي در سطح بدنش خودنمايي مي كند . پرواز پليكان سفيد اغلب بي شتاب و توام با بالبازروي‌هاي كوتاه مدت است . در پرواز سرش را در عقب و روي شانه‌ها نگاهميدارد . به‌طور دسته‌جمعي در رديف‌هاي منظم و اغلب در ارتفاع زياد پرواز مي كند . نوك بال‌هايش در سطح پشتي سياه است ولي در سطح شكمي ، سراسر لبه عقبي بال سياه رنگ مي باشد . در حالي كه بال‌هاي پليكان خاكستري در سطح زيرين رنگ سياه ندارد .
زيستگاه :

آبهاي وسيع داخل خشكي ، باتلاق‌ها و مرداب‌هاي كم عمق ساحلي . به‌طور جمعي در نيزار آشيانه مي‌سازد .!
پراكندگي :

پلیکان سفید از جمله پرندگانی‌ست که در فصل تابستان‌ در درياچه اروميه از پراکندگی نسبتا خوبی برخوردار است و این در حالی‌ست که گاهي در فارس و سيستان نيز زادوولد مي كند و ضمن مهاجرت در تالاب‌هاي سراسر ايران ديده مي شود .
پليكان پا خاكستري

انگليسي : Dalmatian Pelican
فرانسوي : Pelican frise
لاتين : Pelecanus crispus
مشخصات :

۱۶۰ تا ۱۸۰ سانتي‌متر ؛ نر و ماده آن همشكل است . تشخيص آن از پليكان سفيد جز در حال پرواز دشوار است . هنگام پرواز شاهپرهاي ثانوي بال ، تيره و نوك بال‌ها سياه رنگ است ولي سطح زيرين بال تماما سفيد چرك مي باشد . معمولا اندكي بزرگتر از پليكان سفيد است و از فاصله نزديك سطح پشتي آن سفيد چرك ( به‌جاي سفيد مايل به صورتي ) بنظر مي آيد و در سطح شكمي سفيد مايل به خاكستري است با يك لكه بزرگ زرد در پايين گلو . شاهپرهاي نخستين قهوه‌اي پررنگ و پاهاي سربي رنگ ( نه گوشتي رنگ ) دارد . پرهاي پشت سرش اندكي بلند و مجعد است ( نه افشان يا كاكل مانند ) چشم‌هايش زرد كمرنگ مي باشد ( نه قرمز ) ، پرنده نابالغ شبيه نابالغ پليكان سفيد ، و نشانه تشخيص آن از فاصله نزديك حد رويش پرهاي پيشاني است كه بصورت يك خط مستقيم مي باشد ، در حاليكه در نابالغ پليكان سفيد به شكل ( V ) است
پرنده بالغ اين دو گونه نيز همين تفاوت را دارند ، رفتار ، پرواز و زيستگاه پليكان پا خاكستري شبيه پليكان سفيد است .
پراكندگي :

پلیکان پا خاکستری در گذشته زمستان‌ها نسبتا فراوان بوده است و به تعداد خيلي كم در ايران زادوولد مي‌كرده ، و اما در حال حاضر و با توجه به اطلاعات بدست آمده از سازمان محيط زيست ، پلیکان پا خاکستری به شدت در معرض خطر انقراض نسل قرار دارد .!
خانواده بوبي

Family Sulidae
بوبي نقابدار

انگليسي : Masked Booby
فرانسوي : Fou masque
لاتين : Sula dactylatra
مشخصات :

75 سانتي‌متر ؛ نــر و ماده همشكل . پرنده‌اي است دريايي و خيلي بزرگ با دمي نوك تيز و بال‌هاي دراز ، باريك و نوك‌تيز . پروبالش تماما سفيد است ، بجز شاهپرهاي نخستين و ثانوي بال كه قهوه‌اي مايل به سياه مي باشد . دمش سياه است و پوست بدون پر صورت و گلويش خاكستري مايل به آبي مي باشد . پرنده نابالغ سراسر قهوه‌اي است و با گذشت زمان به سرعت كمرنگ‌تر مي شود . پرواز بوبي نقابدار ، مستقيم و معمولا در ارتفاع كم و توام با بالبازروي‌هاي كوتاه مدت است ، ولي هنگام تغذيه با بال‌هاي باز اوج مي گيرد . به دنبال ماهي از ارتفاع سي‌متري و يا بيشتر با سر به درون آب شيرجه مي رود .
زيستگاه :

جز هنگام زادوولد ، هميشه در دريا است . به‌طور دسته‌جمعي معمولا روي لبه تخته‌سنگ‌هاي ساحلي و جزاير سنگي وسط آب آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

به‌طور بوبی نقابدار از جمله پرندگانی‌ست که اتفاقي در سواحل بلوچستان و تنگه هرمز ديده شده است .
خانواده باكلان

Family Phalacrocoracidae
پرندگاني هستند آبزي ، با جثه بزرگ ، منقار دراز ، پروبال تيره ، بال‌هاي نسبتا كوتاه ، دم تقريبا بلند و پاهاي پرده‌دار كامل . گاهي با غواص‌ها اشتباه مي شوند ولي به‌وسيله دم و بال‌هاي بلند‌تر و مقاري كه در انتها قلاب مانند است از آنها مشخص مي گردند . در پرواز ( بر خلاف غواص‌ها ) گردن خود را اندكي بالاتر از امتداد بدن نگاهميدارند . در هنگام پرواز دسته‌جمعي مانند غازها در يك خط يا به شكا ( V ) پرواز مي كنند . اغلب روي صخره‌ها و پايه‌ها با بال‌هاي نيمه‌باز به استراحت مي پردازند . هنگام شنا كردن به غواص‌ها شباهت دارند ، ولي گردن را راست و منقار را اندكي بالا نگهميدارند .
نر و ماده آنها همشكل است و روي درخت‌ها يا صخره‌ها آشيانه مي سازند از ماهي‌ها ، دوزيستان و سخت‌پوستان تغذيه مي كنند .!
باكلان

انگليسي : Cormorant
فرانسوي : Grand Cormoran
لاتين : Phalacrocorax carbo
مشخصات :

90 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي آبزي ، درشت و سياه رنگ با چانه و گونه‌هاي سفيد كه در پروبال زادوولد داراي لكه بزرگ سفيدي در سطح خارجي ران است . پرنده نابالغ در سطح پشتي قهوه‌اي رنگ و در سطح شكمي تقريبا سفيد چرك است . اين پرنده با بدني كشيده و راست روي پايه‌ها و صخره‌ها مي نشيند و اغلب بال‌هاي خود را نيمه‌باز نگاهميدارد . هنگام شنا مانند غواص بدنش بيش از حد معمول در آب قرار مي گيرد ولي گردن را راست‌تر و منقار را اندكي رو به بالا نگهميدارد . پرواز باكلان نسبتا سريع و مستقيم است و در اين حالت گردنش كشيده و اندكي بالاتر از امتداد افقي بدن است . گله‌هاي اين پرنده معمولا در يك خط و يا به‌شكل ( V ) پرواز مي كند . در فصل زادوولد سر و گردن بعضي از آنها تقريبا به‌طور كامل سفيد رنگ است .
زيستگاه :

سواحل دريا ، خورها ، درياچه‌هاي ساحلي و آبهاي داخل خشكي . به‌طور دسته‌جمعي روي تخته‌سنگ‌هاي ساحلي يا جزيره‌هاي وسط درياچه‌ها و يا روي درختان آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

باکلان پرنده‌ای‌ست که زمستان‌ها از پراکندگی نسبتا زيادی برخوردار است و به تعداد نسبتا فراوان در ايران زادوولد مي كند .
باكلان گلو سياه

انگليسي : Socotra Cormorant
فرانسوي : Cormoran de Socotra
لاتين : Phalacrocorax nigrogularis
مشخصات :

80 سانتي‌متر ؛ پرنده بالغ پر و بالي سياه با جلاي سبز دارد . در فصل زادوولد يك دسته پر رسته مانند سفيد در زير چشم و خال‌هاي سفيد كوچكي روي گردن و قسمت بالاي پشت آن ديده مي شود . نداشتن گلوي سفيد در تمام فصول ، آن را از باكلان متمايز مي سازد . پرنده نابالغ در سطح پشتي قهوه‌اي پررنگ و در سطح شكمي كمرنگ‌تر است . رفتارش شبيه باكلان مي باشد .
زيستگاه :

منحصرا دريازي است اگرچه معمولا زياد از خشكي دور نمي شود . در جزاير سنگي يا ماسه‌هاي روي زمين آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

باكلان گلو سياه از جمله پرندگان بومي ايران و نسبتا فراوان است . اين پرنده در جزاير خليج فارس ( پناهگاه حيات وحش شيدور در استان هرمزگان و در نزديكي جزيره لاوان ) زادوولد مي كند .
باكلان كوچك

انگليسي : Pygmy Cormorant
فرانسوي : Cormoran Pygmee
لاتين : Phalacrocorax pygmaeus
مشخصات :

47 سانتي‌متر ؛ از باكان بسيار كوچكتر ولي پر جنب و جوش‌تر است . در حال پرواز بيننده را به ياد چنگر مي اندازد ، ولي دمي درازتر و سري نسبتا كوچك و گرد دارد . در تابستان هر دو جنس سري به رنگ قهوه‌اي مايل به قرمز پررنگ دارند ، پر و بال آنها سياه مايل به سبز براق با خال‌هاي سفيد است به جز قسمت مياني پشت و پوشپرهاي بال كه خاكستري پررنگ مي باشد . خارج از فصل زادوولد ، گلويش سفيد و سينه‌اش به رنگ قهوه‌اي مايل به قرمز است و خال‌هاي سفيد پر و بال را ندارد . پرنده نابالغ چانه سفيد ، گلو و سينه قهوه‌اي ، سطح شكمي سفيد مايل به قهوه‌اي و منقاري زرد رنگ دارد .
زيستگاه :

آب‌هاي درون خشكي از جمله رودخانه‌ها و تالاب‌ها را به ساحل دريا ترجيح مي دهد . به‌طور دسته‌جمعي زادوولد مي كند و آشيانه نامرتبي روي بوته‌هاي مرداب‌ها مي سازد .
پراكندگي :

باکلان کوچک پرنده‌ای‌ست که زمستان‌ها از پراکندگی فراوانی برخوردار است و به تعداد خيلي كم در تالاب انزلي زادوولد مي كند . در سالهاي گذشته در سيستان زادوولد مي كرده است ولي اخيرا گزارش مستندي مبتني بر زادوولد اين پرنده در آن مناطق در دست نيست ، به صورت سرگردان در منطقه فارس ديده شده است .!
ادامه دارد ...



1 تشکر با چوق از این پست از Ramana به میزان 100 چوق تشکر شده است . دلیل : پست مفید
Ramana آفلاین است   پاسخ به نقل قول چوق/پاداش
قدیمی 02-16-2014   #6 (لينک اين پست)
مدیران بازنشسته پرشین سون
 
آواتار Ramana
 
تاريخ عضويت: Nov 2013
محل سكونت: زیر گنبد کبود
سن: 24
اسم واقعی: رامانا
پست ها: 40,832
تشكرها (از ديگران): 3,154
تشكر شده 4,444 بار در 2,108 پست
چوق (ثروتمند شماره 5): 20,473,925
پاداش داده شده 403 مرتبه
تاکنون 62 مرتبه با چوق تشکر کرده
تشکر شده با چوق 129 مرتبه
فعاليت Longevity
1/20 9/20
Today پست ها
ssss40832

ويترين جوايز


عکسهای خریداری شده
نوشابه شنگولی پرسپولیس تهران
پيش فرض

خانواده حواصيل
Family Ardeidae

پرندگاني آبچر با پاهاي بلند و گردن دراز كه منقاري نوك‌تيز و نسبتا طويل دارند در پرواز گردن خود را روي شانه‌ها جمع مي كنند . بال‌هاي پهن و گرد و دمي نسبتا كوتاه دارند . روي سر ، شانه و يا گردن بعضي از آنها پرهاي زينتي بلندي ديده مي شود ، منقار و پاهاي آنها در فصل زادوولد تغيير رنگ مي دهد ، نر و ماده آنها همشكل است ( جز در بوتيمار كوچك ) بطور دسته‌جمعي روي درخت‌ها يا در نيزارها آشيانه مي سازند . از ماهي‌ها ، دوزيستان ، خزندگان ، سخت‌پوستان ، حشرات ، جوندگان و حتي جوجه‌هاي پرندگان تغذيه مي كنند .
بوتيمار


انگليسي : Bittern
فرانسوي : Butor etoile
لاتين : Botaurus Stellaris
مشخصات :

75 سانتي‌متر ؛ يك پرنده باتلاقي بزرگ ، قهوه‌اي رنگ و حواصيل شكل با بدني پر خط و خال ، كه پاهاي بزرگ سبز رنگ و صداي مشخصي دارد . موقع احساس خطر بي حركت مي ايستد و سر و منقار خود را به طرز خاصي عمودي نگاهميدارد . به حالت قوز كرده ، در حالي كه سر خود را پايين گرفته است ، راه مي رود . آهسته و به دشواري پرواز مي كند و پس از اوج گرفتن گردن خود راجمع مي كند . بال‌هاي گرد و پهن آن داراي راهراه سياه و قهوه‌اي است كه در پرواز به خوبي مشخص مي باشد . تك‌زي است و اغلب خود را از انظار پنهان مي كند . معمولا در نور كم غروب يا صبح خيلي زود فعال است و طي روز در نيزارها پنهان مي شود . ممكن است با نابالغ حواصيل شب ، كه خيلي كوچك‌تر و در سطح پشتي خالدار است ، اشتباه شود .
زيستگاه :

نيزارهاي انبوه ، باتلاق‌ها ، مانداب‌ها و ساحل درياچه‌ها . در بين ني‌ها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

بوتیمار پرنده‌ای است که زمستان ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است . در سال‌هاي پر باران به تعداد فراوان در سيستان زادوولد مي كند . امكان دارد در سواحل درياي خزر ، فارس و خوزستان نيز زادوولد نمايد اما این امر نیاز به بررسی بیشتر و دقیق‌تری دارد . !
بوتيمار كوچك


انگليسي : Liitle bittern
فرانسوي : Blongios nain
لاتين : Lxobrychus Minutus
مشخصات :

35 سانتي‌متر ؛ از حواصيل‌هاي كوچك ديگر به وسيله اندازه خيلي كوچك‌ ، تارك و سطح پشتي تيره ، پوشپرهاي بالي و سطح شكمي سفيد مايل به نخودي مشخص مي شود . تارك و سطح پشتي پرنده نــر سياه مايل به سبز است . پرنده ماده در سطح پشتي رگه‌رگه قهوه‌اي پررنگ ، در سطح شكمي نخودي و رگه‌رگه است ، و رنگ نخودي تيره پوشپرهاي بالش كمتر جلوه مي كند . منقار هر دو جنس زرد رنگ است و در فصل زادوولد قاعده آن قرمز مي شود . پاها سبز رنگ است . پرنده نابالغ بطور كلي قهوه‌اي و رگه‌رگه مي باشد . پرواز بوتيمار كوچك معمولا در ارتفاع خيلي كم و توام با بال‌زدن‌هاي سریع و بالبازروي‌هاي طولاني است . در پرواز پوشپرهاي كمرنگ بال با رنگ تيره بال‌ها و پشت تضاد قابل توجه‌اي نشان مي دهد . بطور عمده در نور كم غروب و يا صبح خيلي زود فعال است و طي روز خود را از انظار مخفي مي كند .
زيستگاه :

سواحل پر گياه رودخانه‌ها ، مانداب‌ها ، آبگيرها ، باتلاق‌هاي پر درخت و نيزارها . نزديك آب آشيانه مي‌سازد .
پراكندگي :

بوتیمار کوچک از جمله پرندگانی‌ست که تابستان‌ها از پراکندگی فراوانی برخوردار است .
حواصيل شب


انگليسي : Night heron
فرانسوي : Heron bihoreau
لاتين : Nycticorax Nycticorax
مشخصات :

60 سانتي‌متر ؛ حواصيلي است نسبتا كوچك ، پر جثه با پاهاي نسبتا كوتاه . در پرنده بالغ تارك ، پس سر و پشت به رنگ سياه ، سطح شكمي سفيد و پس گردن ، روي بال‌ها و دم خاكستري است . سه پر سفيد دراز رشته مانند از ناحيه پس سرش بصورت كاكلي آويزان است . چشم‌هاي قرمز و منقاري كلفت دارد . پاهايش زرد رنگ و در فصل زادوولد صورتي تيره است ، سطح پشتي در پرنده نابالغ قهوه‌اي پررنگ با خال‌هاي مشخص نخودي رنگ و كاكل ندارد . در نور كم ممكن است با بوتيمار كه خيلي بزرگتر است اشتباه شود . هنگام پرواز بدن خود را جمع مي كند و سرع‌تر از حواصيل‌هاي ديگر بال مي زند . جز در فصل زادوولد ، معمولا در نور كم هنگام غروب و يا صبح خيلي زود به فعاليت مي پردازد . طي روز معمولا در ميان درخت‌ها پنهان مي شود و فعاليتي ندارد .
زيستگاه :

باتلاق‌ها با گياهان انبوه . سواحل پر گياه رودخانه ها يا تالاب‌هاي درخت‌دار . هنگام غروب در كنار كانال‌ها ، آبگيرها و قسمت‌هاي باز و بي درخت مرداب ها به تغذيه مي پردازد . بطور دسته‌جمعي و اغلب با گونه‌هاي مشابه خود ، در بيشه‌ها و در بعضي از مناطق در نيزارها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

بطور كلي حواصیل شب پرنده‌ای است که تابستان‌ها از پراکندگی فراوانی برخوردار است . گاهي زمستان در حوالي درياي خزر ديده مي شود .
حواصيل سبز


انگليسي : Little Green Heron
لاتين : Boturides Striatus
مشخصات :

46 سانتي‌متر ؛ حواصیل سبز ، حواصيلي است كوچك و تيره رنگ با كاكلي به رنگ سبز تيره و براق ، منقار سياه ، پاهاي كوتاه به رنگ زرد نارنجي . سطح پشتي و بالهايش خاكستري پررنگ است ، با اثري از رنگ سبز ، و سطح شكمي آن خاكستري تيره مي باشد . در زير چشم يك نوار سياه نسبتا كوتاه دارد و پوشپرهاي گوش آن تقريبا سفيد است . پرنده نابالغ بطور كلي قهوه‌اي مايل به خاكستري پررنگ مي باشد . حواصيل سبز ؛ بطور عمده در نور كم صبح خيلي زود و يا غروب آفتاب فعاليت مي كند و در طي روز در بين سنگ‌ها و يا بين بوته‌هاي انبوه گياهان استراحت مي كند . معمولا تك‌زي است .
زيستگاه :

سواحل سنگي ، جزاير مرجاني ، سواحل هموار و گلي و در نقاطي كه درخت حرا مي رويد . بطور انفرادي در بوته‌هاي انبوه و يا روي شاخه‌هاي درخت حــرا در مناطق باتلاقي آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

حواصیل سبز از جمله پرندگانی‌ست که اخيرا از جزاير خليج فارس گزارش شده است كه در آنجا بصورت بومي و به تعداد نسبتا فراوان ديده مي شود .
حواصيل زرد


انگليسي : Squacco Heron
فرانسوي : Heron Crabier
لاتين : Ardeola Ralloides
مشخصات :

45 سانتي‌متر ؛ حواصيلي كوچك ، پر جثه ، با گردني نسبتا كلفت كه بدنش نخودي رنگ و بال‌هايش سفيد رنگ است ، كاكلي دراز و آويخته دارد . منقارش در فصل زادوولد سياه و آبي ، و در زمستان تقريبا سبز و نوك آن تيره است . پاهايش سبز رنگ و در اوج فصل زادوولد صورتي مي باشد . در حالت نشسته ، بدنش به رنگ قهوه‌اي مايل به زرد چرك بنظر مي آيد ولي در پرواز سفيدي بال‌ها ، دمگاه و دم بطرز جالب توجهي آشكار مي شود و در اين حالت ممكن است با اگرت كوچك و گاوچرانك اشتباه شود ولي پشت سر پررنگ‌ترش آن را متمايز مي سازد .
زيستگاه :

مانند اگرت كوچك اما كمتر در فضاي باز ديده مي شود . بطور انفرادي يا بصورت دسته‌هاي پراكنده ، همراه گونه‌هاي مشابه در نيزارها ، روي بوته‌ها و درخت‌ها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

حواصیل زرد پرنده‌ای‌ست که تابستان‌ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است ، گاهي زمستان را در جنوب غربي ايران باقي مي ماند .
حواصيل هندي


انگليسي : Indian Pond Heron
فرانسوي : Heron Crabier de gray
لاتين : Ardeola Grayii
مشخصات :

43 سانتي‌متر ؛ نــر و ماده همشكل . خيلي شبيه حواصيل زرد ولي برخلاف آن سر و گردنش فاقد پرهاي بلند سياه و سفيد است و رنگ پروبالش بيشتر متمايل به خاكستري است . پشتش خيلي پررنگ‌تر از حواصيل زرد بوده ، و در فصل زادوولد خرمايي سير و در زمستان قهوه‌اي پررنگ است . رفتــار و صدايش شبيه حواصيل زرد مي باشد .
زيستگاه :

شبيه زيستگاه حواصيل زرد ولي در باتلاق‌هايي كه حــرا مي رويد . در خورهاي گل‌آلود و گاهي در ساحل دريا نيز ديده مي شود .
پراكندگي :

حواصیل هندی از پرندگان بومي و نسبتا فراوان است ، قبلا در نزديكي بوشهر زادوولد مي كرده است ولي اخرا گزارشي مبني بر زادوولد آن در اين منطقه در دست نيست .
حواصيل بزرگ


انگليسي : Goliath Heron
فرانسوي : Heron goliath
لاتين : Ardea Goliath
مشخصات :

120 سانتي‌متر ؛ بزرگترين حواصيل ، تا حدي شبيه به يك حواصل ارغواني غول‌پيكر بنظر مي آيد ، ولي سطح پشتي آن خاكستري مايل به آبي كمرنگ‌تر و يكدست‌تر است و سياهاي روي تارك را ندارد . سر و گردن و سطح شكمي آن بيشتر خرمايي رنگ است . منقار خيلي بزرگ و تقريبا سبز رنگ و پاهاي تيره‌رنگي دارد . پرواز آن مشخص و شامل بال‌زدن‌هاي آهسته و پردامنه است . رفتارش همانند حواصيل خاكستري است ، ولي معمولا تك‌زي مي باشد .
زيستگاه :

تالاب‌هاي وسيع ، خورها ، زمين‌هاي ساحلي هموار و گلي و مناطقي كه درخت حــرا مي رويد .
پراكندگي :

حواصیل بزرگ پرنده ای‌ست که زمستان‌ها به ندرت در جنوب خليج فارس و منطقه ساحلي بلوچستان ديده مي‌شود .
گاوچرانك


انگليسي : Cattle Egret
فرانسوي : Heron garde-boeufs
لاتين : Bubulcus ibis
مشخصات :

50 سانتي‌متر ؛ از دور سفيد بنظر مي‌آيد ، از اگرت كوچك اندكي كوچكتر ولي پرجثه‌تر و گردنش كلفت‌تر است . گلويش برآمده و مشخص مي باشد ، از نزديك به‌وسيله دسته پرهاي دراز نخودي رنگ روي تارك ، سينه و جبه تشخيص داده مي شود . در زمستان رنگ نخودي اين قسمت‌ها خيلي كمرنگ است . در فصل زادوولد منقار زردرنگ با قاعده قرمز دارد و پاهايش تقريبا قرمز است . در زمستان زردي منقار كمتر و پاهايش تيره رنگ مي شود . چشم‌هاي قرمز رنگ دارد . پرنده نابالغ فاقد دسته پرهاي نخودي رنگ است ، منقاري زرد رنگ و پاهاي قهوه‌اي مايل به سبز دارد . پرواز و حركات گاوچرانك شبيه اگرت كوچك است . پرنده‌اي است اجتماعي . برخلاف اگرت كوچك معمولا در ميان گله‌هاي گاو تغذيه مي كند . در حال پرواز ممكن است با حواصيل زرد اشتباه شود .
زيستگاه :

كمتر از حواصيل‌هاي ديگر به آب بستگي نشان مي دهد . معمولا در حال تغذيه همراه با گله‌هاي گاو در علفزارها ، باتلاق‌ها و فضاي باز و خشك ديده مي شود . بطور دسته‌جمعي و اغلب همراه با گونه‌هاي مشابه در نيزارها ، بوته‌زارها و يا روي درخت‌ها در خشكي و يا در مجاورت آب آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

گاوچرانگ پرنده ای ست که از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و بطور كلي تابستان ها در مناطق ساحلي درياي خزر ديده مي شود ، تعدادي از آنها زمستان‌ها در ايران باقي مي مانند .
اگرت بزرگ


انگليسي : Great White Heron
فرانسوي : Grande Aigrette
لاتين : Egretta alba
مشخصات :

88 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است با پروبال سفيد يمدست كه از هر حواصيل يا اگرت سفيد ديگري بزرگتر است .
گردنش خيلي دراز ، باريك و زاويه‌دار مي باشد و كاكل مشخصي ندارد . منقارش يا زرد يكدست و يا قسمتي از نوك آن سياه است . پاهايش تماما سياه مايل به سبز مي باشد ( اگرت كوچك پنجه‌هاي زرد رنگ دارد ) . در فصل زادوولد بخش بالايي پاها نارنجي مايل به صورتي است و پرهاي شانه‌اش رشد زيادي پيدا مي كند و به صورت شنل آويخته‌اي در مي‌آيد كه از حد دم تجاوز مي‌كند . حواصيل زرد و گاوچرانك مه در حال پرواز از دور سفيد بنظر مي آيند ، از اين پرنده خيلي كوچكتر و به نسبت پرجثه‌ترند .
زيستگاه :

ساحل درياچه‌ها و رودخانه‌ها ، باتلاق‌هاي كم گياه و مرداب‌هاي ساحلي . معمولا به صورت دسته‌هاي پراكنده در نيزارهاي انبوه زادوولد مي كنند و به ندرت روي بوته‌ها و يا درخت‌ها آشيانه مي سازند .
پراكندگي :

اگرت بزرگ پرنده ای ست که زمستان‌ها از پراکندگی نسبتا زيادی برخوردار است و ممكن است به تعداد كم در ايران زادوولد كند .
اگرت كوچك


انگليسي : Little Egret
فرانسوي : Aigrette garzette
لاتين : Egretta garzetta
مشخصات :

55 سانتي‌متر ؛ حواصيل كوچكي است به رنگ سفيد خالص با منقار دراز ، باريك و سياه ، پاهاي سياه و پنجه‌هاي زرد كه در پرواز به خوبي نمايان است . در بهار پنجه‌هايش قرمز رنگ مي شود . ( در مقايسه با اين پرنده ، اگرت بزرگ خيلي بزرگتر است و پنجه‌هاي سياه دارد ، و گاوچرانك و حواصيل زرد در حال پرواز از دور سفيد بنظر مي آيند ولي پرچثه‌ترند ، با گردني ضخيم‌تر و منقاري كوتاه‌تر ) . پرنده بالغ در تابستان كاكلي خيلي دراز و آويزان دارد و پرهاي شانه‌اش رشد زيادي پيدا كرده ، به صورت شنل آويخته‌اي در عقب بدن جلب توجه مي كند . معمولا در فضاي باز و در آبهاي كم عمق تغذيه مي كند و به ندرت مانند گاوچرانك در بين گله‌هاي گاو ديده مي شود .
زيستگاه :

تالاب‌ها ، مرداب‌هاي ساحلي و باتلاق‌ها . بطور دسته‌جمعي و اغلب با حواصيل‌هاي ديگر ، روي بوته‌ها يا درخت‌ها ، در تالاب‌ها ، باتلاق‌ها ، فضاي باز و خشك ، صخره‌هاي مشرف به دريا و جنگل‌ها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

اگرت کوچک پرنده ای است که تابستان‌ها از پراکندگی فراوانی برخوردار است . تعداد كمي از آنها زمستان را در حوالي درياي خزر مي گذرانند .
اگرت ساحلي


انگليسي : Western Reef Heron
فرانسوي : Aigrette des recifs
لاتين : Egretta gularis
مشخصات :

55 سانتي‌متر ؛ از نظر رنگ پر و بال به دو شكل ديده مي شود . يكي شكل تيره كه فراوان است و پروبالش تماما سياه مايل به سربي مي باشد و به‌جز چانه و گلوي آن كه سفيد است ، ديگري شكل سفيد كه كمياب‌تر است و پروبال آن يكدست سفيد مي باشد . در هر دو شكل ، منقار زرد مايل به سبز ، پاها سياه و پنجه‌ها تقريبا زرد است . شكل سفيد اين پرنده به كمك منقار زردش از اگرت كوچك تشخيص داده مي شود . رفتار اگرت ساحلي ، شبيه اگرت كوچك است .
زيستگاه :

اگرت ساحلي ، پرنده‌اي ساحلي است كه بيشتر در خورهاي گل‌آلود ، مانداب‌ها و باتلاق‌هاي شور ، سواحل سنگي و سدهاي مرجاني ديده مي شود . بطور دسته‌جمعي و معمولا در بوته‌هاي كوتاه نزديك ساحل دريا آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

بطور كلي اگرت ساحلی پرنده‌اي است بومي ايران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
حواصيل خاكستري


انگليسي : Grey Heron
فرانسوي : Heron cendre
لاتين : Ardea cinerea
مشخصات :

90 سانتي‌متر ؛ از حواصيل‌هاي ديگر به وسيله اندازه بزرگ ، سطح پشتي خاكستري ، سر و گردن سفيد با نوار چشمي پهن و سياه كه تا انتهاي كاكل بلندش امتداد پيدا مي كند ، مشخص مي شود . در جلوي گردنش دو رديف خط‌ چين ِ سياه و روي شكم سفيد‌رنگش لكه‌اي سياه ديده مي‌شود . منقار دراز و خنجر شكلش زرد رنگ و پاهايش قهوه‌اي است ، ولي هر دوي آنها در بهار قرمز رنگ مي‌شود . پرنده نابالغ از لحاظ رنگ‌آميزي يكنواخت‌تر است با گردني خاكستري‌تر ، كه روي سرش رنگ سياه ديده نمي شود . حواصيل خاكستري مدت‌هاي طولاني در وسط يا كنار آب بدون حركت مي‌ايستد ، در حالي كه گردن خود را راست نگاهميدارد و يا اينكه سر را بين شانه‌ها فرو مي برد . گاهي نيز روي درخت مي نشيند . پروازش پرتوان است با بال‌زدن‌هاي آهسته و پردامنه ، هنگام پرواز سر را عقب و بين شانه‌ها ، و پاها را كشيده نگهميدارد .
زيستگاه :

علفزارهاي پر‌آب ، رودخانه‌ها ، درياچه‌ها و ساحل دريا . بطور دسته‌جمعي و معمولا روي درخت‌هاي بلند آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

حواصیل خاکستری پرنده ای ست که زمستان‌ها از پراکندگی نسبتا زيادی برخوردار است و به تعداد نسبتا فراوان در ايران زادوولد مي كند .
حواصيل ارغواني


انگليسي : Purple Heron
فرانسوي : Heron pourpre
لاتين : Ardea purpurea
مشخصات :

78 سانتي‌متر ؛ از حواصيل خاكستري به وسيله اندازه كوچك‌تر ، پر و بال پررنگ‌تر ، انحناء بيشتر سر و گردن و برآمدگي زياد سانه‌ها در حالت نشسته مشخص مي شود . سطح پشتي و بال‌هايش خاكستري پررنگ است با پرهاي بلند بلوطي رنگ آويزان از ناحيه جبه . تارك و كاكل آن سياه ، گردنش دراز ، باريك و بلوطي‌رنگ با خطوط طولي سياه و مشخص ، وسط سينه‌اش بلوطي و بقيه سطح شكمي آن سياه است .
پرنده نابالغ خاكي رنگ‌تر است با تارك بلوطي و سطح شكمي نخودي رنگ كه طرح سياه روي سر و گردن را ندارد . حواصيل ترغواني ، در پرواز انحناي گردنش پايين افتاده و زاويه‌دارتر ، و پاهايش بزرگتر از حواصيل خاكستري بنظر مي آيد . به ندرت روي درختان ديده مي شود .
زيستگاه :

باتلاق‌ها ، آبگيرهاي پر گياه ، نيزارهاي انبوه و غيره . ..
بطور دسته‌جمعي و گاهي همراه گونه‌هاي ديگر در نيزارها و بطور اتفاقي روي بوته‌ها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

حواصیل ارغوانی از جمله پرندگانی ست که تابستان‌ها فراوان است و تعداد كمي از آنها احتمالا زمستان را در جنوب غربي ايران مي گذرانند .
خانواده اكراس
Family Threskiornithidae

از نظر شكل ظاهري به حواصيل‌هاي كوچك و لك‌لك‌ها شباهت دارند ، ولي منقار دراز آنها خميده يا پهن و كفگير مانند است . در پرواز گردن خود را كشيده نگاهميدارند ، و بدين ترتيب از حواصيل‌ها تشخيص داده مي شوند . نــر و ماده آنها همشكل است ، معمولا پرندگاني اجتماعي هستند و در نيزارها ، بوته زارها يا روي درخت‌ها آشيانه مي سازند . از ماهي‌ها ، سخت‌پوستان ، زندگان ، حشرات ، دانه بعضي غلات و مواد گياهي ديگر تغذيه مي كنند .
كفچه نوك


انگليسي : Spoonbill
فرانسوي : Spatule blanche
لاتين : Platalea leucorodia
مشخصات :

85 سانتي‌متر ؛ به آساني از روي پر و بال سفيد و منقار دراز كفگير مانندش شناخته مي شود . پرنده بالغ معمولا يك لكه زرد اخرائي كمرنگ در قاعدع گردن ، و تابستان‌ها كاكلي دم اسب مانند و آويزان دارد . پاها و منقارش سياه است ، بجز نوك منقار كه زرد مي باشد . در پرنده نابالغ نوك بال‌ها سياه ، منقار صورتي مايل به خاكستري ، پاها زرد رنگ و يا مايل به خاكستري است ، كاكل و لكه زرد قاعده گردن را ندارد . پرواز كفچه نوك منظم و آهسته است ، ‌و در اين حالت گردن كشيده و منقار كفگير مانندش ، آنرا از پرندگان سفيد رنگ حواصيل مانند متمايز مي سازد . گاهي بالبازروي و بالباز اوج‌گيري مي كند . گله‌هاي آن در يك خط پرواز مي كنند .
زيستگاه :

آب‌هاي وسيع و كم‌عمق ، نيزارهاي باتلاقي و خورها . بطور دسته‌جمعي در نيزارهاي بزرگ و جزاير كوچك باير و در بعضي نواحي ، روي درخت‌ها و يا بوته‌ها آشيانه مي سازد
پراكندگي :

کفچه نوک از جمله پرندگانی‌ست که در گذشته از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است . و اما در حال حاضر ضمن مهاجرت بطور منظم در حوالي درياي خزر ديده مي شود ، همینطور می توان تعدادی از آنها را در جزیره قشم و دریاچه ارومیه مشاهده کرد .
اكراس سياه


انگليسي : Glossy ibis
فرانسوي : ّIbis falcinelle
لاتين : Plegadis Faleinellus
مشخصات :

55 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است با منقار خميده و پاهاي بلند كه از دور تقريبا سياه يكدست بنظر مي آيد ، ولي از نزديك پر و بال آن قهوه‌اي نايل به زرشكي است و بال‌ها و دمش جلاي سبز و برنزي دارد . پرنده نابالغ به رنگ قهوه‌اي تيره و در سطح شكمي كمرنگ‌تر است . در حال پرواز به وسيله بدن باريك ، بال‌هاي بلند و نوك گرد ، گردن و پاهاي كشيده مشخص مي شود . سريع و كم‌دامنه بال مي زند و گهگاهي بالبازروي مي كند ، در اين صورت ممكن است با باكلان كوچك اشتباه شود . به راحتي بر روي درخت مي نشيند .
زيستگاه :

باتلاق‌ها و لجنزارهاي ساحلي . بطور دسته‌جمعي و اغلب با حواصيل‌ها و اگرت‌ها در نيزارهاي وسيع با آب كم عمق ، و گاهي در بوته‌زارها يا روي درختان آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

بطور کلی اکراس سیاه از جمله پرندگانی‌ست که در گذشته نچندان دور تابستان‌ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است . و اما در حال حاضر تعداد خیلی كمي از آنها زمستان را در فارس باقي مي مانند . ضمن مهاجرت بطور منظم در حوالي درياي خزر و خوزستان ديده مي شوند . شایان ذکر است ، در حال حاضر اکراس سیاه از جمله پرندگان کمیاب محسوب می شود .
اكراس آفريقايي


انگليسي : Sacred ibis
فرانسوي : ibis sacre
لاتين : Threskiornis Aethioticus
مشخصات :

65 سانتي‌متر ؛ پر و بالش سفيد است و سر و گردني سياه و بدون پر دارد ، انتهاي پرهاي شانه و شاهپرهاي ثانوي طويل آن سياه رنگ است كه به صورت دم سياهي بنظر مي آيد . منقاري قطور ، دراز و خميده به پايين دارد . پاهايش سياه رنگ است . در پرواز بال‌ها بطور كلي سفيد است ، بجز نوك تمام شاهپرها كه سياه مي باشد . در پرنده نابالغ سر و گردن پوشيده از پرهاي سفيد و سياه است و دنباله سياه پرهاي شانه و شاهپرهاي ثانوي را ندارد .
زيستگاه :

درياچه‌ها ، تالاب‌ها و مرداب‌ها .
پراكندگي :

اکراس آفریقایی از جمله پرندگانی‌ست که در تمام فصول سال به تعداد كم در خوزستان ديده مي شود و ممكن است در آنجا زادوولد كند . به گذارش خبرنگار ایانا و اطلاعات بدست آمده از سازمان محیط زیست خوزستان ، این پرنده در معرض نابودی و خطر انقراض نسل قرار دارد .!
خانواده شاهين
Family Falconidae

يك خانواده خيلي مشخص از شكاريان روز كه داراي بال‌هاي دراز ، نوك‌تيز و داس شكل و دم نسبتا دراز هستند . منقار آنها كوتاه و قلاب‌ مانند است با نيم نوك بالايي دندانه‌دار و پاهاي آنها انگشتاني دراز با چنگال‌هاي قوي وقلاب مانند دارد . پروازي سريع و عالي دارند كه شامل بال‌زدن‌هاي تند و بالبازروي است . كمتر بالباز اوج مي‌گيرند ، معمولا طعمه‌ را با پا مي گيرند و با منقار ، گردن آن را از سمت پشت جدا مي كنند . اغلب شكار خود را با يك پا نگهميدارند . نــر و ماده آنها معمولا همشكل است ولي ماده‌ها بزرگترند . روي درخت ، صخره‌ها و يا روي زمين آشيانه مي‌كنند و معمولا تك‌زي هستند . غذاي آنها شامل پستاندارن ، پرندگان ، جوندگان ، دوزيستان ، سخت‌پوستان ، حشرات ، نرم‌تنان و لاشه حيوانات است .!
بالابان


انگليسي : Saker
فرانسوي : Faucon Sacre
لاتين : Falco cherrug
مشخصات :

45 سانتي‌متر ؛ نشانه‌هاي تشخيص بالابان از بحري عبارت است از سطح پشتي و بال‌هاي قهوه‌اي خاكي ( نه كبود ) كه حاشيه پرهاي آن نخودي رنگ است . تارك و پس گردن سفيد با رگه‌رگه قهوه‌اي پررنگ ، نوار شاربي باريك و غيـر مشخص دارد ، سطح شكمي آن سفيدرنگ و به مقدار كم خال‌خال يا رگه‌رگه است ( راهراه عرضي ندارد ) . بالهايش پهن‌تر از بال‌هاي بحري مي باشد . دمش قهوه‌اي پررنگ است با راهراه عرضي سفيد . خطوط و رگه‌هاي تارك و سطح شكمي پرنده نابالغ در مقايسه با پرنده بالغ ، بيشتر و بهم نزديك‌تر است ، به‌خصوص در پهلوها . بالابان پرنده‌اي است بسيار جسور و درنده‌خو كه به حيوانات خيلي بزرگتر از خود حمله‌ور مي شود . غالبا در قوش‌بازي مورد استفاده قرار مي گيرد .
زيستگاه :

دشت‌هاي وسيع ، بيابان‌ها و مناطق نيمه‌بياباني . آشيانه خود را معمولا بر روي درخت‌هاي بلند و گاهي در بين تخته‌سنگ‌ها مي سازد .!
پراکندگی :

در گذشته نه چندان دور فراوان بوده است ، بالابان در ايران و به نسبتا معمول زادوولد مي كرده است و اما در حال حاضر از جمله پرندگاني است كه در معرض انقراض نسل قرار دارد . .
لاچين


انگليسي : Lanner Falcon
فرانسوي : Faucon lanier
لاتين : Falco biarmicus
مشخصات :

42 سانتي‌متر ؛ مانند بحري ولي كمرنگ‌تر از آن است ، از فاصله نزديك به وسيله تارك خاكي يا نخودي ، نوار شاربي كوچك ( نه پهن و گرد مانند بحري ) ، پوشپرهاي گوش تقريبا سفيد و سطح شكمي نسبتا سفيد و كم لكه ( بدون راهراه عرضي ) مشخص مي شود . لاچین نابالغ در سطح پشتي پررنگ‌تر از پرنده بالغ و در سطح شكمي پرلكه‌تر از آن است . در مقايسه با بحري پرنده‌هاي كوچكتر را شكار مي كند ، در پرواز بدنش باريك‌تر بنظر مي رسد و سرعت كمتري دارد .
زيستگاه :

صخره‌هاي مرتفع ، خرابه‌ها ، دامنه‌ كوهستان‌هاي سنگي تا دشت‌هاي سنگلاخ و نيمه‌بياباني . بين صخره‌ها و گاهي روي درختان آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

به تعداد كم در جزاير كوچك سنگي درياچه اروميه زادوولد مي كرده است و ظاهرا لاچین پرنده‌ای است که بومي اين ناحيه از پهنه خاك ايران زمين است و اما در حال حاضر و بنا بر گزارش سازمان محيط زيست ايران ، از جمله پرندگانی است که در معرض خطــر انقراض نسل قرار دارد
بحري


انگليسي : Peregrine Falcon
فرانسوي : Faucon pelerin
لاتين : Falco peregrinus
مشخصات :

38 تا 48 سانتي‌متر ؛ اين پرنده به وسيله بال‌هاي دراز و نوك‌تيز و دمي كه به تدريج به سمت انتها كم‌عرض‌تر مي شود ، پرواز سريع و كبوتر‌وار با بال‌زدن‌هاي كم دامنه‌تر ، توام با بالبازروي‌هاي طولاني مشخص مي شود . همچنين با جثه‌اي در حال كلاغ و در حالت نشسته از روي سبيل‌هاي پهن و سياهش تشخيص داده مي شود . پرنده نــر تارك نسبتا سياه و سطح پشتي خاكستري سربي دارد ، سطح شكمي آن سفيد مايل به نخودي است ، با راهراه عرضي سياه و باريك . پرنده ماده به‌طور قابل ملاحضه‌اي بزرگتر و اغلب پررنگ‌تر است . سطح پشتي در پرنده نابالغ قهوه‌اي پررنگ و سطح شكمي نخودي رنگ و رگه‌رگه مي باشد ( راه‌راه عرضي ندارد ) . در هنگام شكار با بال‌هاي تقريبا بسته ، با سرعتي سرسام‌آور و بطور عمودي بر سر طعمه فرود مي‌آيد . غذاي عمده آن پرندگان تا حد كبوتر و كوكر و امثال آن است .
زيستگاه :

مناطق باز ، كوهستان‌ها و صخره‌هاي مرتفع . زمستان‌ها در نواحي باتلاقي نيز ديده مي شود . روي پرتگاه‌هاي پرشيب ، كمركش كوه‌ها و گاهي روي ساختمان ها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

بحری از جمله پرندگانی است که در گذشته در ايران و در فصل زمستان‌ فراوان بوده است و اما در حال حاضر با اينكه از جمله پرندگان و گونه‌هايي‌ست كه در دنيا داراي ارزش بالايي‌ست ، در معرض خطر انقراض نسل قرار گرفته است . شايان ذكر است بحري به تعداد خيلي كم در ايران زادوولد مي كند
شاهين


انگليسي : Barbary Falcon
فرانسوي : Faucon de barbarie
لاتين : Falco Pelegrinoidrs
مشخصات :

35 تا 45 سانتي‌متر ؛ شبيه بحري ، ولي سطح پشتي اين پرنده بيشتر قهوه‌اي و كمتر خاكستري است و در سطح شكمي راهراه عرضي كمتري دارد كه در ناحيه سينه بيشتر رگه‌رگه است و اثري از راهراه عرضي مشهود نيست . تارك آن خرمايي است ( نه خاكستري پررنگ مانند بحري ) ، از بالابان به وسيله سطح پشتي پررنگ‌تر و سبيل‌هاي گرد قهوه‌اي مايل به سياه مشخص مي شود ، رفتار شاهين شبيه بحري است .
زيستگاه :

تپه و ماهورها و نواحي كوهستاني در نقاط خشك و نيمه خشك . در زمستان به دشت كوچ مي كند . معمولا روي لبه صخره‌هاي مرتفع آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

شاهين پرنده‌اي است بومي ايران و امروز به تعداد خيلي كم ديده مي شود ، شايان ذكر است ، اين پرنده باشكوه ايراني در معرض خطر انقراض نسل قرار دارد . .
ليل


انگليسي : Hobby
فرانسوي : Faucon Hobereau
لاتين : Falco Subbuteo
مشخصات :

30 تا 35 سانتي‌متر ؛ اين پرنده هواگردترين نوع شاهين‌ها است ، با پروازي سريع مانند بحري ، ولي بال‌هايش درازتر و دمش كوتاه‌تر بنظر مي رسد ( مثل يك پرستوي بزرگ ) . چلچله ، چكاوك و امثال اينها را شكار مي كند و بخصوص هنگام غروب از حشرات در حال پرواز تغذيه مي كند ، وقتي نشسته است ، بنظر باريك و جمع‌وجور مي آيد . ران‌ها و زير دم آن بلوطي رنگ است . سبيل‌هاي نوك‌تيزش از سبيل‌هاي بحري باريك‌تر است و سطح شكمي آن راهراه طولي نزديك به هم دارد ( نه راهراه عرضي ) پرنده نابالغ ئرسطح پشتي به رنگ قهوه‌اي مايل به سياه و در سطح شكمي داراي راهراه طولي نزديك به هم است و فاقد رنگ بلوطي روي ران‌ها و زير دم مي باشد . تفاوت‌هاي اين پرنده با دليجه عبارت است از بال‌هاي درازتر ، باريك‌تر و عقب كشيده‌تر ، نوار شاربي و رنگ بلوطي روي ران‌ها و زير دم .
زيستگاه :

مناطق باز با درختان پراكنده و بيشه‌ها و داخل شهرها . . بالاي درخت و بر روي لانه‌هاي متروك پرندگان خانواده كلاغ ، آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

لیل پرنده ای است که در گذشته نچندان دور و تابستان‌ها فراوان بوده است و اما در حال حاضر اطلاع دقيق و مستندي از وضعيت پراكندگي و زادوولد اين پرنده در دست نيست .!
ترمتاي


انگليسي : Merlin
فرانسوي : Faucon emerillon
لاتين : Falco Columbarius
مشخصات :

26 تا 32 سانتي‌متر ؛ شاهيني بسيار كوچك كه در مناطق باز ديده مي شود و معمولا از ارتفاع كم و با سرعت بسيار زياد به شكار خود حمله مي كند . پروازش سبك و نامنظم بوده ، توام با بالباز‌روي‌هاي كوتاه اتفاقي است .سطح پشتي پرنده نــر ، كبود رنگ است و در انتهاي دم نوار پهن سياهي دارد ، سطح شكمي آن پوشيده از نوارهاي طولي به رنگ خرمايي است . پرنده ماده بزرگتر بوده ، سطح پشتي آن قهوه‌اي پررنگ و دمي با راهراه عرضي قهوه‌اي و كرم دارد . نوار شاربي ندارد . در مقايسه با اين پرنده ؛ قرقي بال‌هاي كوتاه و گرد ( نه نوك‌تيز ) دارد و دليجه در سطح پشتي بلوطي رنگ و دمش باريكتر است .
زيستگاه :

مناطق باز و ناهموار ، نواحي باتلاقي ، تپه‌هاي شني و صخره‌هاي ساحلي .
پراكندگي :

ترمتای پرنده ای ست که زمستان‌ها در شمال ايران فراوان بوده است . به ندرت در خوزستان ، فارس و سيستان ديده شده و در حال حاضر اطلاع دقيق و قابل استنادی از وضعيت اين پرنده در دست نيست و همانقدر می توان به این نکته بسنده نمود که در زمستانها در نیمه شمالی ایران فراوان است .
ترمتاي سر حنايي


انگليسي : Red-headed merlin
فرانسوي : Faucon Chicquera
لاتين : Falco Chicquera
مشخصات :

پرنده نــر 29 سانتي‌متر و پرنده ماده 33 سانتي‌متر ؛ شاهيني است كوچك با تارك و پس گردن حنايي پر و بال راهراه و نوار خيلي پهن و سياه انتهاي دم مشخص مي شود . سطح پشتي آن خاكستري است ، روي شانه‌ها و بال‌هايش راهراه عرضي قهوه‌اي رنگ دارد ، شاهپرهاي خارجي بال‌هايش قهوه‌اي مايل به سياه مي باشد ، سطح شكمي آن سفيد است و در ناحيه شكم و پهلوها راهراه عرضي سياه و نزديك به هم دارد . پروازش سريع و زيبا است و اغلب پرندگان را شكار مي كند .
زيستگاه :

فضاهاي باز و نيمه بياباني ، دشت‌هاي وسيع با درخت‌هاي پراكنده . در باغ‌ها روي درخت آشيانه مي سازد ، گاهي از لانه متروك كلاغ‌ها نيز استفاده مي كند .
پراكندگي :

ترمتای سر حنایی از جمله پرندگان كمياب است و بنا به گزارش Zarudny به تعداد خيلي كم در جنوب شرق بلوچستان زادوولد مي كرده است ولي اخيرا گزارش مستندی در اين مورد در دسترس نيست .
ترمتاي پا سرخ


انگلسي : Red-footed falcon
فرانسوي : Faucon kobez
لاتين : Falco vespertinus
مشخصات :

30 سانتي‌متر ؛ شاهيني اجتماعي با جثه‌اي كوچك كه بال‌هاي دراز آن تقريبا به نوك دم كوتاهش مي رسد .
اطراف چشم ، نرمه منقار و پاهايش قرمز نارنجي خوشرنگ است . نــرها كه معمولا تعدادشان بيش از ماده‌ها است خاكستري مايل به سياه يكدست هستند و پوشپرهاي زير دم ان بلوطي مي‌باشد . در پرنده ماده تارك خرمايي ، سطح شكمي خاكي رنگ ، نوار شاربي تيره‌رنگ و كوتاه ، سطح پشتي و دم داراي راهراه عرضي خاكستري است . پرنده نابالغ شبيه نابالغ ليل است با اين تفاوت كه رنگ آن مايل به قهوه‌اي بوده ، سطح پشتي و دمش راهراه عرضي نزديك‌تر به هم و كمرنگ‌تري دارد ، و بالاخره پيشاني كمرنگ و سطح شكمي نخودي رنگ و كم‌خط‌تر ، آن را متمايز مي سازد . ترمتاي پا سرخ مانند دليجه درجا بال مي زند ، ولي در اين حالت بدن خود را مورب‌تر از دليجه نگهميدارد . هنگام غروب و تا مدتي پس از آن حشرات در حال پرواز را شكار مي كند . همچنين ملخ‌ها و جوندگان كوچك را از روي زمين مي ربايد .
زيستگاه :

دشت‌ها با بوته‌هاي پراكنده با درختان كوتاه ، حاشيه جنگل‌ها و اطراف كشتزارها
پراكندگي :‌

ترمتای پا سرخ پرنده ای ست که به صورت مهاجر عبوري و به تعداد كم در شمال و غرب ايران ديده شده است . ولي گزارش‌هاي جديد مبني بر مشاهده اين پرنده خيلي كم است .
دليجه كوچك


انگليسي : Lesser kestrel
فرانسوي : Faucon crecerellette
لاتين : Falco Naumanni
مشخصات :

30 سانتي‌متر ؛ اين پرنده شبيه دليجه ولي كوچكتر و رنگش روشن‌تر است . رفتار جسورانه‌تر ، سر و صداي زيادتر و آشيانه ساختن دسته‌جمعي ، آن را از دليجه متمايز مي سازد . پرواز آن نرم‌تر از پرواز دليجه و دمش باريك‌تر است ( بخصوص در قاعده ) . به ندرت درجا بال‌مي زند ، ولي اغلب بالباز روي مي كند ، پرنده نــر در سطح پشتي به رنگ بلوطي خوشرنگ ، بدون خال و لكه و سر و دم آن آبي‌تر از دليجه نــر است . ماده و نابالغ اين پرنده ، شباهت بيستري به ماده و نابالغ دليجه دارند . در حال پرواز سطح زيرين بال‌ها و دم خيلي كمرنگ است ، با لبه سياه و در سطح پشتي لكه كبود‌رنگ بزرگ روي شاهپرهاي ثانوي بال ديده مي شود . ناخن‌هايش سفيد است ( نام قديمي : دليجه ناخن سفيد ) ولي ناخن‌هاي دليجه سياه مي باشد ( نام قديمي : دليجه ناخن سياه ) . دليجه كوچك معمولا از حشرات در حال پرواز تغذيه مي كند .
زيستگاه :

اغلب در ساختمان‌هاي متروك ، دره‌هاي تنگ و سنگي و امثال آن ديده مي شود . ولي معمولا در فضاهاي باز به شكار مي پردازد . به صورت دسته‌جمعي در سوراخ ديوار‌هاي بلند ، پشت بام‌ها و شكاف صخره‌ها همراه با كبوترها و گنجشك‌ها ، لانه‌سازي و زادوولد مي كند .
پراكندگي :

دلیجه کوچک از جمله پرندگانی ست که تابستان‌ها از پراکندگی فراوانی برخوردار بوده و اما در حال حاضر اطلاع دقيقي از وضعيت تعداد و پراکندگی اين پرنده با شكوه در دست نيست .
دليجه


انگليسي : Kestrel
فرانسوي : Faucon Crecerelle
لاتين : Falco Tinnunculus
مشخصات :

34 سانتي‌متر ؛ بال‌هاي نوك‌تيز و دم باريك ، اين پرنده را در زمره شاهين‌ها قرار مي دهد و اندازه كوچك و عادت درجا بال‌زدن‌هاي طولاني ، نشانه دليجه بودن آن است . پرنده نــر ، سطح پشتي بلوطي رنگ و خالدار و سطح شكمي نخودي با خال‌هاي سياه پراكنده دارد . سر ، دمگاه و دمش خاكستري است و نوار پهن سياهي نزديك انتهاي سفيد دمش ديده مي شود . پرنده ماده سطح پشتي قهوه‌اي مايل به خرمايي با راهراه عرضي ( نه خالدار ) و دم خرمايي رنگ راهراه دارد . روي درخت‌ها ، تيرهاي تلگراف ، صخره‌ها و امثال آن مي نشيند . پرواز دليجه شامل بال‌زدن‌هاي سريع و بالبازروي هاي اتفاقي است . مكررا در حاليكه رو به باد قرار مي گيرد درجا بال مي زند . در حاليكه بدن خود را كاملا سرازير گرفته است براي شكار موش ، سوسك و غيره فرود مي آيد .
زيستگاه :

در علفزارها ، سواحل ، كشتزارها ، فضاي باز جنگل‌ها و گاهي در شهرها ديده مي شود . در لانه متروك كلاغ و زاغي و امثال آنها ، يا روي صخره هاي بلند ، ساختمان‌ها و گاهي در شكاف درخت‌ها زادوولد مي كند .
پراكندگي :

دليجه از جمله پرندگان بومي ايران است و در گذشته نه چندان دور از پراکندگی فراوانی برخوردار بوده و اما در حال حاضر و طي پانزده سال گذشته اطلاع دقيق و مستندي از وضعيت اين پرنده در دست نيست .
خانواده لك لك
Family Ciconlleae

پرندگاني بزرگ با پاها و گردن دراز و منقار بلند و راست كه آهسته و با احتياط پرواز مي كنند و در حال پرواز پاها و گردن را كشيده و اندكي رو به پايين نگهميدارند . آرام و با تاني راه مي روند ، نر و ماده آنها همشكل است و روي درخت‌ها ، صخره‌ها و يا ساختمان‌ها آشيانه مي سازند . بيشتر از ماهي ها ، دو زيستان ، حشرات ، حلزون‌ها و لاشه حيوانات تغذيه مي كنند .
لك لك سفيد


انگليسي : White stork
فرانسوي : Cigogne Blanche
لاتين : Ciconia Ciconia
مشخصات :

100 سانتي‌متر ؛ اين پرنده به وسيله پرو بال سفيد ، پاهپرهاي بالي سياه براق ، گردن دراز ، منقار و پاهاي دراز به رنگ قرمز روشن به آساني تشخيص داده مي شود . روي درخت‌ها و ساختمان‌ها مي نشيند و در اين حالت اغلب يك پاي خود را جمع مي كند . آرام و با تاني راه مي رود ، در پرواز آهسته بال مي زند و اغلب بالباز اوج‌گيري مي كند و در ارتفاع زياد پرواز مي نمايد . طرح بدن در حال پرواز با گردن دراز و كشيده آنرا از حواصيل ، پليكان و كركس مشخص مي سازد . به صورت گله‌هاي نا منظم مهاجرت مي كند . لك‌لك سفيد پرنده‌اي است زود انس .!
زيستگاه :

تالاب ها ، علفزارها و كشتزارهاي پر آب . در فصل زادوولد معمولا نزديك مناطق مسكوني ديده مي شوند ، بر روي بام ساختمان ها ، توده‌هاي علف ، تيرهاي تلگراف و گاهي روي درخت‌ها آشيانه مي سازند .
پراكندگي :

لک لک از جمله پرندگان مهاجری بوده که تابستان‌ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است و اما در حال حاضر اطلاع دقيق و درستي از وضعيت پراكندگي اين پرنده در دست نيست .
لك لك سياه


انگليسي : Black Stork
فرانسوي : Cigogne noire
لاتين : Ciconia Nigra
مشخصات :

95 سانتي‌متر ؛ پر و بالش سياه براق است با جلاي زرشكي و سبز و سطح شكمي سفيد . منقار ، دور چشم و پاهايش قرمز رنگ است . در پرنده نابالغ پر و بال جلايي ندارد و سر و گردن متمايل به قهوه‌اي است . پاها و منقار نيز سبز رنگ است . پرنده‌اي است تك‌زي و دير انس . معمولا به تنهايي و يا به صورت دسته‌هاي كوچك مهاجرت مي كنند .
زيستگاه :

مناطق پر درخت و جنگلي را ترجيح مي دهد و اغلب در كنار درياچه‌ها ، رودخانه‌ها و يا باتلاق‌هايي كه اطراف آنها بيشه و يا جنگل دارد زياد ديده مي شود . معمولا روي درخت‌هاي بلند آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

لک لک سیاه از جمله پرندگانی ست که تابستان‌ها به تعداد كم و نيز به صورت مهاجر عبوري ديده مي شود . تعداد كمي از آنها زمستان‌ها را در فارس و سواحل جنوبي ايران مي گذرانند . لك‌لك سياه از جمله پرندگان كمياب ايران است .
خانواده فلامينگو
Family Phoenicopteridae

فلامينگو


انگليسي : Greater Flamingo
فرانسوي : Flamant rose
لاتين : Phoenicopterus Ruber
مشخصات :

150 سانتي‌متر ؛ نــر و ماده همشكل . پرنده‌اي آبچر با بدني بسيار كشيده و پر و بالي به رنگ‌هاي سفيد و سرخ كه پاها و گردن فوق‌العاده دراز و منقاري كلفت و پايين برگشته دارد . در پرواز پاها و گردنش كشيده و قدري پايين‌تر از سطح بدن قرار مي گيرد ، و بال‌هايش تركيب زيبايي از رنگ‌هاي قرمز و سياه را نشان مي دهد . فلامینگوها از آرتیمیا تغذیه می کنند و علت قرمزی پر و بال آنها وجود رنگ‌دانه‌هایی ‌ست که در آرتیما وجود دارد و چنانچه فلامینگوها را در اسرات نگهداری کنیم ، با گذشت چند دوره تولک رفتن، به رنگ کاملا سفید در می آیند . پرنده نابالغ قهوه‌اي مايل به خاكستري چرك است . فلامينگو به آرامي راه مي رود و در حاليكه سر و منقار خود را در آب كم‌عمق فرو برده است تغذيه مي نمايد ، هميشه بطور دسته جمعي زندگي مي كند و گله‌هاي آن به صورت پراكنده و گاهي در يك خط پرواز مي كنند .
زيستگاه :

مرداب‌هاي ساحلي كم‌عمق ، مانداب هاي حاصل از طغيان ، درياچه‌ها ، لجن‌زارها و غيره . .
بطور دسته‌جمعي در سواحل گلي و يا در بخش كم‌عمق آب زادوولد مي كند . آشيانه آنها به صورت برآمدگي‌هاي گلي است كه چند سانتي‌متر از سطح آب بالتر قرار مي گيرد .
پراكندگي :

فلامینگو از جمله پرندگانی‌ست که در درياچه اروميه خيلي زياد است ، تعداد زيادي از آنها تابستان را در فارس مي گذارنند و جز در موارد نادر زادوولد نمي كنند . ممكن است در خوزستان زادوولد كنند که این امر نیاز به بررسی بیشتری دارد .
خانواده يلوه
Family Rallidae

پرندگاني هستند باتلاقي كه به خوبي شنا مي كنند اغلب خود را از انظارمخفي مي سازند و بيشتر صدايشان شنيده مي شود تا اينكه ديده شوند بال‌هائي كوتاه و گرد دارند ، دمشان كوتاه است و اغلب آنرا بالا نگهميدارند پرواز آنها معمولا كوتاه مدت است و در اين حالت پاها و پنجه‌هاي بلندشان آويزان قرار مي گيرد چنگرها پرجثه‌ترند با سري نسبتا كوچك و پنجه‌هاي بلند كه متناسب با راه رفتن روي گياهان آبزي است هنگام شنا اغلب سر خود را تكان مي دهند . نــر و ماده آنها معمولا همشكل است و بيشتر آنها تك‌زي هستند روي زمين يا در نيزارها آشيانه مي سازند . از مواد مختلف حيواني و گياهي براي تغذيه استفاده مي كنند .
يلوه آبي


انگليسي : Water Rail
فرانسوي : Rale d’eau
لاتين : Rallus aquaticus
مشخصات :

27 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است محتاط و معمولا در اختفا بسر مي برد ، به همين جهت مشاهده و تشخيص آن دشوار مي باشد . صداي مشخص اين پرنده وسيله خوبي براي تشخيص آن است . منقار قرمز رنگ و درازش آن را از همه يلوه‌ها متمايز مي سازد . سطح پشتي آن قهوه‌اي زيتوني و وسط پرهاي آن سياهرنگ مي باشد .صورت ، گلو و سينه‌اش خاكستري مايل به آبي پررنگ است . پهلو‌ها بطور واضح داراي راهراه عرضي سياه و سفيد ، پوشپرهاي زير دم تقريبا سفيد و پاهايش قهوه‌اي مايل به صورتي است . سطح شكمي پرنده نابالغ لكه‌لكه است . از نظر رفتار اضطراب‌آميز و مخفي شدن ، به يلوه حنايي شباهت دارد ، ولي گاهي در فضاي باز روي بوته‌ها مي‌نشيند .
زيستگاه :

در بين گياهان آبزي انبوه ، نيزارها ، بركه‌هاي پرگياه ، در كنال گودال‌هاي آب و رودخانه‌ها ديده مي شود . در داخل نيزارها و يا در بين بوته‌هاي جگن در ناحيه كم عمق آب آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

يلوه آبي از جمله پرندگان بومی ایران است و در ۱۵ سال گذشته از پراکندگی فراوانی برخوردار بوده است و اما در حال حاضر به دلیل شرایط اکولوژی این پرنده اطلاع دقیق و مستندی از تعداد و وضعیت پراکندگی آن در دست نیست .!
يلوه خالدار


انگليسي : Spotted Crake
فرانسوي : Marouette Ponctuee
لاتين : Porzana porzana
مشخصات :

22 سانتي‌متر ؛ جثه‌اش تقريبا به اندازه جثه يلوه آبي ، ولي منقارش خيلي كوتاه‌تر از آن مي باشد . تشخيص و مشاهده آن خيلي دشوار است ، اما صداي مشخصي دارد ، صدای یلوه خالدار آهنگین و سوت مانند شبیه «ویت - ویت» شنیده می شود که همواره در تاریکی و طول شب آن را تکرار می کند.
به ظاهر شبيه يلوه حنايي كوچك و تيره‌رنگي بنظر مي‌رسد كه سطح پشتي آن قهوه‌اي مايل به زيتوني تيره و داراي خط و خال سفيد است ، و بال‌هايش قهوه‌اي پررنگ ( نه بلوطي ) مي باشد . پاهاي سبزرنگ و منقار زرد رنگ با قاعده قرمز دارد . سينه‌اش خاكستري است با خال‌هاي سفيد . هنگام احساس خطر دم خود را تكان مي دهد و در نتيجه پوشپرهاي كرم رنگ زير دمش آشكار مي شود . يلوه خالدار پرنده‌اي تك‌زي است و بيشتر در روشنايي كم صبح زود يا غروب آفتاب فعاليت مي كند . يلوه نوك سبز و يلوه كوچك ، از اين پرنده خيلي كوچكترند و پوشپرهاي زير دم آنها راهراه است .
زيستگاه :

نسبتا كمتر از يلوه كوچك و يلوه نوك‌سبز به آب بستگي نشان مي دهد . در باتلاق‌ها ، آبگيرهاي پر‌گياه ، حاشيه تالاب‌ها و رودخانه‌ها ديده مي شود ، در مناطق باتلاقي زادوولد مي كند
پراكندگي :

يلوه خالدار پرنده‌اي نيمه مهاجر است و در گذشته نچندان دور نسبتا فراوان بوده است و اما در حال حاضر به دليل وضعيت و رفتار پنهان‌كار بودن اين پرنده ، تعداد و وضعيت پراكندگي آن چندان مشخص نيست .!
يلوه كوچك


انگليسي : Little Crake
فرانسوي : Pale Poussin
لاتين : Porzana parva
مشخصات :

18 سانتي‌متر ؛ يلوه كوچك و يلوه نوك سبز از لحاظ ظاهر ، صدا و زيستگاه خيلي بهم شباهت دارند و به ندرت مي توان آنها را به دقت مشاهده كرد . هر دو از يلوه خالدار كوچكترند . نــر يلوه كوچك تفاوتهاي مختصري با نــر يلوه نوك سبز دارد كه عبارتند از سطح پشتي قهوه‌اي زيتوني ، پوشپرهاي بال بدون رگه‌هاي سفيد ( فقط خال‌هاي كمرنگ و نامشخص روي جبه ) ، و نداشتن رنگ سياه روي تهيگاهها . در حالي كه مانند يلوه نوك سبز بقيه سطح شكمي آن كبود است و پوشپرهاي زير دمش رهراه عرضي دارد . ماده‌هاي اين دو پرنده را به آساني مي توان از هم تميز داد ، ماده يلوه كوچك ، سطح شكمي نخودي ( نه خاكستري ) و گلوي نسبتا سفيد دارد . نر و ماده هر دو منقار سبز با قاعده قرمز دارند و پاهايشان سبز رنگ است ( رنگ پاهاي يلوه نوك سبز گوشتي تيره است ) نابالغ يلوه كوچك و نابالغ يلوه نوك سبز شبيه ماده يلوه كوچك هستند ، با اين تفاوت كه سطح شكمي اولي راهراه عرضي نامشخص‌تري از دومي دارد . رفتار و پرواز اين پرنده شبيه يلوه خالدار است .
زيستگاه :

مانند زيستگاه يلوه خالدار ، اما به نيزارهاي بوريا و مرداب‌هائي كه گياهان شناور دارند ، علاقه خاصي نشان مي دهد .
پراكندگي :

بصورت مهاجر عبوري در شمال و غرب ايران نسبتا فراوان بوده است ، امكان دارد در آذربايجان زادوولد كند ، زمستان‌ها در خوزستان و سيستان ديده شده است و به دليل پنهان كار بودن اين پرنده از جمعيت و پراكندگي آن اطلاع دقيق و درستي در دست نيست .!
يلوه نوك سبز


انگليسي : Baillon’s Crake
فرانسوي : Rale de Baillon
لاتين : Porzana pusilla
مشخصات :

17 سانتي‌متر ؛ اين پرنده از همه يلوه‌ها كوچكتر است و هر دو جنس آن به نر يلوه كوچك شباهت دارد ، ولي اگر آنها را به دقت نگاه كنيم ( كه كمتر ممكن است ) به وسيله انداز كوچكتر ، سطح پشتي خرمائي رنگ با نقش و نگار سفيد ، راهراه عرضي سياه و سفيد تهيگاه‌ها ، پاهاي گوشتي رنگ و منقار سبز بدون قاعده قرمز مشخص مي شود ( يلوه كوچك در سطح پشتي قهوه‌اي زيتوني است ) . در حالت پرواز لبه سفيد اولين شاهپر نخستين بال ، نشانه ديگري براي تشخيص آن است . نر اين پرنده و نر يلوه كوچك ، هر دو ؛ صورت ، گلو و سطح شكمي كبود دارند و پوشپرهاي زير دمي آنها داراي راهراه عرضي سياه و سفيد است .
نابالغ‌هاي آنها نيز بهم شباهت دارند ( و به نابالغ يلوه كوچك ) ، اگرچه سطح شكمي نابالغ يلوه نوك سبز اغلب راهراه خيلي واضح دارد و در سطح پشتي آن خال‌هاي كمرنگ مشخص‌تري ديده مي شود .
رفتار يلوه نوك سبز شبيه رفتار يلوه كوچك است .
زيستگاه :

معمولا رويش‌هاي گياهي كوتاه‌تر و انبوه‌تر و تالاب‌هاي كوچك‌تر را ترجيح مي دهد( در مقايسه با يلوه كوچك ) در باتلاق‌ها و تالاب‌هاي پر گياه نيز ديده مي شود .
پراكندگي :

تابستان‌ها به تعداد كم ديده مي شود ، امكان دارد در شمال شرقي و جنوب شرقي ايران زادوولد كند ، به صورت مهاجر عبوري در حوالي تهران ديده شده است ، شايان ذكر است اين پرنده از جمله پرندگان نادر و كمياب است .!
يلوه حنايي


انگليسي : Corncrake
فرانسوي : Rale Genets
لاتين : Crex crex
مشخصات :

26 سانتي‌متر ؛ مشاهده اين پرنده دشوار است و اغلب صداي خاص نر آن نشانه وجودش در يك منطقه مي باشد . بنظر گردن كوتاه مي‌آيد ، پروبالش به رنگ نخودي مايل به زرد است كه درسطح پشتي لكه‌هاي سياه دارد ، سينه و سرش خاكستري است ، در پهلوها و پوشپرهاي زير دم راهراه عرضي بلوطي رنگ دارد .
بال‌هاي بلوطي رنگ آن در حال پرواز به خوبي ديده مي شوند . يلوه خالدار از نظر رفتار تك‌زي است و در نور كم صبح خيلي زود يا غروب آفتاب فعاليت مي كند . هميشه خود را در بين علف‌هاي بلند از انظار مخفي مي سازد . نشانه تشخيص اين پرنده از همه يلوه‌هاي ديگر ؛ اندازه بزرگتر و ظاهر نخودي‌رنگ‌تر آن است .
زيستگاه :

در علفزارها ، بين گياهان انبوه و مرطوب و در كشتزارهاي غلات زندگي و زادوولد مي‌كند .
پراكندگي :

یلوه حنایی از جمله پرندگانی است که تابستان‌ها نسبتا فراوان است و به صورت مهاجر عبوري هم ديده مي‌شوند و اما یلوه حنایی از گونه هایی است که دائما در مهاجرت بوده و به صورت چرخشی از اروپا به آسیا، از آسیا به افریقا و همین گونه به مهاجرت دائمی خود ادامه می دهد ، كارشناسان معتقدند یلوه حنایی می بایست بیش از هر گونه دیگری مورد حفاظت قرار گیرد زیرا مزارع کشاورزی در اکثر نقاط جهان جزو مناطق حفاظت شده قلمداد نمی شوند و از آنجا که زادآوری نیمی از یلوه ها در منطقه روسیه انجام می پذیرد، به دلیل صنعتی شدن کشاورزی در این کشور مجموعه لانه گذاری ها توسط این گونه نادر با ناکامی مواجه می شود، این اتفاق در کشورهایی مانند الجزایر، مصر و برخی دیگر از کشورهای آفریقایی به شکل دیگری تکرار می شود و نهایتا اینکه در ایران نیز فشار شکار و صید بی رویه علی الخصوص با استفاده از روش غیر قانونی «لال دام» باعث تقلیل این گونه می گردد ؛ بطور كلي تعداد يلوه حنايي به دليل پنهان كاري شديد در رفتار اكولوژيك خود عمدتآ نامشخص است ، در سالهای اخیر به سبب تخریب نیزارهای محل زیست و شکار بی رویه این پرنده ، تعداد آن به شدت رو به کاهش نهاده و آنرا با تهدید و خطر انقراض نسل در پهنه ایران عزیز مواجه ساخته .
چنگر نوك سرخ


انگليسي : Moorhen
فرانسوي : Poule d’rau
لاتين : Gallinula chloropus
مشخصات :

32 سانتي‌كتر ؛ پرنده‌اي است نسبتا پر جثه و سياه‌رنگ كه اغلب در حاشيه آبگيرها ديده مي شود . تفاوت آن با چنگر عبارت است از اندازه كوچكتر ، نوار پهلوئي سفيد نامنظم و سفيدي مشخص پوشپرهاي زير دم كه هر پوشپر در وسط نوار سياه رنگي دارد . پاهايش سبز رنگ است با يك حلقه قرمز رنگ در بالاي مفصل آنها كه شبيه بند جوراب بنظر مي رسد . منقار و سپر پيشاني به رنگ قرمز و منقارش زرد رنگ است . پرنده نابالغ قهوه‌اي مايل به خاكستري پررنگ است با شكمي تقريبا سفيد و سپر پيشاني و منقار قهوه‌اي مايل به سبز . چنگر نوك سرخ در هنگام احساس خطر دم خود را مرتبا تكان مي دهد . سبك و ماهرانه شنا مي‌كند و در حين شنا سرش را حركت مي دهد . گاهي اوقات غوطه مي زند . هنگام برخاستن از آب ، ابتدا در سطح آب مي دود و پس از سرعت گرفتن به پرواز درمي‌آيد . معمولا در ارتفاع كم و با پاهاي آويزان پرواز مي كند . در زمستان اغلب بطور دسته‌جمعي تغذيه مي كنند .!
زيستگاه :

آبگيرها ، رودهاي آرام ، باتلاق‌ها و علفزارها . در نيزارها و بوته‌زارهاي نزديك به آب و گاهي روي درخت‌ها و آشيانه متروك پرندگان ديگر لانه‌سازي و زادوولد مي كند .
پراكندگي :

چنگر نوك سرخ از جمله پرندگان بومي ايران و بسيار هوشيار است همراه با صداي تيز . با وجود جثه‌ي كوچك موفق شده است در بيشتر بركه‌هاي جهان سكني گزيند ، گاهي در دهكده ها و شهرهاي كوچك كه استخر و بركه داشته باشند بطور دائمي زندگي مي كنند ، نسبتا مهاجر است و در گوشه هايي از امريكاي شمالي و جنوبي،آفريقا،اروپا و آسيا تا مناطق جنوبي همچون مجمع الجزاير جاوه و غرب اقيانوس آرام يافت مي شوند ، زماني بومي تمام مناطق كشور بود و به فراواني يافت مي شد ، اما طي سال هاي اخير به دنبال شكار بي رويه و خشكسالي از برخي نقاط كشور رخت بربسته است با اين حال بصورت زمستان گذران در اطراف رود كال دونخ ، كال مقبره و كال شور در شمال گناباد وارد مي شود ، روي هم رفته از نظر جمعيت در سطح كشور در وضعيت خوبي است.
طاووسك


انگليسي : Purple Gallinule
فرانسوي : Poule suitane bleue
لاتين : Prophyrio prophyrio
مشخصات :

47 سانتي‌متر ؛ بدن اين پرنده بطور كلي آبي مايل به بنفش است كه در سطح پشتي پررنگ‌تر و روي گلو و سينه جلاي فيروزه‌اي دارد . پوشپرهاي زير دم آن سفيد خالص مي باشد . منقار بزرگ ، سپر پيشاني ، چشم‌ها و پاهاي آن قرمز روشن است . از چنگر خيلي بزرگتر و پرجثه‌تر است . پرنده نابالغ به رنگ خاكستري مايل به آبي تيره است و گلو و طرفين سر آن خاكستري مي باشد . از ني‌ها بالا مي‌رود و كمتر در فضاي باز ديده مي شود . در حال پرواز به‌آساني از روي پاهاي قرمز و درازش كه آويزان است شناخته مي‌شود . در مقايسه با اين پرنده ، چنگر ؛ سياه يكدست است با سپر پيشاني سفيد و پاهاي خاكستري ؛ و چنگر نوك سرخ خيلي كوچكتر است با پاهاي سبزرنگ دارد .
زيستگاه :

باتلاق‌هايي كه نيزارهاي وسيع دارد و در حاشيه درياچه‌هائي كه داراي رويش گياهي انبوه مي باشد .
در نيزارهاي آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

طاووسك پرنده‌اي است كه با وجود فراواني نسبي آن ، بومي نواحي خاصي از ايران است . در سالهای اخیر به سبب تخریب نیزارهای محل زیست و شکار بی رویه این پرنده، جمعیت طاووسک کاهش چشمگیری پیدا کرده و به گونه ای که بر اساس آخرین اعلام اداره کل محیط زیست استان گیلان این پرنده در زمره پرندگان در معرض خطر انقراض قرار گرفته، شکار آن ممنوع است و باید تحت برنامه های حفاظتی مناسبی قرار گیرد .!
چنگر


انگليسي : Coot
فرانسوي : Foulque macroule
لاتين : Fulica ctra
مشخصات :

37 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي آبزي به رنگ سياه يكدست كه در ناحيه سر و گردن پررنگ‌تر و براق‌تر است . از چنگر نوك‌سرخ به وسيله اندازه بزرگتر ، جثه پرتر ، سپر پيشاني و منقار سفيد مشخص مي شود . ضمنا بر خلاف پرنده مزبور خط سفيد پهلوها و سفيدي پوشپرهاي زير دم را ندارد . در پرواز نوك سفيد شاهپرهاي ثانوي بالش به صورت خط سفيدي نمايان است . پاهايش سبز رنگ است با انگشتان بزرگ كنگره‌دار كه هنگام پرواز امتداد آنها در عقب بدن مانند يك دم دراز جلوه مي كند . پرنده نابالغ خاكستري تيره است با گلو و قسمت بالي سينه به رنگ سفيد كه گاهي با نابلغ كشيم بزرگ اشتباه مي شود . بيش از چنگر نوك سرخ به آب بستگي نشان مي دهد ، مكررا براي بدست‌آوردن غذا غوطه مي زند و تا نيم دقيقه زير آب مي ماند . در زمستان به صورت دسته‌جمعي زندگي مي كند . وقتي همراه اردك‌ها شنا مي كند از دور به كمك سر كوچك و انتهاي گرد بدنش شناخته مي شود . به سختي پرواز مي كند و هنگام فرود آمدن ، به سطح آب برخورد كرده باعث ايجاد صدا و ترشح آب مي شود . در آغاز پرواز مدتي روي آب مي دود .
زيستگاه :

در مقايسه با چنگر نوك‌سرخ پهنه وسيع آبها را ترجيح مي دهد . در زمستان گله‌هاي آنها در آبهاي شيرين و شور هر دو ديده مي شوند . در نيزارها و بين ساير گياهان حاشيه آبها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

چنگر از جمله پرندگان بومي و فراوان ايرانی است که زمستان‌ها به تعداد خيلي زياد در تالاب های ایران ديده مي شود و در حال حاضر به رقم شکارهای بی رویه و نابودی زیستگاه‌های این پرنده از وضعیت تقریبا خوبی برخوردار است .!
خانواده صدف خور
Family Haematopodidae

صدف خور


انگليسي : Oystercatcher
فرانسوي : Huittier Pie
لاتين : Haematopus ostralegus
مشخصات :

42 سانتي‌متر ؛ نر و ماده همشكل . پرنده‌اي است ساحلي ، ابلق و بزرگ كه با منقار دراز مايل به نارنجي و پاهاي كلفت صورتي رنگ مشخص مي شود . سر ، سينه و سطح پشتي آن سياه است و سطح شكمي سفيد خالص دارد . منقارش از پهلو تخت و اغلب كمي رو به بالاست . نوار بالي پهن و سفيد ، دمگاه سفيد و دم سياه و سفيد آن هنگام پرواز مشخص است . در پر و بال زمستاني و در پرنده نابالغ يك نيم‌طوق سفيد در جلوگردن ديده مي شود . صدف خور پرنده‌اي بسيار پر سر و صدا است ، گله‌هاي آن در فاصله بين جز و مد آب روي جزيره‌هاي كوچك يا برآمدگي‌هاي شني استراحت مي كنند و در بين سنگ‌ها و زمين‌هاي گلي ساحل به جستجوي طعمه مي پردازند . پرواز صدف خور پر توان و مستقيم و بال‌زدن آن كم‌دامنه است .
زيستگاه :

بطور عمده در ساحل دريا ، جزاير و خورها ديده مي شود .
پراكندگي :

صدف خور از جمله پرندگانی ست که زمستان‌ها در سواحل جنوبي فراوان بوده است و به تعداد نسبتا فراوان در ايران زادوولد مي كرده و اما در حال حاضر از تعداد و وضعيت پراكندگي اين پرنده اطلاع دقيق و درستي در دست نيست ، بطور كلي در ساحل درياي خزر به صورت مهاجر عبوري ديده مي شود و فقط چندتايي از آنها زمستان را در اين منطقه مي گذرانند .!
ادامه دارد ...



1 تشکر با چوق از این پست از Ramana به میزان 100 چوق تشکر شده است . دلیل : پست مفید
Ramana آفلاین است   پاسخ به نقل قول چوق/پاداش
قدیمی 02-16-2014   #7 (لينک اين پست)
مدیران بازنشسته پرشین سون
 
آواتار Ramana
 
تاريخ عضويت: Nov 2013
محل سكونت: زیر گنبد کبود
سن: 24
اسم واقعی: رامانا
پست ها: 40,832
تشكرها (از ديگران): 3,154
تشكر شده 4,444 بار در 2,108 پست
چوق (ثروتمند شماره 5): 20,473,925
پاداش داده شده 403 مرتبه
تاکنون 62 مرتبه با چوق تشکر کرده
تشکر شده با چوق 129 مرتبه
فعاليت Longevity
1/20 9/20
Today پست ها
ssss40832

ويترين جوايز


عکسهای خریداری شده
نوشابه شنگولی پرسپولیس تهران
پيش فرض

خانواده سليم
Family Charadriidae

پرندگاني هستند آبچر كه از آبچليك‌ها با بدن جمع و جورتر ، گردن كوتاه‌تر و كلفت‌تر ، منقار كوتاه‌تر ، چشم‌هائي درشت‌تر و نقش نگار بيشتر ، مشخص مي شوند . بال‌هاي نسبتا دراز و نوك‌تيز دارند ، پروازشان قوي است و به سرعت مي دوند . هنگام تغذيه سر و دم خود را به حركت مخصوصي بالا و پايين مي كنند . نقش پر و بال در پرواز و صداي رساي اين پرندگان در تشخيص آنها اهميت به‌سزائي دارد . دم گسترده آنها اغلب داراي طرح مشخصي است .بيشترشان مهاجرند و به صورت گله‌هاي بزرگ ديده مي‌شوند . در خارج از فصل زادوولد غالبا گله‌هاي مختلط تشكيل مي دهند . بسياري از آنها تابستان را در سواحل جنوب منطقه زادوولد خود مي گذرانند . نر و ماده آنها همشكل است و روي زمين آشيانه مي سازند ، جوجه‌هاي آنها پس از خروج از تخم پوشيده از كرك‌پرند و تقريبا بلافاصله قادر به ترك آشيانه مي باشند . از مواد مختلف حيواني و نيز بعضي مواد گياهي تغذيه مي كنند .!
سليم طوقي


انگليسي : Ringed Plover
فرانسوي : Grand gravelot
لاتين : Charadrius hiaticula
مشخصات :

19 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است ساحلي ، كوچك و فعال با بدني فربه كه طوق سينه‌اي پهن و سياه و پاهاي نارنجي رنگ دارد ( غالبا پاها به علت آلودگي به گل سياه‌رنگ به نظر مي رسد ) پرنده‌اي است پرتحرك و دويدنش توام با توقف‌هاي كوتاه است كه در اين حالت براي برداشتن غذا سر و بدن خود را بطرز خاصي خم مي كند . سطح پشتي آن به رنگ قهوه‌اي روشن و دور گردنش سفيد است ، نوار چشمي سياه و پيشاني سفيد و برجسته‌اي دارد ، منقارش نارنجي و نوك آن سياه است ، نوار بالي سفيد آن در پرواز مشخص مي باشد . پرنده نابالغ در سطح پشتي به رنگ قهوه‌اي با طرح فلس مانند است ، نشانه‌هاي سياهرنگ سر را ندارد و طوق سينه‌اي آن به رنگ قهوه‌اي مايل به سياه و ناقص مي باشد ( مانند سليم كوچك ) پاهايش تقريبا زرد و نوك دمش سفيد است . پرواز سليم طوقي سريع است و منظم بال مي زند .
زيستگاه :

در سواحل شني و گلي ، آبهاي داخل خشكي و گاهي نيز در زمين‌هاي باتلاقي ديده مي شود . !
پراكندگي :

سلیم طوقی پرنده ای‌ست که زمستان‌ها در سواحل جنوب از پراکندگی فراوانی برخوردار است و گاهي به صورت مهاجر عبوري در همه‌جاي ايران ديده مي شود . !
سليم طوقي كوچك


انگليسي : Little Ringed Plover
فرانسوي : Petit gravelot
لاتين : Charadrius dubius
مشخصات :

15 سانتي‌متر ؛ شبيه سليم طوقي ، ولي كوچكتر از آن است ، با اين تفاوت كه نوار بالي سفيد را ندارد ، پاهايش گوشتي رنگ يا تقريبا زرد است ( نه نارنجي – ولي وقتي به گل آلوده است رنگ آن تشخيص داده نمي شود ) ، و خط سفيدي در بالاي نوار سياه پيشاني آن ديده مي شود . صدا و زيستگاهش نيز با سليم طوقي فرقي ندارد . از فاصله نزديك حلقه چشمي زردش را مي توان ديد . پرنده نابالغ طوق سينه‌اي قهوه‌اي رنگي دارد كه كامل نيست و در نتيجه شبيه سليم كوچك به‌نظر مي آيد ولي پاهاي گوشتي كمرنگ ، و فقدان نوار بالي سفيد آن را مشخص مي سازد .
زيستگاه :

در مجاورت آبهاي شيرين و بخصوص در روي جزيره‌هاي شني وسط رودخانه ها . در زمستان در سواحل دريا ديده مي شود . اغلب در كرانه‌هاي شني يا ماسه‌اي آبهاي داخل خشكي و بطور استثنايي در ساحل دريا زادوولد مي كند .
پراكندگي :

سلیم طوقی کوچک از جمله پرندگانی‌ست که تابستان‌ها از پراکندگی فراوانی برخوردار بوده و نیز در حال حاضر از وضعیت مناسب پراکندگی در مناطق مختص به خود برخوردار است . تعداد قابل توجه‌اي از آنها را مي توان در تالاب مهارلو ديد .
سليم كوچك


انگليسي : Kentish Plover
فرانسوي : Gravelot a collier interrompu
لاتين : Charadrius alexandrinus
مشخصات :

16 سانتي‌متر ؛ تفاوت اين پرنده با سليم طوقي و سليم طوقي كوچك عبارت است از سطح پشتي كمرنگ‌تر ، بدن نسبتا لاغرتر و پاهاي سياه ، نوار چشمي باريكتر و دو لكه تيره در طرفين و بالاي سينه ( به جاي طوق كامل سياه ) . در پرواز نوار بالي باريكترش بيننده را به ياد سليم طوقي مي اندازد ، ولي سطح پشتي آن كمرنگ‌تر و سفيدي طرفين دم تيره‌رنگش بيشتر است . پرنده نــر ، ابروي سفيد و باريك و يك لكه سياه در جلو تارك خرمائي رنگش دارد . پرنده ماده كمرنگ‌تر است با لكه‌هاي قهوه‌اي ( به جاي سياه ) در طرفين سينه ، و لكه سياه روي تارك را ندارد . پرنده نابالغ ممكن است با نابالغ سليم طوقي و سليم طوقي كوچك كه طوق سينه‌اي كامل ندارد و پاهايشان به رنگ زرد و يا گوشتي است ، اشتباه شود ، ولي پاهاي سياه ان نشانه تشخيص خوبي است .
زيستگاه :

بيشتر در سواحل درياها و درياچه‌هاي شور ديده مي شود . در سواحل شني و ريگ‌زار و يا كرانه‌هائي كه از مخلوط ماسه و گل تشكيل شده‌اند ، زندگي و زادوولد مي كند
پراكندگي :

بطور كلي سليم كوچك از جمله پرندگان بومي ايران است و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده و اما در حال حاضر اطلاع دقيق و مستندی از تعداد و وضعيت پراكندگي آن در دست نيست .
سليم شني كوچك


انگليسي : Mongolian Plover
فرانسوي : Gravelot de Mongolie
لاتين : Charadrius mongolus
مشخصات :

18 سانتي‌متر ؛ در تمام فصول شبيه سليم شني ، ولي خيلي كوچكتر از آن است با منقاري باريك و كوتاه . در پر و بال تابستاني از روي تارك پررنگ‌تر و نداشتن سفيدي روي پيشاني شناخته مي شود . در زمستان تنها وسيله شناسايي آن ، اندازه كوچكتر و منقار كوچتر است . رفتار سليم شني كوچك ، شبيه ساير سليم‌هاي كوچك است .
زيستگاه :

زمستان‌ها در سواحل هموار گلي ، حاشيه درياچه‌هاي شور ، نمك‌زارهاي خشك و گاهي در سواحل سنگي ديده مي شود
پراكندگي :

سلیم شنی کوچک از دسته پرندگانی‌ست که زمستان‌ها در سواحل جنوبي ايران فراوان است ولي تاكنون در ناحيه خزر ديده نشده ، مي توان تعداد قابل ملاحضه‌اي از آنها را در تالاب گميشان رامسر مشاهده كرد .
سليم شني


انگليسي : Greater sand Plover
فرانسوي : Gravelot de Leschenault
لاتين : Charadrius leschenaultia
مشخصات :

22 سانتي‌متر ؛ سطح پشتي اين پرنده به رنگ قهوه‌اي مايل به خاكستري و سطح شكمي آن سفيد است . منقاري ضخيم و سياه شبيه منقار پرستوي دريايي دارد و پاهاي آن زيتوني پررنگ است . پرنده نــر در فصل زادوولد داراي طوق سينه‌اي پهن و بلوطي رنگ ، پوشپرهاي گوش سياه و يك نوار سياه باريك در پهناي پيشاني است ، پيش تارك و پس گردنش دارچيني كمرنگ است و طوق گردني سفيد را ندارد . .
در پرنده ماده طوق سينه‌اي كمرنگ‌تر مي باشد و حد نامشخصي دارد و به‌جاي قسمت‌هاي سياه سرش ، رنگ خاكستري ديده مي شود . در زمستان نــر و ماده شبيه يكديگرند جز اينكه در نــر اثر مختصري از رنگ سياه روي سر باقي مي ماند و ابروي سفيد پهن آن مشخص كننده است . در پرنده نابالغ طح پشتي حاشيه كمرنگ دارد و پرهاي سينه حاشيه بلوطي .
زيستگاه :

بيشتر در سواحل ماسه‌اي و گلي ديده مي شود .!
پراكندگي :

سلیم شنی پرنده ای است که زمستان‌ها در سواحل جنوبي ايران فراوان است و نیز به صورت مهاجر عبوري در همه‌جاي ايران ديده مي‌شود ، زادوولد اين پرنده از شمال شرق خراسان گذارش شده است .!
سليم سينه بلوطي


انگليسي : Caspian Plover
فرانسوي : Gravelot asiatique
لاتين : Charadrius asiaticus
مشخصات :

19 سانتي‌متر ؛ يك سليم باريك جثه با پاها و گردن نسبتا دراز و قامت راست . در همه فصول با پيشاني كمرنگ ، ابروي روشن ، نوار چشمي قهوه‌اي و خط بالي كمرنگ مشخص مي شود . در تابستان روي سينه آن نوار پهن قهوه‌اي مايل به قرمزي ديده مي شود كه حد پاييني آن سياه است . در زمستان اين نوار خيلي كمتر نمايان است ولي اثري از آن مشاهده مي شود .
زيستگاه :

زمين‌هاي هموار شوره‌زار يا رستني در نقاط بياباني و نيمه بيابان و اغلب نزديك آب . ضمن مهاجرت در كشتزارها و علفزارها ديده مي‌شود . !
پراكندگي :

سلیم سینه بلوطی به صورت مهاجر عبوري نسبتا فراوان است و تقریبا در همه‌جاي ايران ديده مي شود . طبق گفته Zarudny در حوضه هريررود در شمال شرقي خراسان زادوولد مي كرده است که در حال حاضر این امر نیاز به بررسی بیشتری دارد .
سليم كوهي


انگليسي : Dotterel
فرانسوي : Pluvier gugnard
لاتين : Eudromias morinellus
مشخصات :

21 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است بسيار آرام و نــر آن كوچكتر از ماده مي باشد . نشانه‌هاي تشخيص اين پرنده عبارتند از نوار سفيد در حد بين سينه و سطح شكمي بلوطي مايل به نارنجي ، تارك تقريبا سياه با نوارهاي چشمي سفيد پهن كه امتداد آنها در پس گردن به شكل ( V ) بهم متصل مي شوند . شكمش سياه و حاشيه دم آن سفيد است ، پاهايش زرد است ، در پرو بال زمستاني و در پرنده نابالغ نوار چشمي تيره و طرح مشخص سطح شكمي وجود ندارد ، سينه و پهلوها قهوه‌اي است و نوار سينه‌اي تا حدي نامشخص مي باشد . در پرواز گلو ، نوار سينه‌اي و پوشپرهاي زير دم سفيد آن با سينه تيره و شكم سياهش تضاد خاصي دارد . در زمستان اين نشانه‌ها زياد واضح نيست ولي نوار چشمي و نوار سينه‌اي آن همواره وسيله تشخيص خوبي است گرچه گاهي اوقات ديدن آنها مشكل است . سليم كوهي در پرواز بدنش نسبتا گرد و دمش كوتاه بنظر مي‌رسد .
زيستگاه :

زمستان‌ها بيشتر در سواحل ماسه‌اي يا باتلاقي ، مزارع شخم‌زده ، چراگاههاي ناهوار ، مناطق كم ارتفاع و همچنين در بيابان‌هاي ماسه‌اي ديده مي شود . سليم كوهي در توندرا و مناطق كوهستاني زادوولد مي كند .!
پراكندگي :

سلیم کوهی پرنده ای است که زمستان‌ها در خوزستان از پراکندگی فراوانی برخوردار است و به صورت مهاجر عبوري در شمال و غرب ايران نسبتا فراوان ديده مي شود .!
سليم طلايي


انگليسي : Golden Plover
فرانسوي : Pluvier dore
لاتين : Pluvialis apricaria
مشخصات :

27 سانتي‌متر ؛ در تمام فصول به وسيله سطح پشتي سياه‌رنگ با خال‌هاي طلايي فراوان تشخيص داده مي شود . در تابستان معمولا صورت و سطح شكمي آن سياه براق است كه در امتداد بدن از پيشاني ، كنار گردن ، پهلوها تا نزديك دم توسط يك نوار پهن سفيد از سطح پشتي جدا مي شود . اين نوار سفيد در محل سينه پيشرفتگي زياد دارد . در زمستان صورت و سطح شكمي اين پرنده سفيد است . وسط و قاعده سطح زيرين بال‌هايش سفيد مي باشد . پرنده نابالغ ممكن است با سليم خاكستري اشتباه شود . ( رجوع شود به سليم طلائي خاوري )
زيستگاه :

كشتزارها ، سواحل دريا و خورها .!
پراكندگي :

سلیم طلایی از جمله پرندگانی ست که زمستان‌ها در نواحي ساحلي درياي خزر نسبتا فراوان دیده می شده است اما در حال حاضر اطلاع دقیقی از تعداد و وضعیت پراکندگی آن در دست نیست .!
سليم طلايي خاوري


انگليسي : Asiatic Golden Plover
فرانسوي : Pluvier dore asiatique
لاتين : Pluvialis dominica
مشخصات :

24 سانتي‌متر ، از سليم طلايي كوچكتر و اندكي لاغرتر است ، با پاهاي بلندتر ، سر نسبتا بزرگتر ، بال‌هاي باريكتر كه در حالت بسته نوك آنها از انتهاي دم تجاوز مي كند . در تمام فصول سطح زيرين بالهايش نخودي تيره و پرهاي زير بغل آن خاكستري است ( سطح زيرين بال در سليم طلايي سفيد مي باشد ) . سليم طلايي خاوري در تابستان در سطح پشتي و در سطح شكمي رنگ سياه بيشتري دارد و بر خلاف سليم طلايي معمولا سفيدي پهلوها را ندارد .
زيستگاه :

ضمن مهاجرت مانند سليم طلايي ، ولي در سواحل سنگي نيز ديده مي‌شود !
پراكندگي :

سلیم طلایی خاوری پرنده ای ست که به‌صورت سرگردان از نزديكي تهران گزارش شده است . در جنوب شرقي بلوچستان به تعداد كم ديده شده و ممكن است در زمستان به‌طور منظم‌تري در اين منطقه مشاهده شود ، اما بطور كلي اطلاع دقيق و مستندي از وضعيت كنوني آن در دست نيست .!
سليم خاكستري


انگليسي : Grey Plover
فرانسوي : Pluvier argente
لاتين : Pluvialis squatarola
مشخصات :

27 سانتي‌متر ؛ اين پرنده در فصل زادوولد بطور كلي در سطح شكمي سياه و در سطح پشتي سفيد رنگ بنظر مي‌آيد . به هيچيك از پرندگان ساحلي به جز سليم ظلايي شباهت ندارد . اما در تمام فصول به وسيله جثه پر ، منقار كلفت‌تر ، چشم‌هاي درشت‌تر ، پرهاي زيربغلي سياه ( كه با سفيدي سطح زيرين بالها تضاد خاضي دارد ) و بالاخره نوار بالي ، دمگاه و دم سفيد رنگ مشخص مي شود . سطح پشتي پرنده نابالع در تابستان پر از خال‌هاي سفيد ( نه طلايي ) و در زمستان بيشتر خاكستري مايل به قهوه‌اي يكدست است . سطح شكمي آن سفيد‌تر از سطح شكمي سبيم طلايي بنظر مي رسد . پرنده نابالغ زرد رنگ است و گاهي با سليم طلايي اشتباه مي شود . سليم خاكستري معمولا حالتي قوز كرده دارد .!
زيستگاه :

در زمستان در خورها و سواحل ماسه‌اي يا گلي و كمتر دور از دريا ديده مي شود .
پراكندگي :

سلیم خاکستری پرنده ای ست که به صورت مهاجر عبوري زياد است و در همه‌جای ایران ديده مي شود .
در ۱۵ سال گذشته ، زمستان‌ها در سواحل درياي خزر و سواحل جنوبي ايران فراوان بوده است و اما در حال حاضر اطلاع دقيق و صحيحي از تعداد و پراكندگي آن در دست نيست
خروس كولي دم سفيد


انگليسي : White-tailed Plover
فرانسوي : Vanneau a queue blanche
لاتين : Vanellus leucurus
مشخصات :

۲۶.۵ سانتي‌متر ؛ سطح پشتي قهوه‌اي برنزه ، پيشاني سفيد و دمي به رنگ سفيد يكدست دارد . بيشتر شاهپرهاي ثانوي سفيد است كه در پرواز با شاهپرهاي نخستين تيره‌رنگ تضاد خاصي دارد . گلوي سفيد ، گردن قهوه‌اي كمرنگ ، سينه خاكستري و سطح شكمي سفيد مايل به نخودي دارد . پاهايش دراز و زرد رنگ است . خارج از فصل زادوولد به صورت گله‌هاي كوچك ديده مي شود .
زيستگاه :

تالاب‌هاي آب شيرين ، علفزارهاي مرطوب ، ساحل درياچه‌ها و به ندرت در ساحل دريا . روي زمين و در ميان گياهان كوتاه نواحي باتلاقي آشيانه مي كند .
پراكندگي :

خروس كولي دم سفيد ، پرنده‌اي است نيمه مهاجر ، به تعداد كم در شمال و به تعداد فراوان در جنوب ديده مي‌شود . از جمله گونه های مهاجر زمستان گذارانی است که در نیمه شمالی کشور به ندرت دیده می شود و بدين رغم برای اولین بار تعداد 2 قطعه پرنده خروس کولی دم سفید در تالاب کانی برازان مهاباد مشاهده شد .!
خروس كولي دشتي


انگليسي : Sociable Plover
فرانسوي : Vanneau Sociable
لاتين : Vanellus gregarious
مشخصات :

29 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است نسبتا درشت و پادراز كه از دور خاكستري مايل به صورتي بنظر مي آيد و از نزديك تارك سياه آن با ابروي سفيدش كه به شكل ( V ) در پس گردن تلاقي مي كنند ، تضاد خاصي دارد .
در پرواز به وسيله شاهپرهاي ثانوي سفيد ، شاهپرهاي نخستين سياه و دم سفيد با نوار سياه پهن نزديك به انتها مشخص مي شود . در تابستان گونه‌ها و پايين گردنش نخودي ، سينه و پشت آن خاكستري مايل به صورتي و شكمش بلوطي پررنگ است كه در پرواز با پوشپرهاي سفيد زير دم تباين ويژه‌اي دارد . در زمستان نشانه‌هاي سر و شكم زياد واضح نيست و سينه‌اش رگه‌رگه تيره است . پرنده نابالغ شبيه پرنده بالغ با پر و بال زمستاني ، ولي قهوه‌اي رنگ‌تر است . اما سطح شكمي آن نخودي رنگ مي باشد و رگه‌رگه فراوان‌تري دارد . پروازش بيننده را به ياد خروس كولي مي اندازد ولي بالهايش باريكتر و در انتها نسبتا نوك‌تيز است .
زيستگاه :

در دشت‌هاي ماسه‌اي يا علفزار ، زمين‌هاي باير اطراف كشتزار‌هاي مرتفع و همچنين در سواحل ديده مي‌شود .
پراكندگي :

به‌صورت مهاجر عبوري و زمستاني ، به تعداد كم در ناحيه درياي خزر و شمال غربي ايران ديده مي شود به طور اتفاقي در سيستان نيز مشاهده شده است و اما در حال حاضر خروس كولي دشتي به شدت در معرض خطر انقراض نسل قرار دارد .!
خروس كولي


انگليسي : Lapwing
فرانسوي : Vanneau huppe
لاتين : Vanellus vanellus
مشخصات :

30 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است درشت به رنگ‌هاي سياه مايل به سبز و سفيد كه پر و بالش جلاي خاصي دارد و به وسيله كاكل باريك و دراز ، سينه سياه ، سطح شكمي و گونه‌هاي سفيد مشخص مي شود . همچنين از روي صدا و در پرواز از شكل بال‌هايش كه خيلي پهن و گرد است مي توان آن را تشخيص داد . دمش سفيد است با نوار انتهائي پهن سياه و پوشپرهاي زير دم آن بلوطي رنگ مي باشد . هيچگاه در پرواز مسير معيني را طي نمي كند . پروازش خيلي نامنظم و توام با بال‌زدن‌هاي آهسته است . ضمن پروازهاي نمايشي و آكروباتيك اغلب در هوا غوطه مي زند . خروس كولي پرنده‌اي است اجتماعي و در زميتان اكثرا به صورت گله‌هاي خيلي بزرگ ديده مي شود .!
زيستگاه :

كشتزارها ، علفزارها ، زمين‌هاي باتلاقي و گلي . در زمين‌هاي شخم زده ، علفزارها و باتلاق‌ها زادوولد مي‌كند .
پراكندگي :

زمستان‌ها فراوان و به تعداد نسبتا فراواني در ايران زادوولد مي كرده است ولی به رغم عادي اعلام شدن وضعيت خروس کولی توسط سازمان محیط زیست ، در طي ۱۵ سال گذشته تعداد اينگونه زيبا كاهش چشمگیری پيدا كرده ، اما هنوز هم مي توان تعدادي از آنها را در پناهگاه حيات وحش خان گرمز كه در ۳۴ كيلومتري غرب تويسركان و جنوب غربي رشته كوه الوند و شرق دشت اسدآباد قرار ، منطقه مهاباد و ديگر زيستگاه‌هاي مختص به اين پرنده مشاهده كرد .!
ديدومك


انگليسي : Red-wattled lapwing
فرانسوي : Vanneau I’inde
لاتين : Vanellus indicus
مشخصات :

31 سانتي‌متر ؛ سر ، گردن و قسمت بالايي سينه آن سياه است بجز يك نوار پهن سفيد كه از ناحيه چشم شروع مي شود و در طرفين گردن امتداد پيدا كرده با سفيدي سطح شكمي يكي مي شود . سطح پشتي آن قهوه‌اي سير است كه در روي بال‌ها پررنگتر و داراي جلاي سبز برنزي و قرمز مي باشد . سطح شكمي آن سفيد است و دم سفيد با نوار انتهائي سياه پهن دارد . قسمت اعظم شاهپرهاي نخستين و ثانوي آن سياه است كه با نوار سفيد روي پوشپرهاي بال تضاد خاصي دارد . زائده قرمز رنگ و مشخصي در جلو چشمش ديده مي شود ، منقارش قرمز و در انتها سياه است و پاهايش زردرنگ مي باشد . ديدومك كمتر از پرندگان نظير خود اجتماعي است و معمولا جفت‌جفت ديده مي شود .
زيستگاه :

مناطق باز ، معمولا در حوالي آبهاي شيرين ، كشتزارهاي آبياري شده و واحه‌ها ديده مي‌شود .
روي زمين در نقاط باز آشيانه مي‌سازد .!
پراكندگي :

ديدومك پرنده‌اي است بومي ايران و در گذشته نچندان دور از پراكندگي نسبتا فراواني برخوردار بوده و اما در حال حاضر اطلاع دقيق و مستندي از تعداد و پراكندگي آن در دست نيست .!
سنگ گردان


انگليسي : Turnstone
فرانسوي : Tournepierre a collier
لاتين : Arenaria interpres
مشخصات :

22 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است پر نقش و نگار با پاهاي كوتاه نارنجي و منقار سياه نوك‌تيز و نسبتا كوتاه . در تابستان سطح پشتي به رنگ‌هاي بلوطي سير و سياه ، سر سياه و سفيد و سطح شكمي سفيد با نوار سينه‌اي پهن و سياه دارد . در زمستان اين نقش و نگار جاي خود را به پروبالي به رنگ قهوه‌اي تيره مي دهد و سفيدي گلو وسعت بيشتري پيدا مي كند . سنگ‌ها ، صدف‌ها و اشياء ديگر را در جستجوي غذا با منقار جابه‌جا مي كند و به همين مناسبت به آن سنگ گردان گفته‌اند .!
زيستگاه :

هنگام زمستان در طول سواحل سنگي يا ريگزار بسر مي برد . !
پراگندگي :

سنگ گردان پرنده‌ای‌ست که زمستان‌ها در سواحل جنوبي ايران فراوان است و گاهي به صورت مهاجر عبوري در ديگر مناطق ايران ديده مي شود .!
خانواده آبچليك
Family Scolopacidae

پرندگاني هستند آبچر با پاهاي نسبتا بلند يا خيلي بلند ، بال‌هاي دراز كه معمولا نوك‌تيز و زاويه‌دار است و منقار دراز و باريك كه ممكن است راست يا خميده باشد . پر و بال آنها اغلب در تابستان و زمستان متفاوت است نوار بالي و طرح دمگاه و دم در تشخيص آنها اهميت زيادي دارد .
بيشتر آنها مهاجرند و تابستان‌ها را در سواحل جنوب منطقه زادوولد خود مي گذرانند نسبتا اجتماعي هستند و بعضي از آنها گله‌هاي بزرگ تشكيل مي دهند . نــر و ماده آنها همشكل است . معمولا روي زمين آشيانه مي‌سازند . جوجه آنها پوشيده از كرك‌پر است و بعد از خروج از تخم قادر به فعاليت مي باشد . غذايشان شامل مواد مختلف حيواني و بعضي مواد گياهي است .
تليله كوچك


انگليسي : Little Stint
فرانسوي : Becasseau minute
لاتين : Salidris Minuta
مشخصات :

14 سانتي‌متر ؛ از همه تليله‌ها كوچكتر است و از تليله شكم سياه به وسيله منقار راست كوتاه و جثه ريز و خوش‌تركيبش شناخته مي شود . پرنده بالغ در تابستان تارك و سطح پشتي خرمايي رنگ دارد ، سينه‌اش رگه‌رگه با اثري از رنگ خرمايي ، و شكم و ابروي آن سفيد است . در زمستان سطح پشتي آن به رنگ خاكستري و گردن و سينه‌اش سفيد‌تر است . پرنده نابالغ شبيه بالغ ولي كمرنگتر و سينه‌اش يكدست‌تر است و دو علامت كمرنگ اما مشخص به شكل ( V ) در پشت دارد . تليله كوچك در پرواز مانند تليله شكم سياه خط بالي ، و سفيدي دو طرف دمگاهش پيداست ولي روي دم آن رنگ سفيد ديده نمي شود .
زيستگاه :

مانند تليله شكم سياه در سواحل درياها ، خورها و همچنين آبهاي داخل خشكي .
پراكندگي :

تلیله کوچک از جمله پرندگانی‌ست که به صورت مهاجر عبوري درهمه‌جاي ايران ديده مي شود . زمستان را در خوزستان ، فارس و در طول سواحل جنوبي ايران مي گذراند .
تليله دم سفيد


انگليسي : Temminck’s Stint
فرانسوي : Becasseau de temminck
لاتين : Calidris Temminckii
مشخصات :

۱۴.۵ سانتي‌متر ؛ رنگ پروبال اين پرنده در سطح پشتي و سينه خاكستري‌تر و يكدست‌تر از پرنده مشابه‌اش تليله كوچك است و از لحاظ صدا و رفتار نيز با آن متفاوت است . در پرواز خط بالي سفيد و نامشخصي دارد و شاهپرهاي كناري دمش سفيد است ( در تليله كوچك خاكستري بنظر مي رسد ) . از فاصله نزديك پاهاي قهوه‌اي يا سبز رنگ آن مشخص است در صورتي كه پاهاي تليله كوچك سياه مي باشد .
زيستگاه :

به ندرت در سواحل دريا و بيشتر در باتلاق‌ها و درياچه‌هاي پرگياه و گاهي در شوره‌زارها و خورها ديده مي‌شود
پراكندگي :

تلیله دم سفید پرنده‌ای‌ست که به‌صورت مهاجر عبوري از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و در همه‌جاي ايران ديده مي شود ، تعداد كمي از آنها زمستان‌ها در زمين‌هاي پست ساحل درياي خزر و در جنوب ايران بسر مي برند .
تليله شكم سياه


انگليسي : Dunlin
فرانسوي : Becasseau variable
لاتين : Calidris Alpina
مشخصات :

17 سانتي‌متر ؛ در تابستان‌ها تنها تليله‌اي است كه قسمت پايين سينه و شكم آن سياه است ، سطح پشتي و تارك بلوطي‌رنگ آن با رگه‌رگه سياه ، قسمت بالاي سينه‌اش سفيد و داراي رگه‌هاي ظريف‌تري است . منقارش نسبتا دراز و نوك آن اندكي رو به پايين است . در زمستان سطح پشتي خاكستري مايل به قهوه‌اي رگه‌رگه و سطح شكمي سفيد دارد ، با رگه‌رگه ظريف خاكستري رنگ روي سينه و پهلوها . خط بالي سفيد و طرفين سفيد دمگاه ودمش در پرواز نسبتا مشخص است . ( تليله سفيد درزمستان با اندازه بزرگتر ، پر و بال سفيد‌تر و خط بالي روشن‌تر مشخص مي شود . تليله بلوطي در زمستان با وجود داشتن پاهاي درازتر و سطح شكمي سفيدتر ، دمگاه سفيد بهترين نشانه تشخيص آن است ) . معمولا در هنگام تغذيه قوز مي كند .
زيستگاه :

سواحل درياها ، خورها و همچنين آبهاي داخل خشكي .
پراكندگي :

تلیله شکم سیاه پرنده‌اي است كه به‌صورت مهاجر عبوري در همه‌جاي ايران دیده می شود . زمستان‌ها در زمين‌هاي پست خزر و سواحل جنوبي ايران ، جزاير هرمزگان نسبتا فراوان مي باشد .
تليله بلوطي


انگليسي : Curlew Sandpiper
فرانسوي : Becasseau cocorli
لاتين : Calidris ferruginea
مشخصات :

18 سانتي‌متر ؛ اين پرنده در پر و بال زادوولد به‌طور كلي به رنگ قرمز آجري است . تارك و سطح پشتي آن پر از نشانه‌هاي سياه و بلوطي ، طرفين سر ، گردن و سطح شكمي قرمز آجري روشن و قدري لكه‌لكه ، و دمگاهش سفيد است كه تا حدي به وسيله نوك تيره بال‌ها پوشيده بوده ،‌ به خوبي ديده نمي‌شود . در زمستان اغلب همراه تليله شكم سياه ديده مي‌شود و خيلي شبيه آن است . ولي با داشتن دمگاه سفيد كه در پرواز كاملا اشكار مي باشد ، به خوبي از آن تشخيص داده مي شود ( دمگاه تليله شكم سياه در وسط تيره است ) . تفتوت‌هاي ديگر عبارت است از گردن و پاهاي درازتر ، قامت راست‌تر وكشيده‌تر ، سينه يكدست‌تر و بدون لكه ( كه در پرنده نابالغ نخودي مايل به صورتي است ) ، ابروي روشن‌تر ، صداي متفاوت و بالاخره منقار نازكتر و بلندتر كه خميدگي متناسبي رو به پايين دارد . اما شكل منقار هميشه تعيين كنند نيست ، زيرا منقار تليله شكم سياه نيز گاهي اوقات به همين‌شكل است .
زيستگاه :

سواحل درياها ، خورها و همچنين آبهاي داخل خشكي .
پراكندگي :

تلیله بلوطی از جمله پرندگانی‌ست که به صورت مهاجرعبوري از پراکندکی نسبتا خوبی برخوردار است و نیز در همه جاي ايران ديده مي شود .
تليله سفيد


انگليسي : Sanderling
فرانسوي : Becasseau sanderling
لاتين : Calidris alba
مشخصات :

20 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي تقريبا سفيد ، كوچك ، فربه و بسيار فعال كه اغلب به دنبال امواج غلطان مي دود . در پرواز نوار بالي دراز و سفيد آن در زمينه بال تيره‌رنگش مشخص‌تر از ساير پرندگان ساحلي كوچك است .دمش تيره‌رنگ و كناره‌هاي آن سفيد مي باشد . در تابستان سطح پشتي ، سر و سينه‌اش بلوطي رنگ است با خال‌خال تقريبا سياه كه با شكم سفيد يكدست آن تضاد خاصي دارد . در زمستان بين پرندگان نظير خود از همه سفيد‌تر است . سر و سطح شكمي آن سفيد و در سطح پشتي خاكستري رنگ است ، با يك لكه تيره روي شانه و از فالاروپ‌هاي با پر و بال زمستاني به وسيله بدن پُرتر ، نداشتن نوار چشمي تيره و رفتار متفاوت تشخيص داده مي‌شود . در زمستان ، نشانه‌هاي تشخيص اين پرنده از تليله شكم سياه كه تيره‌رنگ‌تر مي باشد عبارت است از اندازه بزرگتر ، نوار بالي بسيار واضح‌تر ، و منقار كلفت‌تر و راست ، و در تابستان نيز سطح پشتي آن كمرنگ‌تر از پرنده مزبور است و لكه سياه روي شكم را ندارد . پرنده نابالغ در سطح پشتي نقش شطرنجي سياه و سفيد دارد ، سر و سينه‌اش نخودي مايل به صورتي است .
زيستگاه :

زمستان‌ها در سواحل ماسه‌اي بسر مي برد و بيشتر اوقات در كنار آب ديده مي شود . گاهي چندتايي از آنها ضمن گذر مهاجرتي ، دور از دريا ديده مي شوند .
پراكندگي :

تلیله سفید، زمستانها در سواحل ماسه ای و اغلب در کنار آب به سر می برد در ایران به صورت مهاجر عبوری، در اغلب زیستگاههای مناسب دیده شده و زمستانها در سواحل دریای خزر و سواحل جنوبی به تعداد اندک و به صورت عبوری یافت می شود .
آبچليك شكيل


انگليسي : Ruff , ♀ Reeve
فرانسوي : Chevalier Combattant
لاتين : Philomachus pugnax
مشخصات :

جنس نــر 29 سانتي‌متر ، ماده 23 سانتي‌متر ؛ پرنده نــر در فصل زادوولد به‌وسيله پرهاي بلند و افراشته گردن و طره گوش كه به صورت يك شنل با تركيبي از رنگ‌هاي سياه ، سفيد ، بلوطي و نخودي جلوه مي كند به آساني تشخيص داده مي شود . در پرواز نيز گردن پف‌كرده اين پرنده نشانه تشخيص خوبي است . نر و ماده در فصل زمستان به وسيله طرح فلسي سطح پشتي مشخص مي شوند . سينه آنها نخودي رنگ است و شنل و طره گوش را ندارند . پرنده بالغ در آغاز يا پايان فصل زادوولد در سطح پشتي قهوه‌اي بوده ، در سينه لكه‌هاي تيره‌رنگ فراوان دارد كه با چانه كمرنگ و شكم سفيد آن تضاد شديدي نشان مي دهد . در زمستان شبيه آبچليك پا سرخ است ولي به وسيله منقار كوتاه‌تر طرح فلسي پر و بال ، دم تيره با دو لكه سفيد بيضي شكل در طرفين آن ( كه گاهي به هم پيوسته‌اند ) نداشتن سفيدي روي شاهپرهاي ثانوي بال و بالاخره قامت راست‌تر ، از پرنده مزبور تشخيص داده مي شود . رنگ پاهايش بين قهوه‌اي مايل به خاكستري تا سبز و يا نارنجي متغير است . پرنده نابالغ شبيه ماده بالغ ولي نقش و نگار سطح پشتي آن پررنگتر و سينه‌اش به رنگ نخودي مايل به صورتي است و اغلب تشخيص آن دشوار است .!
زيستگاه :

آبهاي داخل خشكي ، ساحل درياچه‌ها و گاهي خورها .
پراكندگي :

آبچلیک شکیل ؛ پرنده ای است که طی سالهای اخیر به صورت مهاجر عبوري از پراکندگی نسبتا خوبی برخوردار بوده است و تقریبا در همه‌جاي ايران ديده مي شود .معدودي از آنها زمستان را در جنوب غربي ايران مي گذرانند .!
تليله نوك پهن


انگليسي : Broad-billed Sandpiper
فرانسوي : Becasseau falcinelle
لاتين : Limicila falcinellus
مشخصات :

16 سانتي‌متر ؛ از تليله شكم سياه كوچكتر است ، پاهايش به‌طر نامتناسبي كوتاه و منقاري دراز با قاعده ضخيم دارد كه نوك آن به سمت پايين كج مي باشد . در فصل زادوولد سطح پشتي اين پرنده خيلي پررنگ است و مانند پاشلك كوچك در ناحيه پشت رگه‌هاي كرم رنگ واضحي دارد . ابروي آن مشخص و در پشت چشم دو شاخه مي باشد كه به سر پرنده منظره راهراه مخصوصي مي دهد . در حال استراحت لبه مسي رنگ شاهپرهاي ثانوي مشهود است و سينه رگه‌رگه با سفيدي سطح شكمي تضاد خاصي دارد . در حال پرواز خيلي تيره‌رنگ بنظ مي‌رسد و فقط اثري از خط بالي نشان مي دهد . در زمستان سطح پشتي آن تقريبا خاكستري رنگ و سينه‌اش رگه‌رگه مي باشد ( درست مثل تليله شكم سياه ) ولي شاخه بالائي دوشاخه ابروي آن گاهي نامشخص است و لكه تيره‌اي در خم بالش به چشم مي خورد . از اغلب پرندگان ساحلي كوچك ، كم جنب و جوش‌تر است .!
زيستگاه :

معمولا در باتلاق‌هاي شور يا زمين‌هاي گلي و گاهي در ساحل دريا ديده مي شود .!
پراكندگي :

تلیله نوک پهن پرنده‌ای‌ست که به‌صورت مهاجر عبوري ولي به تعداد خیلی كم در همه‌جاي ايران ديده مي‌شود . معدودي از آنها طي فصل زمستان در سواحل جنوبي ايران از جمله تالاب بين‌المللي خور خور ، باقي مي مانند .!
آبچليك دودي


انگليسي : Spotted Redshank
فرانسوي : Chevalier arlequin
لاتين : Tringa erythropus
مشخصات :

30 سانتي‌متر ؛‌ در تابستان از تمام پرندگان مشابه خود به وسيله پر و بال دودي مايل به سياه و سطح پشتي با خال‌هاي ريز سفيد مشخص مي شود . از فاصله دور سطح شكمي آن تيره‌تر از سطح پشتي بنظر مي رسد . دمگاهش سفيد است و به صورت نوار باريكي تا قسمتي از پشت ادامه دارد . دم آن داراي راه‌راه عرضي است . در زمستان بيشتر شبيه آبچليك پا سرخ است با اين تفاوت كه خط بالي ندارد ، منقار آن درازتر و باريكتر و پاهايش بلندتر است ( به طوري كه در پرواز امتداد پاها به خوبي از حد دم تجاوز مي كند ) و سطح پشتي آن خاكستري روشن‌تري است كه پر از خال‌هاي سفيد مي باشد . وقتي همراه آبچليك پا سرخ باشد با قامتي راست‌تر و گردن درازتر و جنب و جوش بيشتر هنگام تغذيه از آن تشخيص داده مي شود .
زيستگاه :

مانند آچليك پا سرخ
پراكندگي :

آبچلیک دودی از جمله پرندگانی بوده است که به صورت مهاجر عبوري در همه‌جاي ايران ديده مي شده ، در گذشته نچندان دور ، در فصل زمستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است و اما در حال حاضر اطلاع دقیق و مستندی از تعداد و وضعیت پراکندگی آن در دست نیست .!
آبچليك پا سرخ


انگليسي : Redshank
فرانسوي : Chevalier gambette
لاتين : Tringa totanus
مشخصات :

27 سانتي‌متر ؛ در حال پرواز به وسيله سفيدي واضح حاشيه عقبي بال‌هاي تيره‌رنگ ، پشت و دمگاه سفيد و در حال استراحت به وسيله پاهاي درازش كه به رنگ قرمز نارنجي است تشخيص داده مي شود . منقاري سياه‌رنگ با نوك سياه دارد . سطح پشتي آن نقش و نگار سياه و خاكستري آشكار و دمش راهراه عرضي سياه و سفيد دارد . سطح شكمي آن پر از خط و خال است . پرنده نابالغ در سطح پشتي نخودي رنگ‌تر است و پاهاي زرد نارنجي دارد . اين پرنده محتاط و در عين حال پر سر و صدا است . هنگام اضطراب مرتب سر خود را بالا و پايين مي كند .
زيستگاه :

در مرداب‌ها ، علفزارها ، شوره‌زارها و چمنزارهاي مرطوب و هنگام زمستان در خورها و زمين‌هاي گلي ساحلي ديده مي‌شود . در بين علف‌هاي انبوه آشيانه مي‌سازد .!
پراكندگي :

آبچلیک پا سرخ پرنده‌ای‌ست که به تعداد نسبتا خوبی در ايران زادوولد مي كند و به طور كلي تعداد آنها در فصل زمستان بيستر است .!
آبچليك تالابي


انگليسي : Marsh Sandpiper
فرانسوي : Chevalier stagnatile
لاتين : Tringa stagnatilis
مشخصات :

22 سانتي‌متر ؛ پرنده‌اي است با بدني باريك و پاهاي دراز كه در پر و بال زمستان شبيه آبچليك سبز است . ولي صرفنظر از اندازه به وسيله منقار راست و خيلي ظريف ، صورت و پيشاني سفيد و پاهاي نسبتا دراز و سبزرنگ از پرنده مزبور مشخص مي شود . در تابستان پرهاي سطح پشتي آن در وسط سياه و در حاشيه نخودي رنگ است كه منظره خال خال كاملا واضحي به پرنده مي دهد . در پرواز نظير آبچليك سبز طرح تيره و روشني دارد ، ولي پاهايش از حد دم تجاوز مي كند و صدايش كاملا متفاوت است . حركاتش بسيار زيباتر از حركات آبچليك سبز مي باشد .!
زيستگاه :

به ندرت در ساحل دريا ديده مي شود و زمستان را در اطراف آبهاي داخل خشكي و باتلاق‌ها مي گذراند
پراكندگي :

آبچليك تالابي پرنده‌اي‌ست كه به صورت مهاجر عبوري از پراكندگي فراواني برخوردار است و در زمستان به تعداد نسبتا فراوان در خوزستان و سواحل جنوبي ايران باقي مي مانند .!
آبچليك پا سبز


انگليسي : Greenshank
فرانسوي : Chevalier aboyeur
لاتين : Tringa nebularia
مشخصات :

30 سانتي‌متر ؛ از آبچليك پا سرخ به وسيله صورت و سطح شكمي سفيدتر ، نداشتن سفيدي روي بال ، پاهاي درازتر و سبز رنگ كه در پرواز به خوبي از حد دم تجاوز مي كند ، تشخيص داده مي شود . ضمنا از لحاظ اندازه كمي بزرگتر از آن است ، منقار سياه‌رنگش خيلي كم روي به بالا است و سفيدي دمگاه آن پيشروي بيشتري به سمت دم دارد . سطح پشتي اين پرنده در زمستان خاكستري‌تر و كمرنگ‌تر است .
زيستگاه :

مانند آبچليك پا سرخ
پراكندگي :

بصورت مهاجر عبوري از فراوانی خوبی برخوردار است و تقریبا در همه‌جا ديده مي شود . آبچلیک پا سبز پرنده ای است که به تعداد فراوان زمستان را در ايران مي گذراند .!
آبچليك تك زي


انگليسي : Green sandpiper
فرانسوي : Chevalier cul-blank
لاتين : Tringa ochropus
مشخصات :

22 سانتي‌متر ؛ درشت‌تر و چاق‌تر از آبچليك خالدار و آبچليك آوازخوان است ، در پرواز به آساني به وسيله سياهي زير بال‌ها ( كه در آبچليك خالدار سفيد مايل به نخودي است ) ، سطح پشتي تقريبا سياه كه تضاد شديدي با سفيدي درخشان دمگاه ، قسمت عمده دم و سطح شكمي دارد ، تشخيص داده مي شود . گردن و سينه‌اش داراي رگه‌رگه قهوه‌اي مايل به خاكستري است ، بخصوص در طرفين ، خط بالي ندارد ، و دمش در انتها داراي راهراه عرضي سياه مي باشد . در تابستان سطح پشتي آن خال‌هاي نخودي مايل به سفيد دارد اما نه به اندازه آبچليك خالدار ( گرچه نابالغ آن پر خال‌تر است ) و در زمستان خال‌هايش چندان واضح نيست . پاهاي آبچليك تك زي سبز رنگ است و در پرواز از حد دم تجاوز نمي كند ، تك‌زي است و اغلب از انظار مخفي مي شود ، سر و دمش را مرتب بالا و پايين مي برد . پرواز آن سريع و بال‌زدن‌هايش مانند پاشلك معمولي نامنظم است .
زيستگاه :

در خارج از فصل زادوولد در باتلاق‌ها ، درياچه‌ها ، نهرها و به ندرت در كنار ساحل ديده مي شود .
پراكندگي :

آبچلیک تک زی پرنده‌ای‌ست زمستان گذر و در گذشته نه چندان دور بصورت مهاجر عبوري از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است و در همه‌جاي ايران ديده مي شده ، اما در حال حاضر اطلاع دقیق و مستندی از وضعیت تعداد و پراکندگی این پرنده در دست نیست .
آبچليك خالدار


انگليسي : Wood sandpiper
فرانسوي : Chevalier Sylvian
لاتين : Trigna Glareola
مشخصات :

20 سانتي‌متر ؛ آبچليكي با جثه ظريف ، كه در تابستان به وسيله سطح پشتی قهوه ای مایل به زیتونی پررنگ با خال های سفید فراوان مشخص می شود . سر ، گردن و سینه اش دارای رگه رگه ظریف است و ابروی سفید رنگ و مشخصی دارد . در پرواز دمگاه نسبتا سفید و در زیر بال های سفید مایل به نخودی آن در مقابل سطح پشتی تضاد کمتری از آبچلیک تک زی نشان می دهد . خط بالی ندارد . در زمستان خال های سفید بدنش نا مشخص تر است و به آبچلیک پا سبز شباهت پیدا می کند ولی آبچلیک پا سبز پرجثه تر و سیاه رنگتر است با دمگاه و دم سفید آشکارتر و زیر بالهای سیاه رنگ . پاهای آبچلیک خالدار دراز ، به رنگ زرد و یا سبز مایل به زرد می باشد .
زیستگاه :

اغلب در باتلاقها و سواحل دریاچه ها دیده می شود .
پراکندگی :

آبچلیک خالدار از جمله پرندگانی ست که به صورت مهاجر عبوری از پراکندگی نسبتا زیادی برخوردار است و تقریبا در همه جا دیده می شود . تعداد کمی از آنها زمستان را در جنوب غربی ایران می گذرانند .
آبچلیک آوازخوان


انگلیسی : Common Sandpiper
فرانسوی : Chevalier guignette
لاتین : Tringa hypoleucos
مشخصات :

19 سانتی متر ؛ این پرنده به وسیله سطح پشتی قهوه ای مایل به زیتونی ( که در تابستان خالهای سیاه نامشخصی دارد ) ، دمگاه و دم قهوه ای با طرفین سفید ، سطح شکمی سفید که در روی گردن و سینه رگه های کمرنگی دارد ، تشخیص داده می شود . معمولا در ارتفاع کم و نزدیک به سطح آب پرواز می کند . بال زدن آن سریع و کم دامنه است و توام با بالبازروی های کوتاه مدت می باشد . در این حالت بال ها را خمیده و رو به پایین نگاهمیدارد و خط بالی سفید آن کاملا پیداست . نشانه های دیگر تشخیص آبچلیک آوازخوان ؛ یکی صدای مخصوص آن و دیگری حرکت مداوم بالا و پایین بردن سر و دم می باشد . غالبا بین سنگ های ساحل رودخانه ها می دود . از آبچلیک های دیگر با اندازه کوچک و سطح پشتی و دمگاه تیره رنگ مشخص می شود .!
زیستگاه :

رودخانه ها ، جویبارهای کوهستانی و دریاچه ها . در ضمن گذر مهاجرتی در سواحل و خورها دیده می شود . بین ریگ ها و سنگ های سواحل رودخانه ها و دریاچه ها زادوولد می کند .
پراکندگی :

آبچلیک آوازه خوان پرنده ای‌ست که به تعداد نسبتا فراوان در ایران زادوولد می کند و به صورت مهاجر عبوری در همه جا دیده می شود . به تعداد کم ، زمستان را در ساحل بلوچستان می گذراند .!
آبچلیک نوک سر بالا


انگلیسی : Terek Sandpiper
فرانسوی : Bargette du Terek
لاتین : Xenus cinereus
مشخصات :

22 سانتی متر ؛ این پرنده به وسیله منقار دراز و تیره رنگ و سر بالا و پاهای نارنجی روشن مشخص می شود . در زمستان تارک و سطح پشتی آن خاکستری کمرنگ و در تابستان قهوه ای تر است با دو نوار پهن نامنظم و سیاه رنگ در طرفین پشت که در پایین بهم می پیوندد . سطح شکمی سفید با رگه های کمرنگ روی گردن و سینه دارد . در پرواز دمگاه کمرنگ و سفیدی حاشیه عقبی بال آن بخوبی پیداست . حرکت متناوب بالا و پایین کردن سر و دم آن شبیه آبچلیک آوازخوان جلوه می دهد ، ولی جثه کوچکتر و پاهی بلندتری دارد
زیستگاه :

در ساحال رودهای بزرگ ، شوره زارها و زمین های پست ساحلی دیده می شود .
پراکندگی :

آبچلیک نوک سر بالا پرنده‌ای‌ست که در گذشته نه چندان دور به صورت مهاجر عبوری از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است و در همه جای ایران دیده می شده ، اما در حال حاضر اطلاع دقیقی از وضعیت تعداد و پراکندگی آن در دست نیست ، به تعداد نسبتا فراوان ، زمستان را در سواحل جنوبی ایران می‌گذراند !
گیلانشاه بال سفید


انگلیسی : Black-tailed Godwit
فرانسوی : Barge a queue noire
لاتین : Limosa limosa
مشخصات :

40 سانتیمتر ؛ پرنده ای است آبچر با قامتی راست و کشیده که از گیلانشاه حنایی به وسیله منقار درازتر و راست تر ، پاهای بلندتر ( که در پرواز به خوبی از حد دم تجاوز می کند )، نوار بالی سفید و نوار پهن سیاه در انتهای دم سفید خالص ، مشخص می شود . در تابستان سر و سینه اش بلوطی رنگ ، پهلوها و شکم آن سفید و دارای راهراه عرضی تقریبا سیاه است . در پر و بال زمستانی بیشتر شبیه گیلانشاه حنایی ولی پررنگتر است ، اما طرح دم و بالش تغییری نمی کند . پرنده نابالغ گردن و سینه نخودی مایل به خرمائی دارد .!
زیستگاه :

خورها ، باتلاقها و دریاچه های آب شیرین .
پراکندگی :

زمستان ها در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و به صورت مهاجر عبوری نیز تقریبا در همه جای ایران دیده می شود . گیلانشاه بال سفید از جمله پرندگان حایز اهمیت استان هرمزگان است .!
گیلانشاه حنایی


انگلیسی : Bar-tailed Godwit
فرانسوی : Barge rousse
لاتین : Limosa lapponica
مشخصات :

37 سانتیمتر ؛ این پرنده اندکی از گیلانشاه بال سفید کوچکتر است و به وسیله دم راهراه ، دمگاه سفید چرک ، نداشتن نوار بالی سفید ، خمیدگی بیشتر منقار و پاهای به مراتب کوتاه تر ( که در پرواز به زحمت از حد دم تجاوز می کند ) از آن تشخیص داده می شود . گیلانشاه حنایی نــر ؛ در تابستان به رنگ بلوطی مایل به قرمز است ، به ویژه در ناحیه سر ، گردن و سینه . پرنده ماده رنگ تیره تری دارد . در زمستان هر دو خیلی کمرنگ بنظر می آیند با سطح پشتی خاکستری رنگ و لکه لکه و سطح شکمی آنها تقریبا سفید است . از دور رنگ آنها بی شباهت به رنگ گیلانشاه بزرگ نیست . پرنده نابالغ سینه نخودی پر از رگه رگه دارد . !
زیستگاه :

معمولا در سواحل . در زمستان غالبا به صورت گله های انبوه در کنار آب دیده می شود .
پراکندگی :

به صورت مهاجر عبوری از پراکندگی خوبی برخوردار است و تقریبا در همه جای ایران دیده می شود . تعداد زیادی از این پرندگان زمستان را در سواحل جنوبی ایران می گذرانند .
گیلانشاه بزرگ


انگلیسی : Curlew
فرانسوی : Courlis cendre
لاتین : Numenius arquata
مشخصات :

52 تا 57 سانتیمتر ؛ پرنده ای است بزرگ و به آسانی از منقار دراز پایین برگشته و صدای مشخصش شناخته می شود . پر و بال آن خاکستری یا قهوه ای مایل به نخودی با رگه رگه های فراوان است و دمگاه سفیدش تا قسمتی از پشت ادامه پیدا می کند . پروازش پرتوان و تقریبا شبیه پرواز کاکائی ها ، توام با بال زدن های موزون و منظم است . گله های این پرنده معمولا در یک خط و یا به شکل ( 8 ) در ارتفتع زیاد پرواز می کنند . گیلانشاه ابرو سفید از گیلانشاه بزرگ ؛ کوچکتر است با منقار خمیده و کوتاه تر و تارک راهراه .!
زیستگاه :

خورها و زمین های گلی ساحلی . در حین مهاجرت در داخل خشکی نیز دیده می شود .
پراکندگی :

گیلانشاه بزرگ پرنده‌ای است که به صورت مهاجر عبوری و یا زمستانی از پراکندگی خوبی برخوردار بوده و تقریبا در همه جای ایران دیده می شود . چندتایی از آنها در طول تابستان در شمال ایران باقی می مانند ولی زادوولد نمی کنند .!
گیلانشاه خالدار


انگلیسی : Slender-billed Curlew
فرانسوی : Courlis a bec grele
لاتین : Numenius tenuirostris
مشخصات :

40 سانتیمتر ؛ از گیلانشاه بزرگ کوچکتر و لاغرتر و منقارش اندکی از منقار گیلانشاه ابرو سفید بلندتر است . پرنده ای است کمرنگ و به اندازه گیلانشاه ابرو سفید که در سطح پشتی طرح شطرنجی یکدست دارد و در سطح شکمی بدون رگه رگه است ولی روی سینه و پهلوهای آن خالهای مشخص فراوانی دیده می شود ( این خالها قلبی شکل است ولی از دور گرد بنظر می آید ) تارکش رگه رگه ریز است که در برابر ابروهای سفید آن یکپارچه جلوه می کند . در پرواز به وسیله سطح شکمی و دمگاه سفید ، دم کمرنگ و تضاد بین شاهپرهای نخستین تیره با شاهپرهای ثانوی راهراه مشخص می شود . پرواز گیلانشاه خالدار شبیه پرواز گیلانشاه بزرگ ولی سریعتر و نامنظم تر است .
زیستگاه :

در زمستان مانند گیلانشاه بزرگ در جلگه های باتلاقی زادوولد می کند .
پراکندگی :

گیلانشاه خالدار پرنده ای است مهاجر ( مهاجر عبوری ) و خیلی نادر است ، در جنوب دریای خزر ، خلیج فارس و سیستان دیده شده است ، شایان ذکر است این پرنده در شمار پرندگان در معرض خطر انقراض قرار گرفته است .!
گیلانشاه ابرو سفید


انگلیسی : Whimbrel
فرانسوی : Courlis corlieu
لاتین : Numenius phaeopus
مشخصات :

40 سانتیمتر ؛ از گیلانشاه بزرگ کوچکتر است ، با ظاهری تمیز و مرتب ، سطح پشتی تیره با طرحی واضح ، منقار نسبتا کوتاه تر ( با خمیدگی نامنظم که بنظر بیشتر کج می آید ) و تارک راهراه . صدای آن کاملا متفاوت و بال زدنش سریع تر است . ( رجوع شود به گیلانشاه خالدار )
زیستگاه :

خورها و زمین های گلی ساحلی . در حین مهاجرت در داخل خشکی نیز دیده می شود .
پراکندگی :

گیلانشاه ابرو سفید پرنده‌ای‌ست که به صورت مهاجر عبوری از پراکندگی نسبتا زیادی برخوردار است و تقریبا می توان آن را در همه جای ایران دید . به تعداد زیاد زمستان را در سواحل جنوبی ایران میگذراند .!
ابیا


انگلیسی : Woodcock
فرانسوی : Becasse des bois
لاتین : Scolopax rusticola
مشخصات :

34 سانتیمتر ؛ پرنده ای جنگلی و نسبتا تک زی که به علت همرنگی با برگهای خشک و کم حرکتی تشخیص آن مشکل است . ابیا تنها پرنده ای است که چشمان او قابلیت دید ۳۶۰ درجه را دارد ، زیرکی این پرنده در شکار تحسین همه را بر می انگیزد. همان طور که می دانید کرمهای خاکی در زیر زمین زندگی می کنند و پس از هر باران روی زمین می آیند . ابیا به وسیله ی منقار بلند خود صدایی به وجود می آورد که شبیه صدای برخورد قطره باران بر زمین است به این ترتیب کرمهای خاکی فریب می خورند و با بیرون آمدن از پناهگاه خود ، طعمه ابیا می شوند . نشانه های تشخیص آن از پاشلک معمولی عبارت است از اندازه بزرگتر ، جثه پرتر ، منقار کلفت تر ، بال های گردتر ، سطح شکمی نخودی با راهراه عرضی ظریف ، و نوارهای عرضی سیاه روی گردن و پس سر . روز را در استتار کامل بسر می برد و در صورت پرواز با صدای مشخص سفیر مانندی از زمین برمی خیزد و بلافاصله به منظور پنهان شدن فرود می آید . پروازش معمولا سریع و مارپیچی است . در پرواز معمولا به نظر چاق ، دم کوتاه و بی گردن می آید و منقارش را رو به زمین نگاهمیدارد . غالبا در نور کم یعنی صبح خیلی زود یا غروب فعالیت می کند .
زیستگاه :

مناطق پر درخت به ویژه اگر مرطوب و پر گل و گیاه باشد .
پراکندگی :

در پناهگاه منطقه‌ سمسکند و گاهی به سمت جنوب تا خوزستان ، فارس و بلوچستان دیده می شود . ابیا پرنده ای است مهاجر که در ایتالیا زادوولد می کند و همه ساله عده‌ای به منظور شکار این پرنده از کشور ایتالیا به ایران می آیند ( شکار این پرنده در خود ایتالیا ممنوع است ) به تعداد فراوان زمستان را در شمال ایران بخصوص زمین‌های پست ناحیه دریای خزر می گذراند و این در حالی است که طی سال های اخیر تعداد آنها کاهش چشم گیری داشته است .
پاشلک معمولی


انگلیسی : Snipe
فرانسوی : Becassine des marais
لاتین : Gallinago gallinago
مشخصات :

26 سانتیمتر ؛ پاشلک معمولی پرنده ای است باتلاقی به رنگ قهوه ای با منقار دراز و راست که معمولا خود را از انظار مخفی نگاهمیدارد و مشاهده دقیق آن میسر نیست ، ولی به وسیله پرواز زیگزاک و جیغ گوش خراشش هنگام فرار از خطر ، می توان آن را به آسانی تشخیص داد . از پاشلک کوچک خیلی درشتر و تقریبا هم اندازه پاشلک بزرگ ولی از ابیا کم جثه تر و کوچکتر می باشد . پشت خرمائی و سیاه آن دارای رگه های فراوان نخودی طلایی است . کناره ها و نوک دمش کمی سفیدی دارد ( پاشلک بزرگ بالغ در گوشه های دم سفیدی قابل ملاحضه ای نشان می دهد ، در حالی که پاشلک کوچک اصلا دمش سفیدی ندارد . نابالغ پاشلک بزرگ نیز دمش بدون سفیدی است و بنابراین تشخیص آن از پاشلک معمولی دشوار است مگر از طریق مطالعه رفتار ) خطهای روی سر آن طولی است ( در ابیا عرضی می باشد ) . منقار باریک و دراز خود را هنگام پرواز به سمت پایین نگاهمیدارد . به صورت گله های کوچک پرواز می کند .
زیستگاه :

مرداب ها ، علفزارهای مرطوب و چمنزارهای باتلاقی .
پراکندگی :

پاشلک معمولی پرنده‌ای‌ست که در فصل زمستان از پراکندگی نسبتا زیادی برخوردار است و تقریبا در همه جای ایران پیدا می شود .
پاشلک بزرگ


انگلیسی : Great Snipe
فرانسوی : Becassine double
لاتین : Gallingo media
مشخصات :

28 سانتیمتر ؛ در حالت نشسته از پاشلک معمولی به وسیله سینه برآمده تر ، ظاهر پررنگتر با راهراه عرضی بیشتر و منقار کوتاه تر با قاعده کلفت ، به دشواری قابل تشخیص می باشد . ولی در پرواز تشخیص آن آسانتر می باشد ، زیرا سفیدی پرهای خارجی دمش خیلی بیشتر است . تشخیص نابالغ پاشلک بزرگ از پاشلک معمولی از همدیگر ممکن نیست . پرواز پاشلک بزرگ آهسته تر و معمولا مستقیم است نه مارپیچ با بالهای خمیده تر . اغلب بی صدا از زمین بلند می شود و در پرواز منقار را افقی تر نگاه میدارد .
زیستگاه :

بیشتر از پاشلک معمولی در مناطق خشک دیده می شود ، مانند کشتزارهای درو شده و علفزارهای با بوته های سرخس و از این قبیل .
پراکندگی :

پاشلک بزرگ پرنده‌ای‌ست که به صورت مهاجر عبوری در شمال و غرب ایران به تعداد خیلی کم دیده می‌شود .
پاشلک تک زی


انگلیسی : Solitary Snipe
فرانسوی : Becassine Solitaire
لاتین : Gallinago Solitaria
مشخصات :

۲۳.۵ سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه پاشلک معمولی ولی بزرگتر از آن است ، با پر و بالی کمرنگ تر و خاکستری تر .دمش خیلی گرد ، و برخلاف دم پاشلک معمولی که 14 پر دارد ، دارای 20 پر است و سفیدی روی پرهای کناری را ندارد . پروازش آهسته و بی شتاب و شبیه پرواز ابیا است . پرنده ای است تک زی و اغلب در نور کم صبح خیلی زود یا غروب فعالیت می کند .
زیستگاه :

مناطق باز نزدیک چشمه ها ، بستر پر از ریگ و شن جویبارهای کوهستانی ، و زمین های سنگی و مرطوب مناطق کوهستانی مرتفع . در زمستان به نقاط کم ارتفاع تر کوچ می کند . روی زمین آشیانه می سازد .
پراکندگی :

بنا به گزارش Zarudny احتمالا به تعدا کم در کوه های شمال شرقی خراسان زادوولد می کرده است .
اخیرا ضمن مهاجرت در جنوب شرقی ایران دیده شده است .
پاشلک کوچک


انگلیسی : Jack Snipe
فرانسوی : Becassine soured
لاتین : Lymnocryptes minimus
مشخصات :

19 سانتیمتر ؛ از سایر پاشلک ها کوچکتر است . مشاهده آن بر روی زمین دشوار است ولی به کمک اندازه کوچکتر ، منقار خیلی کوتاه تر و پرواز آهسته تر و مستقیم تر ( گرچه گاهی ممکن است قدری تغییر جهت دهد ) می توان آن را از پاشلک معمولی تشخیص داد . هنگاه احساس خطر خیلی دیر از نهانگاه خود خارج می شود و بلافاصله فرود می آید ، معمولا هنگام فرار بی صدا پرواز می کند . اگر از فاصله نزدیک دیده شود تفاوت های دیگرش با پاشلک معمولی در خطوط روشن تر پشت است که با جلای بنفش رنگ آن تضاد خاصی دارد و نوار نخودی رنگ وسط تارک ، سفیدی روی دم و راهراه عرضی پهلوها را ندارد .
زیستگاه :

مانند پاشلک معمولی .
پراکندگی :

پاشلک کوچک پرنده‌ای‌ست که زمستان ها از پراکندگی نسبتا خوبی برخوردار است و تقریبا در همه جای ایران دیده می شود .
خانواده سلیم خرچنگ خور
Family Dromadidae

سلیم خرچنگ خور


انگلیسی : Crab plover
فرانسوی : Pluvier crap2ier
لاتین : Drommas ardeola
مشخصات :

36 سانتی‌متر ؛ نــر و ماده آن هم‌شکل ، با پر و بال سیاه و سفید ، سر کاملا سفید ، منقار سیاه خیلی قطور و دراز و پاهای دراز خاکستری به آسانی تشخیص داده می شود . از نظر شکل ظاهری ، قامت راست و سر بزرگ آن جلب توجه می کند . سلیم خرچنگ خور پرنده‌ای است اجتماعی .
زیستگاه :

سواحل دریا ، کنار مرداب‌های ساحلی ، سواحل هموار گلی و سدهای مرجانی . در تونل‌هایی که درون ماسه‌ها حفر می کند ، تخم می گذارد .
پراکندگی :

سلیم خرچنگ خور از جمله پرندگان بومی و نسبتا فراوان است ولی محل زادوولد آن به خوبی مشخص نیست . سوابقی از زادوولد این پرنده در جزایر بونه و دارا در خور موسی و جزایر کوچک نزدیک بندر بوشهر در دست است .
خانواده چاخ لق
Family Burhinidae

چاخ‌لق


انگلیسی : Stone Curlew
فرانسوی : Oedicneme criard
لاتین : Burhinus oedicnemus
مشخصات :

40 سانتی‌متر ؛ نر و ماده همشکل . پرنده‌ای است بزرگ و نسبتا زشت که با سر گرد و چشمهای درشت زرد رنگ از سایر پرندگان آبچر مشخص می شود . منقاری کوتاه و کلفت به رنگ زرد و سیاه ، پاهایی بلند و قطور به رنگ زرد روشن و پر و بالی با رگه‌رگه قهوه‌ای خاکی و سفید دارد . در پرواز طرح بال آن مشخص و شامل دو نوار سفید است ( که یکی از این نوارها در بال بسته تقریبا به طور واضح دیده می شود ) هنگام دویدن به حالتی دزدانه سر خود را پایین گرفته و قوز می کند . در حالی که پاها را زیر بدن به حالت افقی تا کرده است روی زمین استراحت می کند و هنگام احساس خطر بدن خود را پهن و سرش را روی زمین می‌گذارد . معمولا در ارتفاع کم و با بال زدن‌های آرام و مرتب پرواز می کند و گاهگاهی نیز بالبازروی می‌نماید . ولی هنگام غروب ضومن حرکت دسته‌جمعی ، پروازهای نامنظمی نیز از خود نشان می دهد .
زیستگاه :

در زمین‌های سنگلاخ یا ماسه‌ای و زمین‌های بایر با رویش گیاهی کم و گاهی نیز در کشتزارها زندگی می‌کند . در زمستان ممکن است در ساحل دریا دیده شود .
پراکندگی :

بطور کلی تابستان‌ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است ، گرچه معدودی از آنها ممکن است طی زمستان در سواحل جنوبی ایران باقی بمانند اما تعداد قابل توجه ای از این گونه را می توان در منطقه حفاظت شده باهوكلات ( گاندو) مشاهده کرد .!
چاخ‌لق هندی


انگلیسی : Great Stone Plover
فرانسوی : Grand oedicneme
لاتین : Esacus recurvirostris
مشخصات :

52 سانتی‌متر ؛ نر و ماده همشکل . پرنده آبچر بسیار بزرگی است با منقار خیلی قطور و اندکی رو به بالا ، طرح مشخص سیاه و سفید صورت ، سطح پشتی قهوه‌ای یکدست ، دمی با انتهای سیاه و سفید ، و طرح مشخص سیاه و سفید بال در پرواز . پاهایش دراز و به رنگ زرد مایل به سبز است . رفتارش شبیه چاخ‌لق است . هم در نور کم و هم در تاریکی شب فعالیت می کند . معمولا جفت جفت دیده می شوند .!
زیستگاه :

بستر شنی رودخانه‌های بزرگ ، سواحل ماسه‌ای یا گلی ، باتلاق‌های با درختان حرا و گاهی سواحل سنگی . روی زمین‌های ماسه‌ای تخم می گذارد .!
پراکندگی :

با وجود آنکه چاخ لق هندی از جمله پرندگان بومی ایران است ، اما امروزه به به تعداد خیلی کم دیده می‌شود به گونه‌ای که از جمله پرندگان حائز اهمیت استان هرمزگان بشمار می آید .!
ادامه دارد ...



1 تشکر با چوق از این پست از Ramana به میزان 100 چوق تشکر شده است . دلیل : پست مفید
Ramana آفلاین است   پاسخ به نقل قول چوق/پاداش
قدیمی 02-16-2014   #8 (لينک اين پست)
مدیران بازنشسته پرشین سون
 
آواتار Ramana
 
تاريخ عضويت: Nov 2013
محل سكونت: زیر گنبد کبود
سن: 24
اسم واقعی: رامانا
پست ها: 40,832
تشكرها (از ديگران): 3,154
تشكر شده 4,444 بار در 2,108 پست
چوق (ثروتمند شماره 5): 20,473,925
پاداش داده شده 403 مرتبه
تاکنون 62 مرتبه با چوق تشکر کرده
تشکر شده با چوق 129 مرتبه
فعاليت Longevity
1/20 9/20
Today پست ها
ssss40832

ويترين جوايز


عکسهای خریداری شده
نوشابه شنگولی پرسپولیس تهران
پيش فرض

خانواده فالاروپ
Family Phalaropodidae

آبچرهای کوچک شناگر با منقار نازک و پاهایی که طرفین انگشتان آن پره‌دار است . پرندگانی رام و زود انس هستند ، به راحتی شنا می کنند و ضمن شنا کردن سر خود را بالا و پایین می برند . هنگام تغذیه یک حرکت چرخشی روی آب انجام می دهند و بدین ترتیب جانوران کوچکی را که به سطح آب می آیند شکار می کنند . نــر و ماده آنها همشکل نیست ، ماده‌ها بزرگتر و خوشرنگتر هستند . روی زمین لانه می سازند ، از سخت پوستان ، حشرات و بعضی مواد گیاهی تغذیه می کنند .
فالاروپ گردن سرخ


انگلیسی : Red-necked Phalarope
فرانسوی : Phalarope a bec etroit
لاتین : Phalaropus lobatus
مشخصات :

17 سانتی‌متر ؛ در پر و بال زادوولد با گلو و سطح شکمی سفید و لکه‌های بزرگ نارنجی روشن طرفین و پایین گردن ( که در پرنده نــر کمتر واضح است ) مشخص می شود . در پاییز سطح پشتی آن رگه‌رگه است و نوار بالی سفیدش در زمینه بال‌های تیره رنگ آن جلوه خاصی دارد . منقار و پاهایش سیاه می باشد واز نزدیک منقار خیلی باریک آن وسیله تشخیص خوبی است . پرنده نابالغ شبیه بالغ زمستانی است ولی تارک و سطح پشتی آن خیلی پررنگتر است که از تلیله سفید به وسیله خط چشمی خاص ، منقار خیلی ظریف‌تر و عادت شنا کردن تشخیص داده می شود .!
زیستگاه :

در خارج از فصل زادوولد در دریا دیده می شود ، ولی ضمن عبور مهاجرتی در سواحل و آب‌های داخل خشکی نیز دیده می شود .
پراکندگی :

فالاروپ گردن سرخ پرنده‌ای‌ست که به صورت مهاجر عبوری از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده و تقریبا در همه جای ایران دیده می شود !
فالاروپ بلوطی


انگلیسی : Grey Phalarope
فرانسوی : Phalarope a bec large
لاتین : Phalaropus fulicarius
مشخصات :

20 سانتی‌متر ؛ از نظر شکل ظاهری و رفتار شبیه فالاروپ گردن سرخ است ، ولی در پر و بال زادوولد شطح شکمی بلوطی پررنگ ، صورت سفید ، تارک تیره و منقار زرد ، به آسانی از آن تشخیص داده می‌شود . در پاییز و زمستان به فالاروپ گردن سرخ شباهت زیادی پیدا می کند . اما اندکی بزرگتر و کمرنگتر از آن است و سطح پستی خاکستری تقریبا یکدست دارد . منقارش کوتاه‌تر و ضخیم‌تر ( معمولا با قاعده زردرنگ ) می باشد ، و پاهای کمرنگ‌تر با پره‌های زردرنگ در طرفین انگشتان دارد .
زیستگاه :

مانند فالاروپ گردن سرخ است ولی کمتر دور از آب دیده می شود .
پراکندگی :

فالاروپ بلوطی يکي از پرندگان اتفاقي و مهاجر عبوري کمياب ايران است و به صورت مهاجرعبوری و به ندرت درسواحل دریای خزر( در پارك ملى خشكى- دريايى بوجاق )دیده می شود ، به گونه‌ای که طی ۱۵ سال گذشته تنها دوبار درسطح كشور مشاهده شده است ، احتمال آن می رود که درخلیج فارس مهاجرت منظم‌تری داشته باشد .!
خانواده دارکوب
Family Picidae

پرندگانی هستند درخت‌زی با منقاری قوی و نوک‌تیز که با آن تنه درختان را سوراخ می کنند . زبان آنها خیلی دراز است و پاهای قویی دارند که دو انگشت آن در جلو و دو انگشت در عقب قرار دارد . دم آنها محکم است و هنگام بالا رفتن از درخت از آن به عنوان تگیه‌گاه استفاده می کنند . پرندگانی تک‌زی هستند ؛ پروازی پرتوان و موجی دارند ، نر و ماده آنها همشکل نیست . بیشتر نرها روی سرشان یک قسمت قرمز رنگ دارند . در سوراخ‌هایی که در تنه درخت ایجاد می کنند آشیانه می سازند . از حشرات ، میوه‌ها و مغز دانه‌ها و شیره درختان تغذیه می کنند .!
دارکوب راهراه


انگلیسی : Wryneck
فرانسوی : Torcol fourmilier
لاتین : Junx torquilla
مشخصات :

16 سانتی‌متر ؛ نر و ماده همشکل . با اینکه منسوب به دارکوب‌ها است ولی ظاهر و رفتارش ببیشتر شبیه پرندگان گنجشکسان می باشد . از فاصله دور بنظر قهوه‌ای مایل به خاکستری یکدست می‌آید ، با سطح شکمی کمرنگتر . از نزدیک پر و بالش با خطوط موجدار ، شبیه شبگردها است . سطح پشتی و دم دراز آن ( که در انتها گرد می باشد ) راهراه نزدیک بهم خاکستری ، قهوه‌ای و نخودی دارد . سطح شکمی آن نخودی رنگ است با نقش شطرنجی قهوه‌ای مایل به خاکستری . پاهای آن مانند دیگر دارکوب‌ها دو انگشت در جلو و دو انگشت در عقب دارد . پرهای تارکش گاهی سیخ می شود . بیشتر از آنکه خودش دیده شود ؛ صدایش به گوش می‌رسد . روی زمین تغذیه می کند و در حالی که دم را بالا نگهداشته است ، جست‌های کوتاه می زند .هم روی شاخه‌ها می نشیند و هم مانند دارکوب‌ها به تنه درخت‌ها می چسبد . پروازش موجی است و بیشتر شبیه چکاوکی با دم بلند بنظر می آید . !
زیستگاه :

باغ‌ها ، میوه‌زارها ، پارک‌ها و ردیف درخت کنار مزارع . در سوراخ‌های موجود در تنه درختان و شکاف ساختمان ها و امثال آن آشیانه می سازد . !
پراکندگی :

دارکوب راهراه از جمله پرندگانی‌ست که در گذشته نچندان دور ، در تابستان‌ها به تعداد کم دیده می‌شده و به‌صورت مهاجر عبوری ازپراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده ، تقریبا در همه جای ایران دیده می‌شده ؛ اما در حال حاضر اطلاع دقیق و مستندی از تعداد و وضعیت پراکندگی این پرنده در دسترس نیست .‌!
دارکوب سبز


انگلیسی : Green Woodpecker
فرانسوی : Pic vert
لاتین : Picus viridis
مشخصات :

31 سانتی‌متر ؛ دارکوبی است بزرگ با سطح پشتی سبز تیره ، سطح شکمی سبز مایل به خاکستری کمرنگ و تارک قرمز که دمگاه و قسمت پایین پشت آن زرد رنگ می‌باشد . طرفین سر و نوار شاربی خیلی پهنی دارد که وسط آن قرمز می باشد . پرنده نابالغ کمرنگ‌تر است و به طور مشخص خال‌خال و رهراه است . اغلب روی زمین می نشیند و از مورچه‌ها تغذیه می کند . با بدنی قائم و به‌طور آهسته روی زمین جست می‌زند . پروازش موجی و پردامنه است و بین هر حرکت بالا رفتن ، بال‌بسته‌روی‌های نسبتا طولانی دارد ( رجوع شود به دارکوب سبز راهراه )
زیستگاه :

جنگل‌های برگ‌ریز ، پارک‌ها ، کشتزارها ، زمین‌های غیر محصور با درخت‌های پراکنده . در سوراخ‌هایی که در درختها ایجاد می کند ، آشیانه می سازد .!
پراکندگی :

دارکوب سبز از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
دارکوب سبز راهراه


انگلیسی : Scaly-bellied Woodpecker
فرانسوی : Pic ecaille
لاتین : Picus squamatus
مشخصات :

33 سانتی‌متر ؛ از نظر شکل ظاهری شبیه دارکوب سبز ، ولی اندکی بزرگتر است . سطح پشتی آن سبز رنگ می باشد که در ناحیه دمگاه به زردی می گراید . بال‌هایش قهوه‌ای مایل به زردرنگ و مشخص ، و دم آن دارای راهراه‌ عرضی قهوه‌ای و سفید است . سطح شکمی سفید مایل به سبز با نقوش فلسی سیاهرنگ روی پهلوها و قسمت پایین شکم می باشد . نوار شاربی سیاه و سفید واضح و نوار چشمی سفید دارد . تارک در پرنده نر قرمز روشن و در پرنده ماده سیاه است . رفتارش شبیه دارکوب سبز است و اغلب روی زمین از مورچه و موریانه تغذیه می کند .
زیستگاه :

جنگل‌های برگ‌ریز تنک . باغ‌های میوه و مناطق باز با درخت‌های پراکنده تا ارتفاع سه‌هزار متر . در سوراخ تنه درختان آشیانه می‌سازد . !
پراکندگی :

بنا به گزارش Zarudny دارکوب سبز راه راه ، در شمال خراسان و به ندرت در سیستان زادوولد می کرده است ولی اخیرا در این مورد گزارشی در دست نیست .
دارکوب سیاه


انگلیسی : Black Woodpecker
فرانسوی : Pic noir
لاتین : Dryocopus marius
مشخصات :

45 سانتی‌متر ؛ از همه دارکوب‌ها بزرگتر و تقریبا به اندازه کلاغ است ، با پر و بال سیاه یکدست . تارک پرنده نر قرمز و تفقریبا کاکلی است ، ولی پرنده ماده فقط یک لکه قرمز در پشت سر دارد . چشم‌هایش زرد است و منقاری کمرنگ دارد . دارکوب سیاه پروازی آرام و موجی دارد .!
زیستگاه :

جنگل‌های کهن در نواحی کوهستانی . آشیانه‌اش را که به شکل سوراخی بیضوی و خیلی بزرگ است در تنه درخت ( گاهی در ارتفاع زیاد ) می سازد .
پراکندگی :

دارکوب سیاه پرنده‌ای‌ست بومی و در گذشته نچندان دور از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است ، و اما در حال حاضر اطلاع دقیق و مستندی از وضعیت تعداد و پراکندگی آن در دسترس نیست .!
دارکوب خالدار بزرگ


انگلیسی : Great Spotted Woodpecker
فرانسوی : Pic epeiche
لاتین : Dendrocopos major
مشخصات :

22 سانتی‌متر ؛ خیلی کوچکتر از دارکوب سبز و خیلی بزرگتر از دارکوب کوچک است . به‌وسیله پشت سیاه ، پرهای سفید شانه و پوشپرهای زیر دمی قرمز از دارکوب کوچک تشخیص داده می‌شود . ( سطح پشتی دارکوب کوچک منظره راهراه عرضی دارد ) روی گونه سفید آن یک نوار عرضی سیاه و ممتد دیده می‌شود . سطح شکمی آن سفید یا شیر قهوه‌ای کمرنگ و یکدست است به‌جز بخش عقبی شکم و پوشپرهای زیر دم که قرمز رنگ می باشد . پرنده نر یک لکه پس سری به رنگ قرمز دارد ، ولی پرنده نابالغ ( در هر دو جنس ) تمام تارکش قرمز است . . دارکوب خالدار خالدار بزرگ پرنده‌ای‌ست که به ندرت بر روی زمین تغذیه می کند ( رجوع شود به دارکوب سر سرخ ، دارکوب باغی ، دارکوب بلوچی و دارکوب بال سفید )
زیستگاه :

بیش از دارکوب سبز به باغ‌ها و درخت‌زارها بستگی نشان می دهد .
پراکندگی :

با توجه به این امر که از تعداد و وضعیت پراکندگی امروز آن اطلاع کاملا دقیقی وجود ندارد اما دارکوب خالدار بزرگ ؛ پرنده‌ای ‌ست بومی ایران و می تواند از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده باشد .
دارکوب بال سفید


انگلیسی : White-winged Spotted Woodpecker
فرانسوی : Pic a alies blanches
لاتین : Dendrocopos leucopterus
مشخصات :

23 سانتی‌متر ؛ دارکوب بال سفید خیلی شبیه دارکوب خالدار بزرگ ، ولی اندکی بزرگتر از آن است ، با سفیدی کمی بیشتر روی پیشانی و سفیدی خیلی بیشتر روی بال بخصوص روی شاهپرهای ثانوی . سطح شکمی آن کاملا سفید است . دارکوب بال سفید ماده ؛ قرمزی روی تارک را ندارد . رفتار ، صدا و زیستگاهش شبیه دارکوب باغی است .
پراکندگی :

از وضعیت تعداد و پراکندگی این پرنده اطلاع دقیقی در دست نیست اما احتمالا دارکوب بال سفید پرنده‌ای‌ست بومی ایران . به تعداد کم در منتهی‌الیه شمال شرقی ایران دیده می‌شود ولی این امر نیاز به بررسی‌های گسترده‌تری دارد .
دارکوب باغی


انگلیسی : Syrian Woodpecker
فرانسوی : Pic syriaque
لاتین : Dendrocopos syriacus
مشخصات :

22 سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه دارکوب خالدار بزرگ است ولی نداشتن نوار عرضی سیاه روی گونه باعث می‌شود که صورتش سفید بنظر بیاید . در مقایسه با دارکوب خالدار بزرگ سفیدی دم آن کمتر است ولی بال‌هایش سفیدی بیشتری دارد ، و قرمزی پوشپرهای زیر دمش کمرنگ می باشد . پرنده نابالغ بخاطر قرمزی تارک ممکن است با دارکوب سر سرخ اشتباه شود ، ولی طوق سینه‌ای قرمز کمرنگ و نوار شاربی سیاه که به منقار متهی می‌شود ، آن را از متمایز می سازد ( رجوع شود به دارکوب بلوچی و دارکوب سر سرخ )
زیستگاه :

بیشتر در اطراف روستاها و نزدیک کشتزارها دیده می شود .
پراکندگی :

دارکوب باغی پرنده‌ای است بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
دارکوب بلوچی


انگلیسی : Sind pied Woodpecker
فرانسوی : Pic du Sind
لاتین : Dendrocopos assimilis
مشخصات :

20 سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه دارکوب باغی ولی اندکی از آن کوچکتر ، و نوار طولی سیاه کنار گلو و گردنش کوتاه‌تر است ، و بیشتر به صورت یک نوار شاربی جلوه می کند . نر بالغ با تارک کاملا قرمز مشخص می‌شود ولی پرنده ماده تارکش قرمز نیست . رفتار و صدای دارکوب بلوچی شبیه دارکوب باغی است .
زیستگاه :

مانند دارکوب باغی ولی بیشتر در بیشه‌های گز دیده می‌شود . در سوراخ تنه درخت‌ها آشیانه می سازد .!
پراکندگی :

دارکوب بلوچی پرنده‌ای‌ست بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است . در منطقه‌ای که با دارکوب باغی ؛ هم‌بوم است بین آن دو ، دو رگه‌هائی در طبیعت یافت می‌شود .!
دارکوب سر سرخ


انگلیسی : Middle Spotted Woodpecker
فرانسوی : Pic mar
لاتین : Dendrocopos medius
مشخصات :

21 سانتی‌متر ؛ ممکن است با دارکوب خالدار بزرگ و دارکوب باغی اشتباه شود ولی اندکی از آنها کوچکتر است . تارکی به رنگ قرمز روشن و بدم حاشیه سیاه دارد که تا اندازه‌ای کاکل مانند است . سفیدی طرفین سرش بیشتر و نوار شاربی سیاه ان خیلی باریک می باشد ، ولی نوار چشمی سیاه را ندارد . بنابراین سر بطور کلی کمرنگ بنظر می اید . سطح شکمی آن سفید است با پهلوهای رگه‌رگه که به تدریج در رنگ قرمز شکم محو می شود ( بر خلاف دارکوب خالدار که این رنگ قرمز حد قاطعی دارد ) . بال‌هایش دارد راهراه عرضی مشخص سیاه و سفید است و سفیدی شانه‌های آن باریکتر از سفیدی شانه دارکوب خالدار بزرگ می‌باشد . دارکوب سر سرخ ماده تیره‌تر و قرمزی تارکش کمرنگ‌تر است .
زیستگاه :

معمولا در سطوح بالای جنگل دیده می شود و در درخت‌های برگ‌ریز . در ارتفاع زیاد سوراخ ایجاد کرده ، لانه می‌سازد .!
پراکندگی :

دارکوب سرسرخ ؛ پرنده‌ای‌ست بومی ایران و به تعداد نسبتا فراوان در کوه‌های زاگرس و شمال غربی ایران دیده می‌شود . وجود آن در کوه‌های البرز نیاز به بررسی دارد . !
دارکوب کوچک


انگلیسی : Lesser Spotted Woodpecker
فرانسوی : Pic epeichette
لاتین : Dendrocopos
مشخصات :

14 سانتی‌متر ؛ کوچکترین دارکوب در خانواده دارکوب‌ها است و از همه دارکوب‌های ابلق دیگر به‌ کمک چثه کوچک ( اندازه گنجشک ) ، سطح پشتی با راهراه عرضی سیاه و سفید و فقدان رنگ قرمز در پوشپرهای زیر دم تشخیص داده می‌شود . پیشانی ، گونه‌ها و سطح شکمی ان تقریبا سفید رنگ است با چند رگه تیره‌رنگ در پهلوها . تارک دارکوب کوچک نر ؛ قرمز تیره و تارک پرنده ماده تقریبا سفید است . پرنده نابالغ اثری از رنگ قرمز روی تارک دارد و سطح شکمی آن قهوه‌ای‌تر می باشد . این پرنده معمولا خود را از انظار پنهان نگاهمیدارد و بیشتر اوقات در بین شاخه‌های کوچک بالی درخت به‌سر می برد و مرتبا این سو و آن سو می پرد .
زیستگاه :

میوه‌زارهای کهن و درخت‌زارهای با فضای باز
پراکندگی :

دارکوب کوچک پرنده‌ای است بومی ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است .!
خانواده باد خورک
Family Apodidae

پرندگانی هستند هواگرد که ظاهرا به چلچله‌ها و پرستوها شباهت دارند و از حشرات در حال پرواز تغذیه می‌کنند . بدن باریک ، بال‌های دراز و داس‌شکل و دمی کوتاه دارند . پاهای آنها خیلی کوتاه است و معمولا اجتماعی هستند . پروازی بسیار پرتوان و سریع دارند و بیش از همه پرندگان در هوا به‌سر می برند . نر و ماده آنها همشکل است و در سوراخ‌ها آشیانه می کنند ولانه خود را از آمیختن بزاق با مواد گیاهی می سازند .
بادخورک کوچک


انگلیسی : Little Swift
فرانسوی : Martinet a croupion blanc
لاتین : Apus affinis
مشخصات :

12 سانتی‌متر ؛ از همه بادخورک‌ها کوچکتر و پر و بالش یکدست سیاه است به‌جز چانه و گلوی کمرنگ و دمگاه کاملا سفید . دمش به‌جای آنکه دوشاخه باشد بیشتر چهارگوش است . نباید این پرنده را با چلچله دمگاه سفید که سطح شکمی کاملا سفید دارد ، اشتباه کرد . خیلی اجتماعی است ، به‌ویژه در فصل زادوولد
زیستگاه :

مناطق باز در حوالی شهرها و روستاها . زیر لبه پشت بام ، در خرابه‌ها و یا روی لبه صخره‌های مرتفع لانه می سازد .!
پراکندگی :

بادخورک کوچک پرنده‌ای‌ست که تابستان‌ها در نقاط مختص به خود ازپراکندگی نسبتا فراوانی‌برخوردار است
بادخورک دودی


انگلیسی : Pallid Swift
فرانسوی : Martinet pale
لاتین : Apus pallidus
مشخصات :

16 سانتی‌متر ؛ این پرنده به بادخورک معمولی بسیار شبیه است با این تفاوت که رنگ آن قهوه‌ای مایل به خاکستری کمرنگ‌تر ، سفیدی ناحیه گلویش وسیع‌تر ، پهلوهایش دارای لکه‌های کمرنگ و سطح فوقانی شاهپری های ثانوی آن کمرنگ‌تر از بقیه بال است . ضمنا با ممارست می توان از روی طرح کلی بدن در حال پرواز و با توجه به پهن‌تر بودن سر ، این پرنده را از بادخورک معمولی تشخیص داد . بال‌زدنش سریع‌تر از بادخورک معمولی است . رفتار ، صدا و زیستگاهش مانند بادخورک معمولی است و اغلب همراه آن دیده می شود .!
پراکندگی :

بادخورک دودی پرنده‌ای است بومی و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
بادخورک معمولی


انگلیسی : Swift
فرانسوی : Martinet noir
لاتین : Apus apus
مشخصات :

16 سانتی‌متر ؛ از همه پرندگان این خانواده به وسیله بال‌های دراز داسی شکل ، پر و بال دودی مایل به سیاه ، چانه تقریبا سفید ( که به ندرت دیده می‌شود ) و دم دو شاخه و کوتاه مشخص می شود . پرنده‌ای اجتماعی و دایما در پرواز است . پروازی خیلی سریع و مشخصی دارد و در عین حال که بال‌های آن چندان انعطاف‌پذیر نیست ، بی‌نهایت سریع بال می زند . در فصل زادوولد پرنده‌ای پر سر و صداست و با صدای جیغ مانند و جنب و جوش بسیار یکدیگر را روی بام‌ها و اطراف ساختمان‌ها دنبال می کنند .
زیستگاه :

هواگرد و اغلب در پرواز است . در همه‌جا ممکن است دیده شود ولی بیشار در جاهائی که برای لانه‌سازی مناسب است یافت می شود . معمولا در سقف یا زیر لبه شیروانی ساختمانها ، شکاف صخره‌ها و یا سوراخ درخت‌ها آشیانه می سازد .!
پراکندگی :‌

بادخورک معمولی از جمله پرندگانی ست که تابستان‌ها از پراکندگی خیلی زیادی برخوردار است .!
بادخورک کوهی


انگلیسی : Alpine Swift
فرانسوی : Martinet alpin
لاتین : Apus melba
مشخصات :

21 سانتی‌متر ؛ ( بالباز 53 سانتی‌متر ) از بادخورک معمولی خیلی بزرگ‌تر است ، کمرنگ‌تر و قهوه‌ای رنگ‌تر است . سطح شکمی آن سفید و نوار سینه‌ای قهوه‌ای دارد . وقتی با هم دیده شوند ، تفاوت اندازه ؛ تشخیص آنها را آسان می سازد . بادخورک کوهی صدایی مشخص دارد اما رفتار و پروازش شبیه بادخورک معمولی است ، ولی اغلب با بال‌های فروافتاده بالباز روی می کند . پرنده‌ای است اجتماعی .!
زیستگاه :

به طور عمده در کوهستان‌های سنگی مرتفع و گاهی در صخره‌های مشرف به دریا و یا در ساختمان‌های متروک دیده می شود . آشیانه فنجان شکل خود را در شکاف سنگها و زیر شیروانی ساختمان‌ها می سازد . معمولا به صورت دسته‌جمعی لانه‌سازی می کنند .!
پراکندگی :

بادخورک کوهی از جمله پرندگانی‌ست که در فصل تابستان‌ از پراکندگی فراوانی برخوردار است .!
خانواده کلاغ
Family Corvidae

این خانواده شامل بزرگترین پرندگان گنجشکسان است . بالها و پاهای نیرومند دارند ، منقار آنها نسبتا بلند و قوی است . پرندگانی اجتماعی هستند و پروازی پرتوان دارند و اغلب گستاخ و جنگجو می باشند . نر و ماده آنها همشکل است و روی درخت‌ها و صخره‌ها و در سوراخ‌ها اشیانه می سازند . همه‌چیز خوارند و اغلب تخم‌ها و جوجه‌های پرندگان دیگر را می ربایند . !
جی‌جاق


انگلیسی : Jay
فرانسوی : Geai des chenes
لاتین : Garrulus glandarius
مشخصات :

34 سانتی‌متر ؛ نشانه‌های تشخیص این پرنده عبارت است از بدن قهوه‌ای مایل به صورتی ، دم سیاه ، لکه مشخص روی بال‌ها ، راهراه عرضی آبی و سیاه پوشپرهای بال . پرهای سیاه و سفید تارک خود را به صورت کاکل بلند می کند . چشم‌هایش آبی کمرنگ است و پروازی سنگین دارد ، اغلب به صورت گله های کوچک و پرسر و صدا دیده می شود .
زیستگاه :

جی جاق پرنده‌ای‌ست که به ندرت دور از درخت دیده می شود . معمولا در جنگل‌های دور دست لانه می‌سازد . !
پراکندگی :

جی جاق از جمله پرندگانی‌ست که در گذشته نچندان دور از پراکندگی فراوانی برخوردار بوده است و اما در حال حاضر اصلاع دقیق و مستندی از وضعیت تعداد و پراکندگی این پرنده بومی ایرانی در دست نیست .!
زاغی


انگلیسی : Magpie
فرانسوی : Pie bavarde
لاتین : Pica pica
مشخصات :

45 سانتی‌متر ؛ با پر و بال سیاه و سفید و دم دراز به آسانی تشخیص داده می شود . پرهای شانه ، پهلوها و شکم آن سفید و بقیه پر و بالش سیاه با جلای آبی ، سبز و ارغوانی است . اغلب به صورت دسته‌های کوچک دیده می شود که در زمستان گله های بزرگ را تشکیل می دهند .!
زیستگاه :

کشتزارها ، مناطق باز با پرچین‌ها و تعدادی درخت . روی درخت‌های بلند ، بوته‌های خار ، پرچین‌ها و حاشیه جنگل‌ها لانه می‌سازد . معمولا روی لانه خود را با تکه شاخه‌های خاردار به شکل گنبد می پوشاند .
پراکندگی :

زاغی از پرندگان بومی ایران است و از پراکندگی زیادی برخوردار است .!
زاغ بور


انگلیسی : Pleske's Ground Jay
فرانسوی : Geai terrestre
لاتین : Podoces pleskei
مشخصات :

24 سانتی‌متر ؛ پر و بالش به‌طور کلی نخودی مایل به صورتی است با لکه سیاه کوچک بین قاعده منقار و چشم و یک لکه بزرگ سیاه در قسمت بالای سینه . بال‌هایش به‌طور کلی سیاه و دارای دو نوار بالی است که یکی باریک و دیگری پهن می باشد و در سراسر طول بال امتداد دارد . دمش سیاه است و به زحمت می توان آن را وادار به پرواز کرد ، حتی هنگام احساس خطر نیز دویدن را ترجیح می دهد . به چکاوک هدهدی یا هدهد بیشتر شباهت دارد تا به یک زاغ . زاغ بور می تواند به عنوان یكی از مهمترین مظاهر طبیعت ایران زمین بیش از پیش به جهانیان معرفی شود ومشتاقان بسیاری را به سوی كویرمركزی ایران گسیل دارداما كارشناسان معدودی این پرنده و ویژگی های آن را مورد بررسی قرار داده اند .!
زیستگاه :

استپ‌های بیابانی وسیع ؛ بیابان‌های ماسه‌ای با گیاهان پراکنده و دشت‌های پوشیده از گیاه قیچ ( Zygophyllum ) . در میان بوته‌های کوتاه آشیانه می سازد .!
پراکندگی :

زاغ بور پرنده‌ای‌‌ست که بومی نقاط خاصی‌ از ایران است و در منطقه مختص به خود از پراکندگی نسبتا خوبی برخوردار است .!
زاغ نوک سرخ


انگلیسی : Chough
فرانسوی : Crave a bec rouge
لاتین : Pyrrhocorax pyrrhocorax
مشخصات :

39 سانتی‌متر ؛ پر و بالش سیاه مایل به آبی براق است ، منقار قرمز دراز و خمیده و پاهای قرمز رنگ دارد . پروازش پرتوان ، سبک و اغلب با حرکات آکروباتیک همراه است . هنگام بالباز اوج‌گیری شاهپرهای نخستین بال کاملا از هم جدا و به بالا برگشته است . زاغ نوک‌سرخ پرنده‌ای اجتماعی است و تفاوت آن با کلاغ گردن بور این است که پر و بال خاکستری ندارد . از زاغ نوک‌زرد به‌وسیله منقار قرمز رنگ و درازتر مشخص می شود .
زیستگاه :

کوهستان‌ها و صخره‌های مشرف به دریا . در شکاف سنگ‌ها و لبه پرتگاه‌ها و درون غارها لانه می سازد . !
پراکندگی :

زاغ نوک سرخ پرنده‌ای‌ست بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
زاغ نوک زرد


انگلیسی : Alpine Chough
فرانسوی : Chocard a bec jaune
لاتین : Pyrrhocorax graculus
مشخصات :

38 سانتی‌متر ؛ تفاوت آن با زاغ نوک‌سرخ در این است که منقارش زرد رنگ ، خیلی کوتاه‌تر و راست‌تر است . پاهایش قرمز می باشد و از نزدیک پر و بالش سیاه‌تر بنظر می آید و جلای آبی کمتری دارد . رفتارش شبیه زاغ نوک سرخ است . پرنده نابالغ کدرتر است با پاهای سیاه رنگ !
زیستگاه :

کوهستان‌ها . معمولا در نقاط هموار دشت و در ساحل دریا دیده نمی شود . در شکاف سنگ‌ها و خرابه‌ها لانه می سازد .
پراکندگی :

زاغ نوک زرد از جمله پرندگان بومی ایران است و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است
در زمستان به نقاط کم ارتفاع‌تر کوچ می کند . !
کلاغ گردن بور


انگلیسی : Jackdaw
فرانسوی : Choucas des tors
لاتین : Corvus monedula
مشخصات :

33 سانتی‌متر ؛ پرنده‌ای است سیاه رنگ با پس گردن و پوشپرهای گوش به رنگ خاکستری . سطح شکمی آن خاکستری پررنگ است . چشم‌هایش خاکستری کمرنگ می باشد . از کلاغ سیاه و سایر کلاغ‌ها با اندازه کوچکتر ، بال‌زدن سریع‌تر ، منقار کوتاه‌تر و صدای خاص ، تشخیص داده می‌شود . گلاغ گردن‌بور پرنده‌ای است اجتماعی و اغلب همراه کلاغ‌سیاه‌ها و سارها دیده می شود .
زیستگاه :

پارک‌ها ، صخره‌های مرتفع کوهستانی ، ساختمان‌های قدیمی و کشتزارها . به‌طور دسته‌جمعی در سوراخ درخت‌ها ، ساختمان‌ها ، صخره ها ، گاهی در داخل سوراخ‌های زمین و روی شاخه‌ درخت‌ها لانه می سازد .!
پراکندگی :

به‌طور کلی کلاغ گردن بور ؛ پرنده‌ای‌ست بومی ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است . زادوولد این پرنده از کوههای منتهی‌الیه شمال خراسان گزارش شده است .!
هندی


انگلیسی : House Crow
فرانسوی : Corbeau familier
لاتین : Corvus splendens
مشخصات :

43 سانتی‌متر ؛ از کلاغ ابلق اندکی کوچکتر می باشد . پر و بالش تماما سیاه است به‌جز طوق پهن خاکستری گردن که از پشت تا قسمت بالای جبه و از جلو تا قسمتی از شکم ادامه پیدا می کند . نباید آنرا با کلاغ گردن بور که منقاری کوچکتر ، سفید و شکمی سیاه و حلقه چشمی سفید ( نه قهوه‌ای ) دارد ، اشتباه کرد . کلاغ هندی معمولا پرنده‌ای اجتماعی است و رفتار و صدایش شبیه کلاغ ابلق می باشد .
زیستگاه :

زمین‌های وسیع زراعتی ، معمولا در حوالی مناطق مسکونی . روی درخت آشیانه می سازد .!
پراکندگی :

کلاغ هندی از پرندگان بومی جزیره خارک است و در گذشته نچندان دور از پراکندگی فراوانی در این منطقه برخوردار بوده است ولی بدون شک جمعیت آن از پرنده‌های قفسی فراری یا نمونه‌هائی که به این جزیره آورده شده ، نتیجه شده است . گزارش‌های قدیمی از جنوب بلوچستان نیز ممکن است از این قبیل باشد و اما در حال حاضر اطلاع دقیق و مستندی از وضعیت تعداد و پراکندگی این پرنده در دست نیست .!
کلاغ سیاه


انگلیسی : Rook
فرانسوی : Corbeau
لاتین : Corvus frugilegus
مشخصات :

45 سانتی‌متر ؛ کاملا سیاه با جلای قوس و قزحی که از سایر کلاغ‌ها به‌وسیله صورت بدون پر تقریبا سفید و منقار سیاه مایل به خاکستری که نوک‌تیزتر و باریکتر است ، مشخص می شود . هنگام راه‌رفتن پرهای ران‌هایش به طرز قابل توجهی افشان و ریشه ریشه به‌نظر می‌آید . پرنده نابالغ کدرتر است و صورتش به‌طور کامل پوشیده از پر می باشد . پروازش سریع و مستقیم ، و بال‌زدن‌های آن تندتر از کلاغ ابلق است . کلاغ سیاه پرنده‌ای است اجتماعی .
زیستگاه :

زمین‌های زراعتی با تعدادی درخت . به‌طور دسته‌جمعی بالای درخت‌ها آشیانه می سازد .!
پراکندگی :

کلاغ سیاه پرنده ای است که زمستان‌ها از پراکندگی فراوانی برخوردار است و نیز به تعداد فراوان در ایران زادوولد می کند .!
کلاغ جنگلی


انگلیسی : Jungle Crow
فرانسوی : Comeille a gros bec
لاتین : Corvus macrorhynchos
مشخصات :

46 تا 50 سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه غراب است ولی با اندازه کوچکتر و صدای متفاوت از آن مشخص می‌شود . پر و بالش تماما سیاه است با جلای آبی ارغوانی . منقاری سیاه است با جلای آبی ارغوانی . منقاری سیاه و خیلی بزرگ دارد . شکل دم که در انتها سه گوش است و صدای خاص ، این پرنده را از نژادهای خاوری سیاه‌رنگ ( کلاغ ابلق ) متمایز می سازد . رفتارش شبیه کلاغ ابلق ولی بیشتر از آن اجتماعی است .!
پراکندگی :

طبق گفته Zarudny کلاغ جنگلی به صورت بومی و به تعداد کم در شمال شرقی خراسان و به ندرت در سیستان وجود داشته است ، اما اخیرا هیچگونه گزارشی مبنی بر وجود این پرنده در دست نیست .
کلاغ ابلق


انگلیسی : Hooded Crow
فرانسوی : Corneille mantelee
لاتین : Corvus corone
مشخصات :

47 سانتی‌متر ؛ کلاغی است آشنا و فراوان که به وسیله پشت و سطح شکمی خاکستری ، سر ، گلو ، بال‌ها و دم سیاه مشخص می گردد . نژاد بومی خوزستان ( C.c.capellanus ) قسمت‌های خاکستری پر و بالش خیلی کمرنگ‌تر است به‌طوری که تقریبا سیاه و سفید بنظر می رسد . نژاد دیگری که زمستان‌ها به تعداد کم در خراسان دیده می شود ( C.c orintalis ) پر و بالی کاملا سیاه دارد و از غراب به وسیله اندازه کوچکتر ، منقار باریکتر ، دم گرد و صدایش مشخص می شود . پرواز این پرنده مستقیم ، آهسته و منظم است و به ندرت بالباز اوج می گیرد . معمولا تک‌زی است و گاهی هم جفت جفت دیده می شود . در نقاطی که غذا فراوان باشد به صورت گله‌های بزرگ دیده می شوند .
زیستگاه :

شهرها ، روستاها ، تبریزی‌زارها ، زمین‌های زراعتی ، جنگلها و مناطق کوهستانی با درخت‌های پراکنده . معمولا روی درخت و گاهی روی صخره‌ها آشیانه می شازد .!
پراکندگی :

کلاغ ابلق از جمله پرندگان بومی ایران است و از پراکندگی زیادی برخوردار است .!
غراب گردن قهوه‌ای


انگلیسی : Brown-necked Raven
فرانسوی : Corbeau brun
لاتین : Corvus ruficollis
مشخصات :

49 سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه غراب ولی از آن کوچکتر ، پس گردنش به رنگ قهوه‌ای مسی و پر و بالش دارای جلای کمتری است . رفتار غراب گردن قهوه‌ای شبیه غراب می باشد ( رجوع شود به غراب )
زیستگاه :

بیابان‌ها ، تپه و ماهورهای لم‌یزرع ، سواحل ، زمین‌های زراعتی مناطق خشک و گاهی در اطراف دهکده‌ها . روی درخت آشیانه می سازد .!
پراکندگی :

غراب گردن قهوه‌ای از جمله پرندگان بومی ایران است و زمانی از پراکندگی فراوانی برخوردار بوده است و اما در حال حاضر اطلاع دقیق و مستندی از وضعیت تعداد و پراکندگی آن در دست‌رس نیست . احتمالا در سراسر دشت لوت و قسمت جنوبی دشت کویر زادوولد می کند .!
غراب


انگلیسی : Raven
فرانسوی : Grand corbeau
لاتین : Corvus corax
مشخصات :

63 سانتی‌متر ؛ اندازه بزرگ ، منقار سیاه بزرگ ، پرهای گلویی افشان ، انتهای سه‌گوش دم ، و صدای نافذ و خاص ، آن را به آسانی از کلاغ های کوچکتر مشخص می سازد . پر و بالش سیاه است و در نور مناسب جلای قوس و قزحی نشان می دهد . پروازش پر توان و مستقیم است ، غالبا بالبازروی و بالباز اوج‌گیری می کند . در دوران جفت‌گیری پروازهای آکروباتیک انجام می دهد . ( رجوع شود به غراب گردن قهوه‌ای )
زیستگاه :

محل زیست و زادوولدش روی صخره‌های مشرف به دریا ، در کوهستان‌ها و همچنین روی درخت‌ها است .
پراکندگی :

غراب از جمله پرندگان بومی ایران است و از پراکندگی فراوانی برخوردار است .!
خانواده ماهي خورك
Family Alcedinidae

پرندگاني با سر بزرگ و دم كوتاه كه براي گرفتن ماهي در آب شيرجه مي روند . منقاري بزرگ ، راست و نوك تيز دارند . بالهاي آنها معمولا كوتاه و گرد است . پرو بالي خوشرنگ دارند ، بي حركت و راست روي پايه ها و سيم هاي تلگراف مي نشينند و يا بالاي سطح آب درجا بال مي زنند . تك زي هستند . در سوراخ ها آشيانه مي سازند . از ماهي ها ، سخت پوستان ، حشرات و دوزيستان تغذيه مي كنند .
ماهي خورك ابلغ


انگليسي : Pied Kingfisher
فرانسوي : Martin-Pecheur Pie
لاتين : Ceryle Rudis
مشخصات :

۲۶ سانتي‌متر ؛ به آساني به وسيله پروبال سياه و سفيد ، كاكل افشان و منقار بزرگش شناخته مي شود . پرنده نر دو نوار سينه اي سياه و پرنده ماده فقط يك نوار روي سينه دارد . در بالاي سطح آب بالبــازروي و درجا بال زني مي كند و به قصد گرفتن ماهي با سر به درون آب شيرجه مي رود .
زيستگاه :

مناطق باز در حوالي رودخانه ها ، تالابها ، مردابها و خورها . هم در آب شيرين و هم در آب شور ماهي مي گيرد . در سوراخ ديوار ساحلي رودخانه ، تپه هاي ماسه اي و امثال آن آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

ماهی خورک ابلق از جمله پرندگان بومي ایران است و در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
ماهي خورك سينه سفيد


انگليسي : with-######ed Kingfisher
فرانسوي : Martin-Pecheur de Smyrne
لاتين : Halcyon Smyrnensis
مشخصات :

27 سانتي‌متر ؛ نر و ماده همشكل ، منقار و پاهاي قرمز روشن دارد . سر ، گردن ، خم بال ، پهلوها و شكمش بلوطي است ، جبه و دمش سبز مايل به آبي مي باشد . چانه ، گلو و وسط سينه اش سفيد است . به حالت قائم روي بوته ها ، تير تلگراف و امثال آن مي نشيند .
زيستگاه :

جويبارها ، باتلاقها و مزارع آبياري شده ؛ ولي كمتر از ساير ماهي خورك ها به ابي بستگي نشان مي دهد .
اغلب در زمينهاي زراعتي و باغ هاي خشك ديده مي شود . در سوراخ درختها ، ديوار ساحلي رودخانه ها و ديوار ساختمانها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

ماهی خورک سینه سفید از جمله پرندگان بومی ایران است و در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
ماهي خورك كوچك


انگليسي : Kingfisher
فرانسوي : Martin-Pecheur d’Europe
لاتين : Alcedo Atthis
مشخصات :

16 سانتي‌متر ؛ نر و ماده همشكل . تشخيص اين پرنده آسان است .سطح پشتي آن به رنگ آبي و سبز زمردي درخشان ، با گلو و لكه گردني سفيد ، گونه ها و سطح شكمي آن بلوطي ، منقارش دراز و خنجر شكل است . سر بزرگ ، بالها و دم كوتاه و پاهاي كوچكي به رنگ قرمز روشن دارد . هشيارانه در نقطه اي مي‌نشيند و مرتب سر و دم خود را بالا و پايين مي كند و بعد به دنبال ماهي هاي كوچك و يا حشرات به درون آب شيرجه مي رود . گاهي قبل از شيرجه رفتن ، درجا بال مي زند . پروازش خيلي سريع است و معمولا مستقيم و در ارتفاع كم پرواز مي كند . اين پرنده تك‌زي است .
زيستگاه :

جويبارها ، رودخانه ها ، كانالهاي آب و درياچه ها . در زمستان همچنين در ساحل دريا و ماندابهاي حاصل از جز و مد ديده مي شود . در سوراخ هايي كه در ديوار ساحلي ايجاد مي كند و گاهي دور از آب آشيانه مي‌سازد .
پراكندگي :

ماهی خورک کوچک از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است .
خانواده پرستو
Family Hirundinidae

پرندگانی هستند کوچک و باریک‌جثه ، با گردنی کوتاه ، بال‌های خیلی دراز و نوک‌تیز ، دم دوشاخه ، منقار کوتاه و سخت ، دهان گشاد و پاهای کوچک و ضعیف . پروازی زیبا و سریع دارند و پرندگانی اجتماعی هستند . اغلب به‌صورت گله‌های بزرگ و مختلط دیده می شوند . نر و ماده آنها همشکل است . روی صخره‌ها یا در ساختمان‌ها لانه‌های گلی می سازند ( به‌جز چلچله رودخانه‌ای ) . غذای عمده آنها شامل حشرات است که در حین پرواز با مهارت خاصی به شکار آنها می پردازند.
چلچله رودخانه‌ای


انگلیسی : Sand Martin
فرانسوی : Hirondelle de ravage
لاتین : Riparia
مشخصات :

12 سانتی‌متر ؛ از همه چلچله‌ها کوچکتر است و به وسیله سطح پشتی قهوه‌ای خاکی ، سطح شکمی سفید و نوار سینه‌ای قهوه‌ای رنگ مشخص می شود . چلچله رودخانه‌ای پرنده‌ای است ؛ خیلی اجتماعی و بیشتر در سطح آب تغذیه می کند . پروازش سبک ، سریع و توام با بال زدن‌های پی‌درپی می باشد و کتر مانند پرستو هنگام پرواز " ویراژ " می دهد . ( رجوع شود به چلچله کوهی و چلچله بیابانی )
زیستگاه :

فضاهای باز در مجاورت رودخانه‌ها و برکه‌ها . به طور دسته‌جمعی در تونل‌های کوچکی که در دیوار ساحلی رودخانه‌ها و یا صخره‌ها لب آب ایجاد می کند آشیانه می سازد .!
پراکندگی :

چلچله رودخانه‌ای پرنده‌ای است که تابستانها از پراکندگی فراوانی برخوردار است و نیز به صورت مهاجر عبوری در همه‌جای ایران دیده می شود . !
چلچله کوهی


انگلیسی : Crag Martin
فرانسوی : Hirondelle de rochers
لاتین : Hirundo rupestris
مشخصات :

۱۴.۵ سانتی‌متر ؛ از دور ممکن است با چلچله رودخانه‌ای اشتباه شود ، ولی به کمک جثه درشت‌تر ، مثلث تیره‌رنگ سطح زیرین بال ، سطح شکمی سفید چرک ( بدون نوار سینه‌ای ) که در ناحیه شکم و پوشپرهای زیر دم تیره‌رنگ‌تر است ، از آن تشخیص داده می شود ، از نزدیک همچنین به‌وسیله خال‌های سفید نزدیک به انتهای دم متمایز می گردد . بادخورک کوهی از این پرنده خیلی بزرگتر است با سطح شکمی سفید و نوار سینه‌ای تیره‌رنگ ( رجوع شود به چلچله بیابانی )
زیستگاه :

درهای تنگ ، صخره‌های کوهستانی و ساحلی . آشیانه‌ای گلی به شکل نیم فنجان در شکاف‌ها و گودال‌های صخره‌ها می سازد ( گاهی همراه با چلچله دمگاه سفید )
پراکندگی :

چلچله کوهی پرنده‌ای است که در فصل تابستان در مناطق مختص به خود از پراکندگی فراوانی برخوردار است .!
چلچله بیابانی


انگلیسی : Pale Crag Martin
فرانسوی : Hirondelle du desert
لاتین : Hirundo obsolete
مشخصات :

۱۲.۵ سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه چلچله کوهی ولی به‌طور محسوس کوچکتر از آن است و پر و بالش کمرنگ‌تر می باشد ، بخصوص در ناحیه جبه . چانه ، گلو و قسمت بالای سینه آن تقریبا سفید است ، و بر خلاف چلچله کوهی رگه‌رگه نیست . پروازش نامنظم‌تر و شبیه چلچله رودخانه‌ای است . چلچله بیابانی رفتاری شبیه چلچله کوهی دارد . !
زیستگاه :

صخره‌های مرتفع ، دره‌های تنگ و خرابه‌های واقع در مناطق بیابانی . معمولا در ارتفاع کمتر از چلچله کوهی زندگی می کند . زیر پیش‌آمدگیهای صخره‌های بلند و امثال آن لانه می سازد . !
پراکندگی :

چلچله بیابانی پرنده‌ای است نیمه مهاجر و در مناطق مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
پرستو


انگلیسی : Swallow
فرانسوی : Hirondelle de cheminee
لاتین : Hirundo rustica
مشخصات :

19 سانتی‌متر ؛ با دم دوشاخه خیلی دراز مشخص می شود . سطح پشتی آبی پررنگ با جلای فلزی ، پیشانی و گلو به رنگ قرمز بلوطی ، قسمت پایین گلو آبی تیره و بقیه سطح شکمی سفید کرمی است . پرنده نابالغ خیلی تیره‌رنگ‌تر است و دوشاخه دمی آن کوتاه‌تر است . پرستو پروازی زیبا و توام با ویراژها و چرخش‌ها دارد . پرنده‌ای اجتماعی است ولی در هنگام زادوولد کمتر به صورت دسته‌جمعی دیده می شود . در مقایسه با این پرنده چلچله دمگاه سفید گلو و دمگاه سفید دارد ، چلچله رودخانه‌ای و چلچله کوهی در سطح پشتی قهوه‌ای رنگ هستند ؛ و هیچیک از این سه نوع چلچله ، دوشاخه دراز دمی را ندارند . بادخورک معمولی در مقایشه با پرستو ؛ یکپارچه تیره‌رنگ است .!
زیستگاه :

کشتزارها ، علفزارها و برکه‌ها . آشیانه‌اش را از کاه و گل روی تیرهای سقف یا زیر لبه پشت بام طویله‌ها ، سایبان احشام و یا در دودکش‌ها می سازد . !
پراکندگی :

تابستان‌ها از پراکندگی فراوانی برخوردار است ، به طوری که ممکن است در همه‌جای ایران دیده شود . تعداد کمی از آنها ممکن است زمستان را در منتهی‌الیه جنوب ایران باقی بمانند .!
پرستوی دمگاه صورتی


انگلیسی : Red-rumped Swallow
فرانسوی : Hirondelle rousseline
لاتین : Hirundo daurica
مشخصات :

18 سانتی‌متر ؛ از روی دمگاه نخودی ، پس سر و نوار چشمی بلوطی ، گلو و سطح شکمی نخودی‌رنگ و نداشتن نوار سینه‌ای ، بلافاصله شناخته می شود . تارک و پشتش آبی پررنگ با جلای فلزی ، بال‌ها و دم دوشاخه آن تقریبا سیاه است . بر خلاف پرستو نشانه‌های سفید روی دم را ندارد ، دوشاخه دم آن پهن‌تر است و نوک بال‌هایش تیز نیست . پروازش سنگین‌تر و کندتر از پرستو است . از چلچله دمگاه سفید به وسیله دمگاه و سطح شکمی نخودی ( نه سفید ) مشخص می شود .
زیستگاه :

صخره‌های ساحلی و کوهستانی . کمتر از پرستو به مناطق مزروعی علاقه دارد . معمولا در دشت‌های هموار و بیشتر در اطراف پل‌ها و ساختمان‌ها دیده می‌شود . لانه‌هایی شبیه لانه چلچله دمگاه سفید ؛ ولی با مدخلی کوزه مانند در غارها ، شکاف سنگ‌ها و زیر پل‌ها می‌سازد .!
پراکندگی :

پرستوی دمگاه سفید ؛ پرنده‌ای است که در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است . همینطور به‌طور اتفاقی در سواحل دریای خزر دیده شده است .!
چلچله دمگاه سفید


انگلیسی : House Martin
فرانسوی : Hirondelle de fenetre
لاتین : Delichon urbica
مشخصات :

12 سانتی‌متر ؛ چلچله دمگاه سفید تنها چلچله‌ای است که دمگاه سفید خالص دارد . سطح شکمی سفید ، و سر ، پشت ، بالها و دم آن سیاه مایل به آبی است . دمش کوتاه و دوشاخه می باشد ولی شاخه‌های آن بلند و رشته مانند نیست . پاهای کوتاهش پوشیده از پرهای سفید می باشد . رفتارش شبیه پرستو ولی از آن اجتماعی تر است و به صورت دستجات متعدد و نزدیک بهم آشیانه می سازد . پروازش سریع و شامل بال‌زدن‌های پی‌در‌پی است و کمتر مانند پرستو ویراژ می دهد . اغلب در ارتفاع نسبتا زیاد پرواز می کند . ( رجوع شود به بادخورک کوچک )
زیستگاه :

مانند پرستو است ولی بیشتر اوقات در نزدیکی مناطق مسکونی و همچنین در فضاهای باز دیده می‌شود . لانه‌ای گلی و محصور می سازد که سوراخ مدخل آن در بالا قرار دارد . در زیر لبه پشت بامها و روی صخره‌ها آشیانه می سازد .. !
پراکندگی :

چلچله دمگاه سفید پرنده‌ای است که در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و به صورت مهاجر عبوری در همه‌جای ایران دیده می شود .!
ادامه دارد ...



1 تشکر با چوق از این پست از Ramana به میزان 100 چوق تشکر شده است . دلیل : پست مفید
Ramana آفلاین است   پاسخ به نقل قول چوق/پاداش
کاربر زير از Ramana بخاطر پست مفیدش تشکر کرده است
فرنوش (03-30-2014)
قدیمی 02-16-2014   #9 (لينک اين پست)
مدیران بازنشسته پرشین سون
 
آواتار Ramana
 
تاريخ عضويت: Nov 2013
محل سكونت: زیر گنبد کبود
سن: 24
اسم واقعی: رامانا
پست ها: 40,832
تشكرها (از ديگران): 3,154
تشكر شده 4,444 بار در 2,108 پست
چوق (ثروتمند شماره 5): 20,473,925
پاداش داده شده 403 مرتبه
تاکنون 62 مرتبه با چوق تشکر کرده
تشکر شده با چوق 129 مرتبه
فعاليت Longevity
1/20 9/20
Today پست ها
ssss40832

ويترين جوايز


عکسهای خریداری شده
نوشابه شنگولی پرسپولیس تهران
پيش فرض

خانواده سسک
Family Sylviidae

پرندگانی هستند کوچک ، پر جنب و جوش و حشره‌خوار ، با منقار باریک و متناسب با رژیم غذایی آنها . بسیاری از آنها فاقد نشانه‌های تشخیص واضح می باشند . پر و بالشان به سرعت فرسایش پیدا می کند و بر اثر تغییر رنگ تشخیص آنها دشوارتر می شود . صدا و رفتارشان وسیله مهمی برای شناخت آنها در طبیعت است . معمولا در بین بوته‌های کوتاه ، روی زمین یا در نزدیکی زمین و یا در نیزارها ( جنس Sylvia ) . از حشرات ، عنکبوت‌ها و حلزون‌ها تغذیه می کنند .!
سسک دم پهن


انگلیسی : Cetti's Warbler
فرانسوی : Bouscarie de Cetti
لاتین : Cettia cetti
مشخصات :

13 سانتی‌متر ؛ اغلب خود را از انظار پنهان می کند بنابراین تشخیص آن از طریق مشاهده معمولا دشوار است ولی صدایش اشتباه ناپذیر است . سطح پشتی قهوه‌ای مایل به خرمایی پررنگ و سطح شکمی سفید مایل به خاکستری با پهلوهای قهوه‌ای رنگ دارد و پوشپرهای زیر دم آن راهراه عرضی است . ابروی کوتاه ، سفید رنگ و مشخصی دارد . دمش پهن و در انتها کاملا گرد می باشد و غالبا آنرا بالا نگهمیدارد . به خاطر ظاهر نشبتا خرمایی رنگش ممکن است با بلبل اشتباه شود ولی بلبل بزرگتر است و دمی درازتر دارد که خرمایی‌رنگتر از سطح پشتی آن است .
زیستگاه :

گیاهان کوتاه و انبوه و معمولا نزدیک به آب ، و یا نیزارهای تالاب‌ها . لانه‌اش در بین گیاهان کوتاه کاملا مخفی است .
پراکندگی :

سسک دم پهن پرنده‌ای است مه به طور عمده بومی ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است . در زمستان از دره‌های نقاط کوهستانی مرتفع کوچ می کند .
سسک ساوی


انگلیسی : Savi's Warbler
فرانسوی : Locustelle luscinioide
لاتین : Locustella luscinioides
مشخصات :

14 سانتی‌متر ، ظاهرا به سسک تالابی معمولی شباهت دارد . دمش پهن و شاهپرهای آن از وسط به کنار به تدریج کوتاه‌تر می شود و غالبا دارای راهراه عرضی کمرنگ است . سطح پشتی آن یکدست به رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز پررنگ می باشد . سطح شکمی آن سفید مایل به قهوه‌ای و در پهلوها قهوه‌ای مایل به خرمائی کمرنگ است . ابروی نخودی رنگ کوتاهش چندان واضح نیست . از سسک راهراه به وسیله رنگ یکدست پر و بال ، و از سسک رودخانه‌ای به واسطه سینه بدون رگه و از هر دو به خاطر اندازه بزرگترش مشخص می شود . کمتر از سسک راهراه خود را از انظار مخفی می کند .
زیستگاه :

باتلاق‌ها و نیزارهایی که بوته‌های پراکنده دارند .
پراکندگی :

سسک ساوی از جمله پرندگانی‌ست که به صورت مهاجر عبوری در شمال و غرب ایران از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است ، امکان دارد در نواحی جنوب غربی دریای خزر زاد و ولد کند .!
سسک رودخانه‌ای


انگلیسی : River Warbler
فرانسوی : Locustelle fluviatile
لاتین : Locustella fluviatilis
مشخصات :

۱۲.۵ سانتی‌متر ؛ نشانه‌های تشخیص آن از سسک راهراه عبارت است از سطح پشتی قهوه‌ای خاکی پررنگ و یکدست ، سطح شکمی تقریبا سفید با رگه‌های قهوه‌ای کمرنگ در قسمت بالای سینه ، دم کوتاه تر ، پهن و در انتها گرد که پوشپرهای آن کمی خرمایی رنگ است . پاهایش صورتی رنگ است . پرنده نابالغ فقط روی گلو رگه‌های کمرنگی دارد ، سطح شکمی سفید مایل به نخودی و سطح پشتی آن خرمایی رنگ‌تر است . معمولا خود را از انظار مخفی نگهمیدارد و مانند سسک راهراه محتاطانه پرواز می‌کند ولی زیستگاهش با آن متفاوت است .
زیستگاه :

مناطق مرطوب ، همچنین بیشه‌ها ، یا گیاهان انبوه و درهم و بوته های خار در فضای باز و یا در قسمت‌های بی درخت وسط جنگل . !
پراکندگی :

سسک رودخانه‌ای ؛ به تعدا کم و به صورت مهاجر عبوری در شمال و غرب ایران دیده می‌شود . !
سسک راهراه


انگلیسی : Grasshopper
فرانسوی : Locustelle tachetee
لاتین : Locustella naevia
مشخصات :

۱۲.۵ سانتی‌متر ؛ سسک رهراه پرنده‌ای است که غالبا خود را از انظار پنهان می سازد . سطح پشتی آن قهوه‌ای زیتونی ( گاهی قهوه‌ای مایل به زرد ) و به طور واضح راهراه است ، ولی دمگاهش راهراه کمتری دارد . سطح شکمی آن سفید مایل به نخودی و اندکی رگه‌رگه می باشد . دمش در انتها کاملا گرد و روی آن اثری راهراه عرضی دیده می شود . پاهایش صورتی ولی اغلب رنگ آن متغیر است . با چابکی تمام در بین علفها و زیر بوته‌ها می خزد و می دود . سسک راهراه پرنده‌ای‌ست محتاط و کمتر اقدام به پرواز می کند .
زیستگاه :

رویش‌های گیاهی کوتاه در تالاب‌ها ، علفزارهای مرطوب ، بوته‌زارهای خشک و پرچین‌ها .!
پراکندگی :

سسک راهراه از جمله پرندگانی‌ست که به صورت مهاجر عبوری در همه‌جای ایران دیده ‌می‌شود ، ولی از پراکندگی فراوانی برخوردار نیست . امکان دارد زمستان‌ها تعداد کمی از آنها در زمین‌های پست ناحیه خزر و جنوب غربی ایران باقی بمانند . !
سسک ابرو سفید


انگلیسی : Moustached Warbler
فرانسوی : Lusciniole a moustaches
لاتین : Lusciniola melanopogon
مشخصات :

۱۲.۵ سانتی‌متر ؛ تشخیص این پرنده از سسک تالابی راهراه دشوار است . تارک آن تقریبا سیاه و ابروهایش سفید است که امتداد آنها در پس گردن به خطی مستقیم ختم می شود . علاوه بر این نشانه‌ها ، گونه‌های به رنگ قهوه‌ای سیر ، گلوی کاملا سفید ، پس گردن و جبه اخرائی رنگ‌تر ٰ آن را از سسک تالابی راهراه مشخص می سازد . دم گرد و نسبتا کوتاه خود را اغلب رو به بالا نگاهمیدارد . کم و بیش خود را از انظار پنهان می کند .
زیستگاه :

باتلاق‌ها و نیزار‌ها . در بین نی‌های کوتاه که در آبی کم عمق روئیده باشند ، لانه می سازد . !
پراکندگی :

سسک ابرو سفید پرنده‌ای‌ست نیمه مهاجر و از پراکندگی نسبتا خوبی برخوردار است .!
سسک تالابی راهراه


انگلیسی : Sedge Warbler
فرانسوی : Phragmite des jonce
لاتین : Acrocephalus schoenobaenus
مشخصات :

۱۲.۵ سانتی‌متر ؛ به‌وسیله ابروی تقریبا سفید و مشخص ، سطح پشتی رگه‌رگه و دمگاه خاکی رنگ و یکدست از سسک تالابی معمولی تشخیص داده می شود . سطح شکمی آن کرم‌رنگ و پهلوهایش خرمایی است . تارک پرنده بالغ ممکن است خیلی پررنگ باشد که در این صورت با سسک ابرو سفید اشتباه می شود . دمش تا حدی نوک‌تیز است . پرواز و رفتار سسک تالابی راهراه شبیه سسک تالابی معمولی است
( رجوع شود به سسک ابرو سفید )
زیستگاه :

نیزارها و رویش های گیاهی انبوه و مرطوب نزدیک آن ، و بیشه‌های باتلاقی . لانه نامرتبی در بین گیاهان کوتاه و انبوه می سازد .
پراکندگی :

سسک تالابی راهراه از جمله پرندگانی‌ست که در تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و به صورت مهاجر عبوری ممکن است در همه‌جای ایران دیده شود . !
سسک شالیزار


انگلیسی : Paddy-field Warbler
فرانسوی : Rousserolle isabelle
لاتین : Acrocephalus agricola
مشخصات :

12 سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه سسک تالابی معمولی ولی کمرنگ‌تر است ، با نوار مشخص‌تری در بالای چشم . سطح پشتی آن بیشتر قهوه‌ای مایل به خرمایی و کمتر زیتونی است ، و دمگاهش خرمائی رنگ‌تر می باشد . سطح شکمی سفید چرک و مایل به خاکی دارد . بال‌هایش گردتر است ( دومین شاهپر نخستین آن کوتاه‌تر از این شاهپر در سسک تالابی معمولی و سسک تالابی زیتونی است ) .
زیستگاه :

باتلاق‌ها ، نیزارها و کنار دریاچه‌ها . در بوته‌های کوتاه تالاب‌ها لانه می سازد .!
پراکندگی :

به طور کلی سسک شالیزار پرنده‌ای‌ست که تابستان‌ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است ولی بعضی از آنها زمستان را در جنوب شرقی ایران می گذرانند .!
سسک تالابی خاوری


انگلیسی : Blyth's Reed Warbler
فرانسوی : Rousserolle des buissons
لاتین : Acrocephalus dumetorum
مشخصات :

۱۲.۵ سانتی‌متر ، تشخیص این پرنده از سسک تالابی در طبیعت غیر ممکن است ولی سطح پشتی آن قهوه‌ای مایل به خاکستری می باشد . به کمک سطح پشتی اندکی تیره‌تر و با رنگ خرمائی کمتر ، با تردید می توان آن را از سسک تالابی معمولی تشخیص داد . شناسایی دقیق این پرنده وقتی میسر است که در دست باشد و به فرمول بالی آن توجه شود . آوازش شنونده را به یاد سسک تالابی زیتونی می اندازد ولی صدایش نرم‌تر و بی اندازه طولانی ، بلند ، متنوع و دلنشین است .
زیستگاه :

مانند سسک تالابی زیتونی
پراکندگی :

سسک تالابی خاوری از جمله پرندگانی‌ست که در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و ممکن است به‌صورت مهاجر عبوری در جنوب شرقی ایران دیده شود .!
سسک تالابی زیتونی


انگلیسی : Marsh Warbler
فرانسوی : Rousserolle verderolle
لاتین : Acrocephalus palustris
مشخصات :‌

۱۲.۵ سانتی‌متر ؛ تشخیص این پرنده از سسک تالابی معمولی جز از طریق صدای آن دشوار است ، ولی سطح پشتی آن معمولا کمتر خرمایی و بیشتر زیتونی است ، چانه و گلویش سفیدتر ، پاهایش صورتی گوشتی و ابروی کوتاه کمرنگی دارد و جثه‌اش خپله‌تر است . پرنده نابالغ شبیه نابالغ سسک تالابی معمولی است . سسک تالابی زیتونی کمتر از سسک تالابی معمولی در اختفا بسر می‌برد .
( رجوع شود به سسک تالابی خاوری و سسک شالیزار )
زیستگاه :

رویش‌های گیاهی کوتاه و انبوه در گودال‌ها ، بیشه‌ها ، ساحل رودخانه‌ها ، بیدزارها ، کشتزارها و غالبا نزدیک به آب . آشیانه نامنظمی روی گیاهان کوتاه و درهم پیچیده برای خود می سازد . !
پراکندگی :‌

سسک تالابی زیتونی به صورت مهاجر عبوری در همه‌جای ایران از پراکندگی نسبتا خوبی برخوردار است . بدون شک در شمال و غرب ایران زادوولد می کند ولی انتشار دقیق این پرنده از نظر زادوولد مشخص نیست . !
سسک تالابی معمولی


انگلیسی : Reed Warbler
فرانسوی : Rousserolle effarvatte
لاتین : Acrocphalus scirpaceus
مشخصات :

۱۲.۵ سانتی‌متر ؛ سطح پشتی قهوه‌ای یکدست که در ناحیه دمگاه اندکی خرمایی رنگ است . سطح شکمی تقریبا سفید و پهلوهای نخودی رنگ دارد . رنگ پاهایش متغیر است . از سسک تالابی راهراه به وسیله سر و پشت بودن رگه و ابروی واضح مشخص می شود . تشخیص این پرنده از سسک تالابی زیتونی در طبیعت به‌جز از طریق صدا تقریبا مقدرو نیست ولی به‌طور کلی خرمایی رنگ‌تر می باشد . نابالغ این دو گونه در پاییز یکسان به‌نظر می رسند . طی پروازهای کوتاهی که روی آب انجام می دهد ، دم گرد آن گسترده و رو به پایین قرار می گیرد .
زیستگاه :

نیزارها و گیاهان نزدیک آب . به صورت دسته‌جمعی زادوولد می کنند و در بین بوته‌ها و نیزارها آشیانه‌های آویزان می سازند . !
پراکندگی :

سسک تالابی معمولی در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و به صورت مهاجر عبوری در همه‌جای ایران دیده می شود .!
سسک تالابی پر صدا


انگلیسی : Clamorous Reed Warbler
فرانسوی : Rousserolle turdoide d'Egypte
لاتین : Acrocephalus stentoreus
مشخصات :

18 سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه سسک تالابی بزرگ ولی اندگی کوچکتر و کمرنگ‌تر از آن با پر و بالی بیشتر زیتونی و کمتر خرمایی است و دمش در انتها گردتر می باشد . صدای آن بهترین نشانه تشخیص آن است . رفتارش شبیه سسک تالابی بزرگ می باشد .
زیستگاه :

مانند زیستگاه سسک تالابی بزرگ ولی گاهی در نقاطی که حرا می روید و همچنین بین بوته‌های اطراف کانال‌های آبیاری و امثال آن دیده ‌می‌شود . در میان بوته‌ها و یا در نیزارها لانه می سازد .!
پراکندگی :

تابستان ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و تعداد کمی از آنها زمستان‌ها در جنوب ایران باقی می مانند .!
سسک تالابی بزرگ


انگلیسی : Great Reed Warbler
فرانسوی : Rousserolle turdoide
لاتین : Acrocephalus arundinaceus
مشخصات :

۱۸.۵ سانتی‌متر ؛ از سسک تالابی معمولی به وسیله اندازه خیلی بزرگتر ، سر زاویه دار ، منقار درازتر و خیلی کلفتر ، ابروی واضح‌تر و صدای خاص به اسانی تشخیص داده می‌شود . رنگ پر و بالش شبیه سسک تالابی معمولی است . کمتر مخفی می شود و با آزادی کامل روی درخت‌ها و سیم تلگراف می نشیند . در ارتفاع کم پرواز می کند و در حال پرواز دمش را به شکل خاصی گسترده و با حرکتی سنگین به درون نیزارها فرود می آید .
زیستگاه :

سسک تالابی بزرگ از جمله پرندگانی‌ست که به صورت دسته‌جمعی زادوولد می کند . لانه‌اش آویزان و شبیه به لانه سسک تالابی معمولی در نیزارهای حاشیه آبها و ساحل رودخانه‌ها می سازد .!
پراکندگی :

تابستان‌ها فراوان است و به صورت مهاجر عبوری در جنوب غربی ایران دیده می‌شود .!
سسک درختی زرد


انگلیسی : Icterine Warbler
فرانسوی : Hypolais icterine
لاتین : Hippolais icterina
مشخصات :

13 سانتی‌متر ، یک سسک فعال و پر جثه به رنگ سبز و زرد . جز در پر و بال فرسوده پاییزی ، لبه شاهپرهای ثانوی داخلی در بال بسته تشکیل یک لکه بزرگ کمرنگ را می دهد ( که در پرنده نابالغ تقریبا سفید است و در بالغ زرد رنگ است ) سطح شکمی بعضی از پرندگان بالغ زرد نیست و اغلب سطح پشتی آنها خاکستری رنگ‌تر است . رنگ پاها خاکستری مایل به آبی تا سیاه مایل به آبی ، متغییر است . منقارش نسبتا پهن و بزرگ است . با نیم نوک بالای تیره رنگ و نیم نوک پایین مایل به صورتی .
زیستگاه :

باغ‌ها ، جنگل‌ها ، بیشه‌ها ، پرچین‌ها .
در محلی دنج در داخل بوته‌ها ، پرچین‌ها و نظایر آن لانه منظمی می سازد . !
پراکندگی :

سسک درختی زرد در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و به صورت مهاجر عبوری در همه‌جای ایران دیده می شود .
سسک درختی بزرگ


انگلیسی : Upcher's warbler
فرانسوی : Hypolais d'Upcher
لاتین : Hippolais languida
مشخصات :

14 سانتی‌متر ؛ شبیه سسک درختی زیتونی ولی بزرگتر از آن است با سطح پشتی بیشتر خاکستری و کمتر زیتونی . وقتی بال‌هایش بسته است حاشیه کمرنگ شاهپرهای ثانوی به صورت یک بخش کمرنگ بنظر می‌آید . دمش کاملا بزرگتر ، تیره‌تر و در انتها گردتر است که آن را به شکل چتر در می آورد و به‌طرز خاصی حرکت می دهد ، رفتارش شبیه سسک درختی زیتونی است .
زیستگاه :

باغ‌ها ، تاکستان ها ، بوته‌زارها و درخت‌زارها ، به خصوص در مناطق باز و نیمه بیابانی . گاهی در بین گیاهان کوتاه مناطق خیلی خشک دیده می شود . در میان بوته‌های کوتاه و یا بر روی درخت لانه می سازد .
پراکندگی :

سسک درختی بزرگ از جمله پرندگانی‌ست که در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
سسک درختی زیتونی


انگلیسی : Olivaceous Warbler
فرانسوی : Hypolais pale
لاتین : Hipplais pallida
مشخصات :

13 سانتی‌متر ؛ معمولا فاقد رنگ‌های سبز و زرد گونه‌های مشابه است . نشانه‌های تشخیص آن عبارت است از منقار دراز با نیم نوک پایین تقریبا زرد ، سطح پشتی زیتونی مایل به قهوه‌ای یا مایل به خاکستری ، و صرفه‌نظر از لبه‌های کمرنگ شاهپرهای ثانوی ، بال‌های تیره‌رنگش علامت مشخصی ندارد و در حالت بسته فقط تا قاعده دم می رسد . سطح شکمی آن سفید چرک است با اثری از رنگ نخودی روی پهلوها ، پوشپرهای زیر دم ، و گاهی اوقات بر روی سینه . گلویش اغلب سفید‌تر است . در بهار سطح شکمی این پرنده کمی زردرنگ‌تر است ، حلقه چشمی آن خاکستری کمرنگ می باشد . رنگ پاهایش متغییر است و در مقایسه با سسک باغی منقار درازتر ، تارک تخت‌تر و ابروی واضح‌تری دارد .
زیستگاه :

باغ‌ها و زمین‌های زراعی دارای درخت و بوته . در میان بوته‌ها ، پرچین‌ها و گاهی اوقات روی درخت خرما و امثال آن لانه می سازد
پراکندگی :

سسک درختی زیتونی در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و گاه به صورت مهاجر عبوری نیز دیده می شود . !
سسک درختی کوچک


انگلیسی : Booted Warbler
فرانسوی : Hypolais bottee
لاتین : Hippolais caligata
مشخصات :

12 سانتی‌متر ؛ کوچک‌ترین و کمرنگ‌ترین نوع سسک‌های درختی است . به سسک درختی زیتونی خیلی شباهت دارد ، ولی با اندازه نسبتا کوچکتر ، نوار کرم‌رنگ نسبتا واضح بالای چشم ، منقار خیلی کوتاه‌تر و اثری از رنگ نخودی روی پهلو و تهیگاه از سسک درختی مشخص می شود . غالبا نوک شاپره‌های دم سسک درختی کوچک کمرنگ است .
زیستگاه :

دشت‌های باز ، باغ‌ها ، پرچین‌ها و بوته‌زارها
پراکندگی :

سسک درختی کوچک در فصل تابستان از پراکندگی خوبی برخوردار است .!
سسک سینه راهراه


انگلیسی : Barred Warbler
فرانسوی : Fauvette eperviere
لاتین : Sylvia nisoria
مشخصات :

15 سانتی‌متر ؛ نشانه‌های تشخیص سسک سینه‌راهراه عبارت است از سطح شکمی تقریبا سفید با راهراه عرضی مرکب از خطوط هلالی شکل تیره‌رنگ که در پرنده ماده چندان مشخص نیست . سطح پشتی پرنده نر قهوه‌ای مایل به خاکستری و سطح پشتی سسک سینه راهراه ماده قهوه‌ای رنگ‌تر است . بال‌های پررنگ آن دو خط بالی سفیدرنگ دارد . قسمتی از شاهپرهای کناری دم درازش سفید است . پرنده بالغ چشم‌هایی به رنگ زرد روشن دارد . پرنده نابالغ دارای سطح سطح شکمی نخودی کمرنگ با اثری از راهراه عرضی است که گاهی این اثر نیز دیده نمی شود . سسک سینه راهراه از سسک گلو سفید و سسک باغی به وسیله ظاهر خاکستری‌تر ٰ خطوط بالی و اندازه بزرگتر مشخص می شود . روی‌هم‌رفته پرجثه بنظر می رسد و منقار و پاهایش کلفت است . اغلب دم خود را تکان می دهد و معمولا خود را از انظار پنهان می‌سازد .
زیستگاه :

بیشه‌هایی با گیاهان خاردار ، بوته‌زارهای غیر محصور ، پرچین‌ها و فضاهای بی درخت وسط جنگل‌ها . معمولا در میان بوته‌های خار لانه می سازد .!
پراکندگی :

این پرنده خصوصا در فصل تابستان‌ از پراکندگی خیلی کمی برخوردار است ، ولی ممکن است به صورت مهاجر عبوری در همه‌جای ایران دیده شود .!
سسک چشم سفید


انگلیسی :‌ Orphean Warbler
فرانسوی : Fauvette orphee
لاتین : Sylvia hortensis
مشخصات :

15 سانتی‌متر ؛ شبیه سسک سر سیاه نر ؛ ولی از آن بزرگتر است و نشانه‌های تشخیص آن از پرنده مزبور عبارت است از سفیدی شاهپرهای کناری دم ، سیاهی روی سر که تا زیر چشم‌ها ادامه پیدا می کند و در پشت گردن به تدریج در رنگ خاکستری جبه‌اش محو می شود ، همچنین سفیدی گلو که در سسک سر سیاه نر خاکستری رنگ است . سسک چشم سفید ماده اندکی قهوه‌ای رنگ می باشد . رنگ چشم‌های هر دو جنس این پرنده زرد خیلی کمرنگ است . از سسک سر دودی به وسیله اندازه بزرگتر ، چشم‌های کمرنگ و زیستگاه متفاوت مشخص می شود . پرنده نابالغ گاهی با نابالغ سسک سینه راهراه اشتباه می شود ولی دمش کوتاه‌تر است و پوشپرهای روی دم آن ، نوک کمرنگ ندارد . !
زیستگاه :

سسک چشم سفید پرنده‌ای‌ست که بطور عمده درخت‌زی است . در نواحی پردرخت ، باغ‌های میوه و مرکبات ، بوته‌زارها و زیتون‌زارها دیده می شود . در روی شاخه‌های پایین بوته‌ها لانه می سازد .‌!
پراکندگی :

تابستان‌ها از پراکندگی نسبتا زیادی برخوردار است و تعداد معدودی از این پرنده زمستان‌ها در منتهی‌الیه جنوب شرقی ایران باقی می مانند .!
سسک باغی


انگلیسی : Garden Warbler
فرانسوی : Fauvette des jardins
لاتین : Sylvia borin
مشخصات :

14 سانتی‌متر ؛ سسک خپله با پر و بال تقریبا قهوه‌ای و یکدست که سطح شکمی آن کمرنگ‌تر است ، و سر گرد و منقار نسبتا کوتاه و کلفتی دارد . هیچگونه نشانه تشخیص واضحی ندارد ولی به کمک آواز مداوم و زیبایش شناخته می شود . از ماده و نابالغ سسک سر سیاه به وسیله تارک و سطح پشتی قهوه‌ای تقریبا یکدست مشخص می شود . پاهای آن قهوه‌ای مایل به خاکستری است . گاهی با سسک درختی زیتونی و سسک درختی کوچک و یا نابالغ سسک سینه راهراه اشتباه می شود ، ولی از اکثر سسک‌ها قهوه‌ای رنگ دیگر به وسیله نداشتن سر گرد متمایز می گردد .
زیستگاه :

جنگل‌های با بوته‌های فراوان ، بیشه‌ها ، باغ‌ها ، پارک‌ها ، پرچین‌های بلند و بوته‌های میوه . در میان بوته‌های کوتاه لانه می سازد .!
پراکندگی :

به صورت مهاجر عبوری از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است سسک باغی از جمله پرندگانی‌ست که تقریبا در همه‌جای ایران دیده می‌شود .
سسک سر سیاه


انگلیسی : Blackcap
فرانسوی : Fauvette a tete noire
لاتین : Sylvia atricapilla
مشخصات :

۱۳.۵ سانتی‌متر ؛ پرنده نر با تارک سیاه براق که تا حد چشم‌ها گسترش دارد شناخته می شود . سطح پشتی آن قهوه‌ای مایل به خاکستری و طرفین سر و سطح شکمی آن خاکستری رنگ است . پرنده ماده تارک قهوه‌ای مایل به قرمز و سطح شکمی قهوه‌ای رنگ‌تری دارد . پرنده نابالغ در سطح پشتی اخرائی رنگ و در سطح شکمی زرد است . نر نابالغ تارک قهوه‌ای مایل به سیاه دارد . سسک سر سیاه بالغ از سسک چشم سفید و سسک سر دودی به وسیله مرز مشخص سیاهی روی سر و نداشتن سفیدی در دم متمایز می شود .
زیستگاه :

فضاهای بی درخت وسط جنگل با بوته‌های کوتاه ، پرچین‌های بلند ، بوته‌های میوه . در بوته‌های خاردار ، پیچک‌ها و درختان همیشه سبز لانه می شسازد . !
پراکندگی :

سسک سر سیاه از جمله پرندگانی‌ست که به‌طور کلی در فصل تابستان‌ از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و ممکن است به صورت مهاجر عبوری در همه‌جای ایران دیده شود .
سسک گلو سفید


انگلیسی : Whitethroat
فرانسوی : Fauvette grisette
لاتین : Sylvia communis
مشخصات :

۱۳.۵ سانتی‌متر ؛ پرنده‌ای است کوچک و فعال با بال‌های اخرائی رنگ مشخص و دم نسبتا دراز که شاهپرهای کناری آن سفید می باشد . پرنده نر روی سرش خاکستری کمرنگ ( در پاییز خاکستری مایل به قهوه‌ای ) است که تا زیر چشم و پس گردن امتداد دارد . گلویش سفید خالص و سطح شکمی آن نخودی مایل به صورتی خیلی کمرنگ است . سسک گلو سفید ماده تیره‌تر است یا سر تقریبا قهوه‌ای رنگ ، و اثری مختصری از رنگ صورتی روی سینه دارد . سسک گلو سفید پرنده‌ای است بی‌آرام و پرجنب و جوش که با کاکل افراشته و دم سربالا مرتبا از میان بوته‌ها بیرون می‌آید و دوباره به میان آنها بازمیگردد .
زیستگاه :

جاهای نسبتا باز و بوته‌زار ، بوته‌های خاردار و نقاطی که در آنها گزنه می روید . لانه‌اش را نزدیک به زمین و در میان بوته‌های کوتاه می‌سازد .!
پراکندگی :

سسک گلو سفید در فصل تابستان از پراکندگی فراوانی برخوردار است و به صورت مهاجر عبوری در همه‌جای ایران دیده می شود .
سسک نقابدار

انگلیسی : Lesser Whitethroat
فرانسوی : Fauvette babillarde
لاتین : Sylvia curruca
مشخصات :

13 سانتی‌متر ؛ از سسک گلو سفید به وسیله دم کوتاه‌تر ؛ سطح پشتی خیلی خاکستری‌تر ، پوشپرهای گوش تیره ( شبیه نقاب ) ، فقدان رنگ بلوطی روی بال‌ها و صدای خاص تشخیص داده می شود . بیش از سسک گلو سفید خود را از انظار مخفی می کند .
زیستگاه :

مانند سسک گلو سفید ، ولی معمولا در بین بوته‌های بلندتر و انبوه‌تر و مناطقی که درختان بیشتری دارند دیده می شود . !
پراکندگی :

سسک نقابدار در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و به صورت مهاجر عبوری نیز در همه‌جای ایران دیده می شود . !
سسک نقابدار کوچک


انگلیسی : Desert Lesser Whitethroat
فرانسوی : Fauvette babillarde des deserts
لاتین : Silvia minula
مشخصات :

13 سانتی‌متر ، شبیه سسک نقابدار ولی سطح پشتی آن قهوه‌ای خاکی کمرنگ است و بین صورت تقریبا سیاه و تارک خاکستری مایل به آبی آن تضاد بیشتری بچشم می خورد . شاهپرهای کناری دم آن سفید خالص است . رفتارش شبیه سسک نقابدار می باشد ( رجوع شود به سسک گلو سفید و سسک نقابدار هیوم )
زیستگاه :

بوته‌های کوتاه و خاربن‌ها در مناطق بیابانی و نیمه بیابانی . !
پراکندگی :

سسک نقابدار کوچک پرنده‌ای‌ست نیمه مهاجر و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
سسک نقابدار هیوم

انگلیسی : Hume's Lesser Whitethroat
فرانسوی : Fauvette babilla de Hume
لاتین : Sylvia althaea
مشخصات :

13 سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه سسک نقابدار ، ولی در سطح پشتی قهوه‌ای تر است و بین رنگ تارک و جبه آن تضادی مشهود نیست . پهلوهایش بیشتر نخودی مایل به زیتونی و سینه‌اش دارای رنگ نخودی مایل به صورتی بیشتری است . منقار آن به‌طور محسوسی بزرگتر می باشد . سسک نقابدار هیوم رفتاری شبیه سسک نقابدار از خود نشان می دهد ..
زیستگاه :

نواحی کوهستانی ، شیب‌های سنگی با بوته‌های پراکنده یا سرو کوهی . در گیاهان کوتاه بین صخره‌ها لانه سازی می کند . !
پراکندگی :

سسک نقابدار هیوم پرنده‌ای‌ست نیمه مهاجر و نسبتا فراوان است .!
سسک بیابانی


انگلیسی : Desert Warbler
فرانسوی : Fauvette naine
لاتین : Sylvia nana
مشخصات :

۱۱.۵ سانتی‌متر ؛ سسکی خاکی رنگ و خیلی کوچک که نشانه مشخصی جز دم نارنجی خاکی با شاهپرهای کناری سفید ندارد . خود را درون بوته‌ها پنهان می سازد و در حالی که نزدیک به زمین پرواز می کند از یک بوته به بوته دیگر می رود . اغلب دمش را بالا نگاهمیدارد .
زیستگاه :

بیابان‌ها یا مناطق خیلی خشک با بوته‌های کوتاه و خاربن یا درخت‌های آکاسیا و گز . گاهی در بیابان‌های سنگی بایر دیده می شود . در میان بوته‌های کوتاه لانه می سازد . !
پراکندگی :

سسک بیابانی از جمله پرندگان بومی ایران است و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
سسک سر دودی


انگلیسی : Menetries Warbler
فرانسوی : Fauvette de Menetries
لاتین : Sylvia mystacea
مشخصات :

12 سانتی‌متر ؛ سسکی پر سر و صدا است ولی معمولا خود را از انظار پنهان نگاهمیدارد . سطح پشتی قهوه‌ای مایل به خاکستری و دم گرد تقریبا سیاه با شاهپرهای کناری سفید و مشخص دارد . پیشانی ، تارک و پوشپرهای گوش پرنده نر تقریبا سیاه و در پرنده ماده بیشتر قهوه‌ای است . هر دو جنس سسک سردودی چشمانی به رنگ قرمز تیره با حلقه چشمی زرد دارند . سطح شکمی آنها تقریبا سفید است که در پرنده نر مایل به صورتی می باشد ، و در پرنده ماده در سینه و پهلو‌ها اثری از رنگ نخودی دارد پرنده‌ای‌ست پر جنب و جوش که اغلب در بین بوته‌های کوتاه پنهان می شود . در حال پرواز دم خود را بالا می گیرد .!
زیستگاه :

بیشه‌ها و بوته‌زارها ( به ویژه درخت گز ).اغلب در مناطق صخره‌ای و دره‌هایی که از آنها رودخانه عبور می‌کند . در باغ‌ها و میوه‌زارها دیده می شود . در قسمت پایین بوته‌ها و بین گیاهان درهم روئیده لانه می‌سازد. !
پراکندگی :

به‌طور کلی سسک سر دودی پرنده‌ای‌ست که تابستان‌ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است ولی ظاهرا تعداد کمی از آنها زمستان را در سواحل جنوبی ایران می گذرانند .!
سسک بیدی


انگلیسی : Willow Warbler
فرانسوی : Pouillot fitis
لاتین : Phylloscopus trochilus
مشخصات :

11 سانتی‌متر ؛ به‌جز از طریق صدا ، تشخیص این پرنده از سسک چیفچاف خیلی دشوار است . پر و بال آن معمولا اندکی زردتر است ، ولی این تفاوت در اواخر تابستان چندان مشهود نیست . پاهایش معمولا قهوه‌ای روشن است ، در صورتی که پاهای سسک چیفچاف تقریبا سیاه می باشد . ولی این تفاوت نیز برای تشخیص این دو از هم قابل اعتماد نیست . رفتار و پرواز این پرنده مانند سسک چیفچاف ولی اندکی آرامتر و کم جنب و جوش‌تر است ( رجوع شود به سسک جنگلی )
زیستگاه :

کمتر از سسک چیفچاف درخت‌زی است و بیشتر در میان بوته‌های کوتاه دیده می شود . !
پراکندگی :

سسک بیدی ؛ پرنده‌ای‌ست که به صورت مهاجر عبوری از پراکندگی نسبتا زیادی برخورداراست و تقریبا ممکن است در همه‌جای ایران دیده شود . !
سسک چیفچاف


انگلیسی : Chiffchaff
فرانسوی : Pouillot veloce
لاتین : Phylloscopus collybita
مشخصات :

11 سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه سسک بیدی ، ولی پر و بالش اندکی چرک‌تر ، جثه‌اش کمی خپله‌تر و ابروهایش قدر نامشخص‌تر است . بهترین نشانه تشخیص صدای خاص آن می باشد . پاهایش معمولا تیره‌رنگ است ولی همیشه نمی توان رنگ پاها را ملاک تشخیص قرار داد . سطح پشتی به رنگ قهوه‌ای زیتونی و سطح شکمی آن سفید مایل به نخودی است با اثر مختصری از رنگ لیمویی . در صورتی که پرنده در اختیار باشد فرمول بالی وسیله تشخیص خوبی است . بیدن ترتیب که در سسک چیفچاف دومین شاهپر نخستین کوتاه‌تر از شاهپر نخستین ششم می باشد در حالی که در سسک بیدی بلندتر از آن است . سسک چیقچاف پرنده‌ای بی‌آرام است و مرتبا بالها و دم خود را تکان می دهد . گونه مشخصی از این پرنده به نام چیفچاف کوهی ، بومی جنگل‌های ارسباران ( شمال آذربایجان ) می باشد فرق آن با سسک چیفچاف در این است که پر و بالش فاقد رنگ زرد است و صدایش نیز متفاوت است .!
زیستگاه :

بیش از سسک بیدی درخت‌زی است . معمولا لانه خود را فقط کمی بالاتر از سطح زمین داخل بوته‌های خاردار و گیاهان همیشه سبز در جنگل‌های تنک و بوته‌زارهای غیر محصور می سازد . زمستان‌ها در مناطق نسبتا باز دیده می شود .
پراکندگی :

سسک چیفچاف پرنده‌ای‌ست نیمه مهاجر و زمستان‌ها به تعداد تقریبا زیادی دیده می شود .‌!
سسک کوچک


انگلیسی : Plain Leaf Warbler
فرانسوی : Pouillot modeste
لاتین : Phylloscopus neglectus
مشخصات :

۸.۵ سانتی‌متر ، سسک ریزه و بدون نشانه خاص ، به رنگ قهوه‌ای زیتونی با ابروی کرم‌رنگ نسبتا نامشخص که در پر و بال آن اثری از رنگ زرد به چشم نمی خورد . دمش نسبتا کوتاه است . سسک کوچک پرنده‌ای‌ست بسیار فعال و با اینکه حرکاتش نسبتا شبیه سسک چیفچاف است ، رفتارش بیشتر به تاج طلایی شباهت دارد . !
زیستگاه :

در فصل زاد و ولد در نقاطی از کوهستان که سرو کوهی می روید و شیب‌های سنگی کوه‌ها با گیاهان کوتاه در ارتفاعات 2000 تا 3500 متر . زمستان‌ها به نقاط کم ارتفاع‌تر که دارای بوته‌های آکاسیا و گز است کوچ می کند . بر روی بوته سرو کوهی یا بوته‌های کوتاه بین صخره‌ها لانه می سازد . !
پراکندگی :

نیمه مهاجر و در نقاط خاصی از ایران از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است . !
سسک جنگلی


انگلیسی : Wood Warbler
فرانسوی : Pouillot siffleur
لاتین : Phylloscipus sibilatrix
مشخصات :

۱۲.۵ سانتی‌متر ؛ از سسک چیفچاف بزرگتر و بال‌هایش خیلی درازتر از آن است . به وسیله سطح پشتی سبز مایل به زرد ، سینه و گلوی زرد گوگردی و شکم سفید مشخص می شود . نوار زرد پهنی در بالای چشم دارد . بال‌هایش دراز و به رنگ قهوه‌ای زیتونی است و لبه پرهای آن زردرنگ می باشد . رفتارش مانند سسک چیفچاف است ولی بال‌هایش را تکان نمی دهد بلکه غالبا آنها را آویخته و آزاد نگاهمیدارد .
زیستگاه :

جنگل‌های برگ‌ریز با پوشش گیاهی کم در سطح زمین . !
پراکندگی :

به صورت مهاجر عبوری و به تعداد خیلی کم در شمال و غرب ایران دیده می شود . تنها چند گزارش مطمئن در این باره وجود دارد . !
سسک ابرو زرد


انگلیسی : Yellow-browed Warbler
فرانسوی : Pouillot a grands sourcils
لاتین : Phylloscopus inornatus
مشخصات :

۹.۵ سانتی‌متر ، نشانه‌های تشخیص این پرنده عبارت است از اندازه خیلی کوچک ، دو خط بالی تقریبا سفید ( که خط دوم بلندتر و پهن‌تر است و حاشیه آن تیره می باشد ) ، حاشیه پهن سفید شاهپرهای ثانوی بال و ابروی کرم‌رنگ خیلی دراز . سطح پشتی سبز رنگ دارد که به تدریج تا ناحیه دمگاه کمرنگ‌تر و زردرنگ‌تر می شود و سطح شکمی آن تقریبا سفید است . سسک ابرو زرد دمی نسبتا کوتاه دارد و اغلب مانند مگس‌گیرها حشرات را دنبال می کند ( رجوع شود به سسک سبز )
زیستگاه :

باغ‌ها ، میوه‌زارها ، درخت‌زارها ، بوته‌زارها و امثال آن .
پراکندگی :

سسک ابرو زرد پرنده‌ای‌ست که زمستان‌ها در جنوب شرقی کرمان و مشرق بلوچستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است . البته به صورت سرگردان از جنوب شرقی دریای خزر نیز گزارش شده است .!
سسک سبز

انگلیسی : Green Warbler
فرانسوی : Pouillot vert
لاتین : Phylloscopus nitidus
مشخصات :

۱۰.۵سانتی‌متر ؛ سسکی کوچک با رنگ روشن که سطح پشتی مایل به سبز ، سطح شکمی سفید ، سینه تقریبا زرد و یک خط بالی نسبتا زرد و مشخص دارد . سسک سبز پاهایی کوتاه دارد و پرنده‌ای‌ست پر جنب و جوش و مرتبا درون بوته‌ها در حرکت می باشد . ( رجوع شود به سسک بیدی و سسک ابرو زرد )
زیستگاه :

جنگل‌های مناطق کوهستان تا حد رویش درخت . روی زمین بین بوته‌های کوتاه لانه می سازد . !
پراکندگی :

سسک سبز در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است همینطور در جنوب شرقی ایران به صورت مهاجر عبوری نیز دیده می شود .!
تاج طلایی


انگلیسی : Goldcrest
فرانسوی : Roitelet huppe
لاتین : Regulus regulus
مشخصات :

9 سانتی‌متر ؛ از چرخ ریسک‌ها و سایر سسک‌ها به وسیله اندازه خیلی کوچک ، بدن خپله و تارک زرد روشن با حاشیه سیاه تشخیص داده می شود . کاکل ( که گاهی مشخص نیست ) در پرنده نر نارنجی و در ماده زرد کمرنگ است ولی پرنده نابالغ کاکل ندارد . سطح پشتی تاج طلایی به رنگ سبز زیتونی و سطح شکمی آن نخودی مایل به سفید تیره است که در پهلوها به سبزی می گراید . روی هر بال دو خط بالی سفید و یک نوار پهن سیاه دارد . رفتار تاج طلایی شبیه به دیگر سسک‌ها است . در خارج از فصل زادوولد اغلب همراه چرخ‌ریسک‌ها دیده می شود . !
زیستگاه :

جنگل‌ها ، در زمستان همچنین روی پرچین‌ها و بوته‌های کوتاه دیده می شود . لانه آویزان خود را معمولا زیر انتهای شاخه‌ها می سازد .!
پراکندگی :

تاج طلایی از جمله پرندگان نیمه مهاجر است و به تعداد خیلی کم دیده می شود . !
سسک دم دراز


انگلیسی : Graceful Prinia
فرانسوی : Prinia gracile
لاتین : Prinia gracilis
مشخصات :

10 سانتی‌متر ؛ سسکی کوچک با دمی دراز که شاهپرهای دم آن از وسط به کنار کوتاه‌تر می شود . اغلب دمش را بالا نگاهمیدارد و یا به شکل چتر در می‌آورد . سطح پشتی به رنگ قهوه‌ای مایل به خاکستری با رگه‌رگه قهوه‌ای پررنگ روی تارک و جبه ، سطح شکمی آن تقریبا سفید است و در پهلوها اثری از رنگ خاکستری دارد . در سطح زیرین دمش لکه‌های مشخص سیاه و سفید دیده می شود . ( رجوع شود به سسک دم چتری )
زیستگاه :

باغ‌ها ، بوته‌های مناطق مزروعی ، تالاب‌های مناطق خشک . در میان بوته‌های انبوه لانه می سازد .
پراکندگی :

سسک دم دراز از جمله پرندگان بومی ایران است و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
سسک جنبان


انگلیسی : Streaked Scrub Warbler
فرانسوی : Dromoique du desert
لاتین : Scotocerca inquieta
مشخصات :

10 سانتی‌متر ، سسکی است بسیار کوچک ، با دم دراز تقریبا سیاهرنگ و در انتها گرد که انتهای شاهپرهای کناری آن سفید است . سطح پشتی قهوه‌ای کمرنگ و یکدست و تارک رگه‌رگه دارد . سطح شکمی این پرنده تقریبا سفید است با رگه‌های ظریف روی گلو و قسمت بالایی سینه . دمش را اغلب رو به بالا می ###د . معمولا روی زمین و بین صخره‌ها تغذیه می کنید . مرتبا در جنب و جوش است . هنگام جابه‌جایی از یک بوته به بوته دیگر اغلب روی زمین می دود . پروازی کوتاه و مستقیم دارد . !
زیستگاه :

بیابان‌های سنگلاخ و دامنه‌های سنگی با گیاهان کوتاه و بوته‌های پراکنده ، از سطح دریا تا ارتفاع 3500 متر . در میان بوته‌های کوتاه لانه می سازد . !
پراکندگی :

سسک جنبان از جمله پرندگان بومی ایران است و از پراکندگی فراوانی برخوردار است . .
سسک دم چتری


انگلیسی : Fan-tailed Warbler
فرانسوی : Cisticole des joncs
لاتین : Cisticola juncidis
مشخصات :

10 سانتی‌متر ؛ در فصل زادوولد اغلب در حال پرواز نمایشی دیده می شود که در این حالت صدای خاص آن تشخیصش را آسان می سازد . در مواقع دیگر بیشتر در اختفا بسر می برد . شبیه سسک تالابی بنظر می آید ولی نداشتن نوار چشمی کمرنگ ، اندازه خیلی کوچکتر و دم کوتاه ، آن را مشخص می سازد .
سطح پشتی آن قهوه‌ای پررنگ است و پرهای آن حاشیه پهن نخودی مایل به قرمز دارد که به صورت رگه‌رگه نخودی فراوان جلوه می کند . گلو و سطح شکمی تقریبا سفید و بدون رگه دارد که در ناحیه سینه و پهلو‌ها نخودی مایل به خرمائی است . دمی کوتاه و کاملا گرد دارد که نوک شاهپرهای کناری آن سیاه و سفید است . ( رجوع شود به سسک دم دراز )
زیستگاه :

مناطق خشک و مرطوب ، مزارع غلات ، چکنزارهای ناهموار و باتلاق‌ها . لانه‌اش را که به شکل یک کیف اویزان است در بین نی ها ، علف‌های بلند ، ذرت‌ها و بوته‌های انبوه می‌سازد . !
پراکندگی :

سسک دم چتری پرنده‌ای‌ست بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
خانواده چکاوک
Family Alaudidae

پرندگانی هستند خوش آواز با پر و بال رگه‌رگه و قهوه‌ای رنگ که اغلب در حال پرواز می خوانند روی زمین بیشتر راه می روند و یا می دوند . معمولا ناخن انگشت عقبی پای آنها دراز ، راست و نوک‌تیز است . اغلب به‌طور دسته‌جمعی دیده می شوند . جز در موارد استثتایی نر و ماده آنها همشکل است . روی زمین آشیانه می سازند . از دانه‌ها ، حشرات و نرم‌تنان تغذیه می کنند .!
چکاوک سهره‌ای


انگلیسی : Black-crowned Finch Lark
فرانسوی : Alouette moineau a front blanc
لاتین : Eremopterix nigriceps
مشخصات :

11 سانتی‌متر ؛ چکاوک بسیار کوچکی است با منقار سهره مانند و کلفت . چکاوک سهره‌ای نر با طرح سیاه و سفید و مشخص صورت ، سطح شکمی تقریبا سیاه و سطح پشتی قهوه‌ای به اسانی تشخیص داده می‌شود . پرنده ماده یکدست قهوه‌ای خاکی و تقریبا بدون خط و رگه است و سطح زیرین بال‌هایش سیاه می‌باشد . چکاوک سهره‌ای پرنده‌ای است خیلی اجتماعی و گله های آن روی زمین و در فضاهای باز به تغذیه می پردازند . !
زیستگاه :

بیابان‌های کم گیاه ، زمین‌های بایر و دشت‌های باز با بوته‌های پراکنده . روی زمین و در بین بوته‌های کوتاه لانه می سازد . !
پراکندگی :

چکاوک سهره‌ای از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است . !
چکاوک سنگلاخ


انگلیسی : Desert Lark
فرانسوی : Ammomane du desert
لاتین : Ammomanes deserti
مشخصات :

15 سانتی‌متر ، چکاوکی خاکی رنگ و بدون نشانه خاص . با سر کاملا گرد و رنگ یکدست که از قهوه‌ای خاکی یا قهوه‌ای مایل به خاکستری تا قهوه‌ای مایل به خرمایی کمرنگ متغیر است ؛ تشخیص داده می شود . رگه‌های بسیار کمرنگ روی سینه‌اش از فاصله کم نمایان است . دمش فاقد رنگ‌های سیاه و سفید می باشد.کمتر از سایر چکاوک‌ها اجتماعی است و غالبا جفت‌جفت یا به صورت گروه‌های کوچک دیده می شود . بال‌هایش کاملا گرد است . پروازی خاص دارد و بال زدنش توام با تکان‌های مخصوصی است .
زیستگاه :

بیابان‌های سنگلاخ و دامنه‌های صخره‌ای کوهستان را ترجیح می دهد و از بیابان‌های ماسه‌ای باز دوری می‌کند . بر روی زمین و در میان بوته‌های کوتاه لانه می سازد .
پراکندگی :

چکاوک سنگلاخ از جمله پرندگان بومی ایران است و محدوده مختص به خود از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
چکاوک سر دم سیاه


انگلیسی : Bar-tailed Desert Lark
فرانسوی : Ammomane elegante
لاتین :‌ Ammomanes cincturus
مشخصات :

13 سانتی‌متر ؛ چکاوکی کوچک به رنگ نخودی مایل به صورتی یکدست که در قاعده دم روشن‌تر است و یک نوار پهن سیاه در نزدیکی انتهای دم دارد . تارک ، سینه و پشتش یکدست و بدون خط و رگه‌رگه می‌باشد . سبیه چکاوک سنگلاخ ولی کوچکتر از آن است و به وسیله دم تقریبا نارنجی با نوار سیاه انتهایی به اسانی از آن تشخیص داده می شود . از چکاوک سنگلاخ اجتماعی‌تر است و معمولا به صورت گله‌های کوچک دیده می شود .!
زیستگاه :

بیابان‌های سنگلاخ یا ماسه‌ای . گرچه کمتر از چکاوک سنگلاخ ، در مناطق سنگلاخ دیده می‌شود . معمولا از مناطق کوهستانی دوری می کند و شرایط سخت بیابانی را به خوبی تحمل می نماید .
پراکندگی :‌

چکاوک سر دم سیاه از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
چکاوک هدهدی


انگلیسی :‌ Bifasciated Lark
فرانسوی :‌ Sirli du desert
لاتین :‌ Alaemon alaudipes
مشخصات :

19 سانتی‌متر ؛ چکاوکی است بزرگ با منقار خیلی بند و اندکی خمیده به پایین و پاهای دراز . پرنده نر آوازی کشیده مانند صدای (نای) از خود صادر می‌کند بهدف اینکه توجه پرنده ماده به خود جلب کند. در ارتفاع ۲۰ متری پرواز می‌کند، هنگام پرواز با بالهای باز و کشیده اش حرکاتی آکروباتیک ایجاد می‌کند وبه سرعت از بالای به سوی زمین می‌آید، بالهایش هنگام پرواز به ۴۱ سانتیمتر می‌رسد. در تلماسه‌ها بیشتر دویدن به پرواز ترجیح می‌دهد. پاهای بلندش به وی کمک می‌کند که شکمش به ریگ گرم صحرا نخورد، چون این پرنده در تلماسه می‌دود، وباز می‌ایستد اطراف خودش نگاه می‌کند، ودوباره به دویدن ادامه می‌دهد. پر و بالش بیشتر خاکستری مایل به خاکی است با خط چشمی سیاه ، سینه رگه‌رگه و شکم سفید . قسمتی از شاهپرهای کناری دمش سفید است . در پرواز نوارهای سیاه و سفید و خیلی مشخص روی بال بیننده را به یاد هدهد می اندازد . پروازش شبیه هدهد است و مانند آن سنگین بال می زند . به دشواری می توان این پرنده را وادار به پرواز کرد زیرا غالبا یا به حالت قوز کرده ، بی حرکت می ماند و یا اینکه می دود . معمولا تک‌زی‌ است ولی گاهی جفت‌جفت هم دیده می شود . ( رجوع شود به زاغ بور ) موسم تخم گذاری و جفت‌گیری چکاوک هدهدی معمولاً از اواخر فصل بهار و اعتدال بهاری آغاز می‌شود و تا اواخر پائیز ادامه دارد. پرنده ماده از ۲ تا ۳ تخم می‌گذارد، مدت یک هفته روی تخمها می‌خوابد سپس جوجه‌ها از تخم بیرون می‌آیند و تا مدت ۴ روز توانایی بینایی ندارند. اگر احساس خطر کند ویا عابری به لانه اش نزدیک شود، از لانه بیرون می‌جهد برای حفاظت از لانه وجوجه‌های وبه مسافت کوتاهی جلو آن شخص عابر می‌دود وتوجه عابر به خود جلب می‌کند، وبا این صورت آن را از لانه دور می‌سازد .
زیستگاه :‌

یک پرنده کاملا بیابانی است که بیابان‌های ماسه‌ای باز و شوره‌زارهای هموار با گیاه بسیار کم را ترجیح می‌دهد . روی زمین بین بوته‌های کوتاه و انبوه لانه می سازد . !
پراکندگی :‌

چکاوک هدهدی بومی ایران و از پراکندگی تقریبا فراوانی برخوردار است . !
چکاوک پنجه کوتاه


انگلیسی : Short-toed Lark
فرانسوی : Alouette calandrelle
لاتین : Calandrella cinerea
مشخصات :

14 سانتی‌متر ؛ از چکاوک آسمانی کمرنگ‌تر و خیلی کوچکتر است . سطح پشتی آن نخودی رنگ با رگه‌های تیره و مشخص ، و سطح شکمی آن بدون رگه و به رنگ سفید مایل به نخودی است . در کنار گردن لکه تقریبا سیاهی دارد که اغلب دیدن آن مشکل است . کاکل ندارد ولی تارکش پررنگ است . منقاری کوتاه ، نوک‌تیز و زردرنگ دارد . پرنده نابالغ در طرفین سینه قدری خال خال است . در ارتفاع کم و در مسیر مواجی پرواز می کند .
زیستگاه :‌

زمین‌های بایر سنگلاخ یا ماسه‌ای ، استپ‌ها و مزارع . روی زمین لانه می سازد .
پراکندگی :

تابستان‌ها فراوان است و به صورت مهاجر عبوری نیز دیده می شود . !
چکاوک هیوم


انگلیسی : Hume's Short-toed Lark
فرانسوی : Alouette calandrelle de hume
لاتین : Calandrella acutirostris
مشخصات :

13 سانتی‌متر . خیلی شبیه چکاوک پنجه کوتاه است ولی نشانه سیاه کنار گردن را ندارد ، سطح شکمی آن بدون رگه است ؛ و در هر طرف سینه یک لکه بزرگ تیره رنگ دارد . منقارش ظریف‌تر و نوک‌تیزتر است . رفتارش شبیه چکاوک پنجه کوتاه می باشد . !
زیستگاه :

چکاوک هیوم ؛ اصولا پرنده‌ای است مخصوص علفزارهای مناطق کوهستانی و مرتفع و شیب‌های سنگی با گیاهان کم در ارتفاعات زیاد ، ولی در ایران در ارتفاعات کمتر و دشت‌های خشک نیز دیده می شود .
پراکندگی :

به درستی وضعیت چکاوک هیوم در ایران نامعلوم است . در نزدیکی بیرجند دیده شده و بنا به گزارش Zarudny ممکن است در مشرق خراسان زادوولد نماید ، ولی این مطلب نیاز به بررسی و تحقیق دارد . !
چکاوک کوچک


انگلیسی : Lesser Short-toed Lark
فرانسوی : Alouette pispolette
لاتین : Calandrella rufescens
مشخصات :‌

۱۳.۵ سانتی‌متر ؛ از فاصله نزدیک به وسیله رگه‌رگه بودن قسمت بالایی سینه از چکاوک پنجه کوتاه که گاهی با آن دیده می شود ، قابل تشخیص است . ضمنا بر خلاف پرنده مزبور ، تارکش همرنگ پشت بوده ، لکه های کنار گردن را ندارد و به طور کلی تیره‌تر و خاکستری‌تر از آن است .
زیستگاه :‌

مانند چکاوک پنجه کوتاه ولی بخصوص در زمین‌های خشک اطراف تالاب‌ها و دریاچه‌های نمک دیده می‌شود . !
پراکندگی :‌

به‌طور کلی چکاوک کوچک پرنده ای است بومی ایران از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است . !
چکاوک هندی


انگلیسی : Indian Sand Lark
فرانسوی : Calandrelle des sables
لاتین : Calandrella raytal
مشخصات :‌

12 سانتی‌متر ؛ چکاوکی است کوچک و خیلی شبیه چکاوک پنجه کوتاه و چکاوک کوچک ، ولی در سطح پشتی از هر دوی آنها خاکستری‌تر و در سطح شکمی سفیدتر است . برخلاف چکاوک پنجه کوتاه لکه‌های تیره طرفین گردن را ندارد ، و رگه‌های خیلی کمرنگ روی سینه‌اش بسیار کمتر از چکاوک کوچک می‌باشد . صدای این پرنده بهترین نشانه تشخیص آن است . رفتارش شبیه چاوک پنجه کوتاه است .
زیستگاه :

همیشه نزدیک آب . در ساحل جویبارها و رودخانه‌ها ، دلتاها و دشت‌هایی که طغیان آب رودخانه آنها را فرا می گیرد دیده می شود . در حاشیه مرداب‌های ساحلی ، باتلاق‌های نمکی و امثال آن روی زمین و بین گیاهان کوتاه لانه می سازد .
پراکندگی :‌

چکاوک هندی از جمله پرندگان بومی و از پراکندگی تقریبا فراوانی برخوردار است .
چکاوک گندم‌زار


انگلیسی : Calandra lark
فرانسوی : Alouette Calandre
لاتین : Melanocorypha calandra
مشخصات :

19 سانتی‌متر ؛ با اندازه بزرگ ، جثه پر ، منقار کلفت و زرد رنگ ، و نیم طوق سیاه مشخص در طرفین گردن تشخیص داده می شود . سینه نخودی رنگ آن رگه‌های قهوه‌ای دارد . در پرواز نوک سفید شاهپرهای ثانوی در لبه عقبی بال‌های بزرگ و مثلث شکل آن تشکیل یک حاشیه سفید می دهد و سطح زیرین بال‌هایش خیلی تیره است . کاکل ندارد . چکاوک گندمزار نابالغ بیشتر نخودی رنگ است و لکه‌های گردنی آن خیلی مشخص نیست . پروازش خیلی سبک ، در ارتفاع کم و موجی است .
زیستگاه :

زمین‌های بایر و سنگلاخ ، کشتزارها و استپ‌ها . روی زمین آشیانه می سازد .
پراکندگی :

چکاوک گنم زار از جمله پرندگان بومی ایران و به‌طور کلی از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .!
چکاوک طوقی


انگلیسی : Bimaculated lark
فرانسوی : Alouette calandre orientale
لاتین : Melanocorypha bimaculata
مشخصات :

۱۶.۵ سانتی‌متر ؛ ظاهرا شبیه چکاوک گندم‌زار ولی بطور محسوسی از آن کوچکتر است ، سفیدی لبه عقبی بال را ندارد و نوک تمام شاهپرهای دمش سفید است ، بر خلاف چکاوک گندم‌زار که فقط کناره‌های دمش سفید می باشد و لکه های سیاه کنار گردنش نیز مشخص‌تر است که معمولا از به هم پیوستن انها نیم‌طوقی در جلوی گردن تشکیل می شود . سرش بیشتر از چکاوک گندم‌زار کاکلی به‌نظر می آید و سطح زیرین بال‌هایش به تیره‌گی پرنده مزبور نیست . رفتارش شبیه چکاوک گند‌م‌زار است ولی کمتر به صورت گله‌های بزرگ دیده می شود .
زیستگاه :

معمولا ( اما نه همیشه ) در ارتفاع بالاتر از زیستگاه چکاوک گندم‌زار زندگی می کند و کمتر در زمین‌های زراعتی دیده می شود . بیشتر استپ‌ها و دشت‌های خشک با گیاهان کم را ترجیح می دهد .
پراکندگی :

چکاوک طوقی پرنده‌ای است بومی ایران و از پراکندگی تقریبا فراوانی برخوردار است . !
چکاوک بال سفید


انگلیسی : White-winged lark
فرانسوی : Alouette leucoptere
لاتین : Melanocorypha leucoptera
مشخصات :

17 سانتی‌متر ؛ از سایر چکاوک‌ها به وسیله نوار بالی پهن و سفید که تا لبه عقبی بال می رسد و در پرواز کاملا نمایان است ، مشخص می شود . تفاوتش با چکاوک گندم‌زار این است که لکه‌های سیاه روی گردن را ندارد و بال‌هایش باریکتر است . سطح پشتی آن زرد مایل به قهوه‌ای است با رگه‌های تیره‌رنگ . تارک و پوشپرهای بال و دمش دارای رنگ بلوطی است . سطح شکمی و زیر بغل سفید با گلوی نخودی رنگ و سینه کم‌خال دارد . وقتی بالش بسته است ، پر خارجی سفید‌رنگ بلندترین شاهپر نخستین آن دیده می شود .
چکاوک بال سفید ماده ؛ تارک قهوه‌ای رگه‌رگه دارد .
زیستگاه :

به‌طور عمده علفزارهای خشک و مناطق نیمه‌بیابانی .
پراکندگی :

زمستان‌ها در زمین‌های پست نواحی دریای خزر و شمال شرقی ایران نسبتا از پراکندگی فراوانی برخوردار است . در زمستان‌های خیلی سخت تعدا آنها بیشتر می شود . !
چکاوک سیاه


انگلیسی : Black Lark
فرانسوی : Alouette negre
لاتین : Melanocoryepha yeltoniensis
مشخصات :

19 سانتی‌متر ؛ چکاوک سیاه نر درشت و سیاه‌رنگ است و پرهایش حاشیه خاکی کمرنگ دارد که در زمستان تا حدی سیاهی پرها را کاهش می دهد . منقارش کوتاه ، کلف و زردرنگ است با نوک سیاه .
پرنده ماده خیلی شبیه چکاوک گندمزار ولی کمرنگ‌تر است و لکه‌های سیاه گردن را ندارد . هیچ یک از دو جنس روی بال یا دم ، سفیدی ندارند .
زیستگاه :

در جلگه‌های علفزار و بوته‌زار ، اغلب نزدیک آب ، و همچنین در بیابان دیده می شود .
پراکندگی :

چکاوک سیاه پرنده‌ای کمیاب است و به صورت نا منظم زمستان را در زمین‌های پست ناحیه دریای خزر می گذراند و فقط در زمستان‌های خیلی سخت دیده می شود . !
چکاوک شاخدار


انگلیسی : Shore Lark
فرانسوی : Alouette hausse-col
لاتین : Eremophila alpestris
مشخصات :

17 سانتی متر ؛ با گلو و صورت زرد کمرنگ ، گونه ها و نوار سینه ای سیاه و مشخص ، از همه چکاوک های دیگر به آسانی تشخیص داده می شود . سطح پشتی قهوه ای مایل به صورتی و سطح شکمی آن تقریبا سفید است . چکاوک شاخدار نر ؛ یک نوار سیاه عرضی روی تارک و یک جفت " شاخ پر " کوچک سیاه رنگ روی سر دارد . سر پرنده ماده سیاهی کمتری دارد . پرنده نابالغ به نظر خال خال و تیره رنگ می آید . نشانه های سر پرنده بالغ در زمستان تا حدی محو می شود .
زیستگاه :

تابستان ها در مناطق کوهستانی مرتفع و بایر و زمستان ها در مناطق کم ارتفاع تر دیده می شود . روی زمین و در بین سنگ ها آشیانه می سازد .
پراکندگی :

به طور کلی چکاوک شاخدار از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است .
چکاوک کاکلی


انگلیسی : Crested Lark
فرانسوی : Alouette cochevis
لاتین : Galerida cristata
مشخصات :

17 سانتی‌متر ؛ از چکاوک آسمانی پرجثه‌تر و نسبتا کمرنگ‌تر است ، با کاکل افراشته و بلند ، منقار نسبتا دراز و اندکی خمیده و دم کوتاه که در وسط تیره و در کناره‌ها نخودی است مشخص می شود . رنگ خاکی یا قهوه‌ای مایل به خاکستری و رگه‌های آن کمتر از چکاوک آسمانی است . سطح شکمی آن کمرنگ و سینه‌اش رگه‌رگه است . در پرواز رنگ نخودی مایل به نارنجی سطح زیرین بال‌ها نمایان می‌گردد . چکاوک کاکلی نابالغ در سطح در سطح پشتی خال‌های بیشتری دارد و کاکلش کوتاه‌تر است . چکاوک کاکلی از چکاوک درختی و چکاوک آسمانی به وسیله کاکل دراز و باریک و نداشتن سفیدی روی بال‌های پهن و کاملا گرد و دم کوتاهش مشخص می شود . پروازش ناشیانه به‌نظر می رسد .
زیستگاه :

به‌طور کلی در علفزارهای هموار و بیابان‌های خشک ، اغلب نزدیک مناطق مسکونی ، کنار جاده‌ها و کوره‌راهها دیده می شود . روی زمین لانه می سازد .
پراکندگی :

چکاوک کاکلی از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی خیلی زیادی برخوردار است . !
چکاوک درختی


انگلیسی : Wood Lark
فرانسوی : Alouette lulu
لاتین : Lullula arborea
مشخصات :

15 سانتی متر ؛ از چکاوک آسمانی به وسیله اندازه کوچکتر ، دم کوتاه بدون کناره های سفید ، نوار چشمی سفید مشخص که در پس گردن و زیر کاکل کوتاه آن بهم می پیوندد ، منقار ظریفتر و صدای خاص ، تشخیص داده می شود . لکه سیاه واضحی نزدیک خم بالش مشاهده می شود . ضمن پرواز می خواند و در این حالت در مسیری مارپیچی بالباز روی می کند و بالاخره با بالهای بستاه تقریبا تا نزدیک زمین فرود می آید . هنگام استراحت بر روی درختان می نشیند .
زیستگاه :

حاشیه جنگلها ، دامنه تپه ها با درخت های پراکنده ، زمین های ماسه ای و از این قبیل . زمستان را در مزارع به سر می برد . آشیانه اش را بر روی زمین می سازد .
پراکندگی :

به طور کلی چکاوک درختی از جمله پرندگان بومی ایران و نسبتا فراوان است .
چکاوک آسمانی


انگلیسی : Skylark
فرانسوی : Alouette des champs
لاتین : Alauda arvensis
مشخصات :

17 سانتی‌متر ؛ سطح پشتی این پرنده قهوه‌ای رنگ و پر از رگه‌های تقریبا سیاه است . سطح شکمی سفید مایل به نخودی و سینه رگه‌رگه دارد ، دمش نسبتا دراز و سفیدی شاهپرهای کناری دم جلب توجه می کند . در پرواز ، لبه عقبی بال‌های دراز و نوک تیزش سفید به‌نظر می رسد . کاکل گرد و کوتاه آن به خوبی آشکار است . به حالت قوزکرده راه می رود . پروازش پرتوان و اندکی موجی است . ضمن پرواز می خواند و در این حالت بالبازروی و درجا زنی می کند .
زیستگاه :

کشتزارها و زمین‌های باتلاقی . روی زمین آشیانه می سازد .
پراکندگی :

چکاوک آسمانی از جمله پرندگانی‌ست که در فصل زمستان از پراکندگی زیادی برخوردار است و نیز به تعداد نسبتا فراوان در ایران زادوولد می کند .
چکاوک آسمانی کوچک


انگلیسی : Small Skylark
فرانسوی : Alouette des champs sud asiatique
لاتین : Alauda gulgula
مشخصات :

14 سانتی متر ؛ خیلی شبیه چکاوک آسمانی ولی به طور محسوسی از آن کوچکتر و سطح پشتی آن بیشتر قهوه ای و کمتر خاکستری است ، با چانه و گلوی نخودی رنگ . کاکلش به اندازه کاکل چکاوک آسمانی مشخص نیست . شاهپرهای کناری دمش بیشتر نخودی کمرنگ است و سفیدی ندارد . بالش گردتر است . ممکن است با چکاوک کوچک اشتباه شود ، ولی در سطح پشتی رگه های بیشتری دارد و منقارش نوک تیزتراست . رفتارش شبیه چکاوک آسمانی است .
زیستگاه :

مانند زیستگاه چکاوک آسمانی ولی در مناطق خیلی خشک با گیاهان کم و پراکنده نیز دیده می شود
پراکندگی :

چکاوک آسمانی کوچک از جمله پرندگان بومی ایران و نسبتا فراوان است . !
ادامه دارد ...



1 تشکر با چوق از این پست از Ramana به میزان 100 چوق تشکر شده است . دلیل : پست مفید
Ramana آفلاین است   پاسخ به نقل قول چوق/پاداش
قدیمی 02-16-2014   #10 (لينک اين پست)
مدیران بازنشسته پرشین سون
 
آواتار Ramana
 
تاريخ عضويت: Nov 2013
محل سكونت: زیر گنبد کبود
سن: 24
اسم واقعی: رامانا
پست ها: 40,832
تشكرها (از ديگران): 3,154
تشكر شده 4,444 بار در 2,108 پست
چوق (ثروتمند شماره 5): 20,473,925
پاداش داده شده 403 مرتبه
تاکنون 62 مرتبه با چوق تشکر کرده
تشکر شده با چوق 129 مرتبه
فعاليت Longevity
1/20 9/20
Today پست ها
ssss40832

ويترين جوايز


عکسهای خریداری شده
نوشابه شنگولی پرسپولیس تهران
پيش فرض

خانواده دم‌جنبانک
Family Motacillidae

پرندگانی هستند کوچک با جثه‌ای نسبتا باریک و دم‌دراز ، پروازی قوی دارند ، ولی روی زمین راه می روند و تغذیه می کنند و یا می دوند . پپت‌ها قهوه‌ای رنگ و رگه‌رگه هستند و اغلب شاهپرهای کناری دمشان سفید است . شکل ظاهری و عادات آنها اغلب به چکاوک‌ها شباهت دارد ، مانند پرواز موجی ، خواندن در حال پرواز ، راه رفتن و دویدن و پرهیز از نشستن روی درخت . صدای آنها در تشخیص اهمیت زیادی دارد . نر و ماده آنها همشکل است و روی زمین لانه می سازند . دم جنبانک‌ها بدنی باریکتر و دمی درازتر از پپت‌ها دارند با منقار و پاهای نازک و اغلب پر و بال آنها طرح مشخص دارد و دم خود را مرتبا بالا و پایین می کنند . پرواز آنها توام با جهش‌های خاصی است ، در خارج از فصل زادوولد به طور دسته‌جمعی دیده می شوند ، روی زمین یا در شکاف سنگ‌ها لانه می سازند . پرندگان این خانواده از حشرات ، عنکبوت‌ها ، نرم‌تنان و بعضی مواد گیاهی تغذیه می کنند .
پپت پا‌دراز


انگلیسی : Richard’s Pipit
فرانسوی : Pipit de Richard
لاتین : Anthus novaeseelandiae
مشخصات :

۱۷.۵ سانتی‌متر ؛ پپت پادراز ، پپتی است بزرگ ، پا دراز و دم دراز . سطح شکمی آن قهوه ای است با رگه‌های پهن تقریبا سیاه ، سینه‌اش نخودی‌رنگ و دارای رگه‌های مشخص ، ولی پراکنده است . نوارهای نخودی رنگی بالای چشم و زیر گونه دارد . دارای خط شارابی تیره باریک است و خط سیاهی در زیر چشم آن دیده می شود . پا و ناخن انگشت عقبی آن خیلی دراز است ، اندکی درشتر و راست قامت‌تر از پپت خاکی و منقارش کوتاه‌تر و کلف‌تر از آن است . در بهار به وسیله پشت پر‌نقش ، پاهای دراز ، و گلو و قسمت بالای سینه با رگه‌رگه بیشتر مشخص می شود . در اوایل پاییز تشخیص آن از نابالغ ( رگه‌رگه ) پپت خاکی به آسانی میسر نیست ، مگر از طریق صدا و شکل منقار .
زیستگاه :

علفزارهای مرطوب ، جنگل‌های باتلاقی و برنجزارها .
پراکندگی :

پپت پا دراز پرنده‌ای است که گاهی به صورت سرگردان در سواحل جنوب شرقی دریای خزر دیده می شود .!
پپت خاکی


انگلیسی : Tawny Pipit
فرانسوی : Pipit rousseline
لاتین : Anthus Campestris
مشخصات :

16 سانتی‌متر ؛ پپت خاکی پرنده‌ای است کمرنگ و از پپت‌های دیگر جثه اش لاغرتر و بیشتر به دم جنبانک‌ها شباهت دارد . غیر از یک ردیف لکه‌های تیره روی پوشپرهای نزدیک خم بال ، سطح پشتی آن خاکی تقریبا یکدست است . سطح شکمی آن کمرنگ‌تر و معمولا بدون خط و رگه است . ابروی کمرنگ مشخصی دارد و نوار شاربی قهوه‌ای رنگ آن چندان واضح نیست . پاهایش دراز ، تقریبا زرد رنگ و در عین حال کوتاه‌تر از پاهای پپت پا دراز است . علاوه بر این از پپت پادراز به کمک پروبال کمرنگ‌تر ، با نقش و نگار غیر واضح‌تر و جثه اندکی کوچک‌تر ، تشخیص داده می شود . در اوایل پاییز پرنده نابالغ با سینه رگه‌رگه به نابالغ پپت پادراز شباهت پیدا می کند .
زیستگاه :

زمین‌های بایر ، شنی و بوته‌زار . در زمستان همچنین در کشتزارها زیاد دیده می شود . در گودال کوچکی روی زمین که به وسیله گیاهان پوشیده و مخفی است تخمگذاری می کند .
پراکندگی :

پپت خاکی از جمله پرندگانی است که در شمال ایران تابستان‌ها نسبتا فراوان است . زمستان‌ها به تعداد نسبتا کم در جنوب ایران بسر می برد و نیز به صورت مهاجر عبوری در همه‌جای ایران دیده می شود .
پپت نوک دراز


انگلیسی : Long-billed Pipit
فرانسوی : Pipit a long bec
لاتین : Anthus similis
مشخصات :

۱۸.۵ سانتی‌متر ؛ پپت نوک‌دراز از همه پپت ها بزرگ‌تر است . سطح پشتی قهوه‌ای مایل به خاکستری با رگه‌های نامشخص قهوه‌ای تیره ، گلو سینه و سطح شکمی نخودی و تقریبا بدون رگه دارد . دمش قهوه‌ای پررنگ و شاهپرهای کناری آن نخودی است و اثری از رنگ سفید ندارد . منقارش نسبتا دراز است و معمولا پرنده‌ای است تک‌زی .
زیستگاه :

دامنه‌های سنگی و دشت‌های سنگلاخ با گیاهان کم در ارتفاع زیاد . در زمستان به ارتفاعات کمتر کوچ می کند . بر روی زمین لانه می سازد .
پراکندگی :

پپت نوک‌دراز از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است ، احتمال می رود که گزارش‌های مبنی بر مشاهده این پرنده در کوه‌های البرز اشتباه باشد .
پپت درختی


انگلیسی : Tree Pipit
فرانسوی : Pipit des arbres
لاتین : Anthus trivialis
مشخصات :

15 سانتی‌متر ؛ بهترین راه تشخیص پپت درختی از پپت صحرائی ؛ عبارت است از صدای خاص ، جثه اندکی چاق‌تر ، منقار کلفت‌تر ، سینه تقریبا زرد و پاهای صورتی با چنگال‌های عقبی کوتاه . سطح پشتی آن قهوه‌ای است با راه‌راه تقریبا سیاه . سطح شکمی کمرنگ دارد با نوار شاربی سیاه رنگ و سینه و پهلوهای رگه‌رگه . ابرویش زردرنگ و شاهپرهای کناری دم آن سفید می باشد ، به راحتی بر روی درخت‌ها می نشیند .
زیستگاه :

در فضاهای باز وسط جنگل‌ها ، دامنه کوهستان ، کشتزارهایی که درخت‌ها و بوته‌های پراکنده دارند ، دیده می‌شود . آشیانه‌اش را در بین علف‌ها و گیاهان بلند می سازد .
پراکندگی :

پپت درختی از جمله پرندگانی است که در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و به صورت مهاجر عبوری در همه جای ایران دیده می شود .
پپت صحرایی


انگلیسی : Meadow pipit
فرانسوی : Pipit des pres
لاتین : Anthus pratensis
مشخصات :

۱۴.۵ سانتی‌متر ؛ خیلی شبیه پپت درختی است ولی به وسیله صدا ، سطح پشتی زیتونی‌تر و معمولا سینه سفیدتر با رگه‌های خیلی بیشتر و کوچک‌تر، تشخیص داده می شود . شاهپرهای کناری دمش سفید است . پاهای تقریبا قهوه‌ای با ناخن‌های عقبی دراز دارد . کمتر از پپت درختی روی درخت می نشیند .
زیستگاه :

چراگاه‌های ناهموار . در زمستان تالاب‌ها ، زمین‌های زراعتی و ساحل دریا را ترجیح می دهد . روی زمین آشیانه می سازد .
پراکندگی :

پپت صحرایی از جمله پرندگانی ست که زمستان در شمال و غرب ایران از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و نیز گاهی به سمت جنوب تا فارس دیده می شود .
پپت گلوسرخ


انگلیسی : Red-Throated pipit
فرانسوی : pipit a groge rousse
لاتین : Anthus Cervinus
مشخصات :

۱۴.۵ سانتی‌متر ؛ پپت گلو سرخ از پپت صحرائی به وسیله سطح پشت پررنگ‌تر ، دمگاه رگه‌رگه و صدای مشخص ، متمایز می گردد . در فصل زاد و ولد گلوی آن اخرائی رنگ می شود که گاهی تا قسمت بالای سینه پیشروی دارد . سطح شکمی این پرنده در زمستان پوشیده از رگه‌های فراوان و تیره‌رنگ است .
زیستگاه :

باتلاق‌ها و زمین‌های زراعتی مرطوب با بوته‌های گیاهی کوتاه و اغلب نزدیک به ساحل .
پراکندگی :

پپت گلو سرخ از جمله پرندگانی‌ست که به صورت مهاجر عبوری از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و نیز در همه جای ایران دیده می شود . به تعداد کم زمستان را در جنوب شرقی دریای خزر و خوزستان می‌گذراند .
پپت تالابی


انگلیسی : Water pipit
فرانسوی : pipit spioncelle
لاتین : Anthus spinoletta
مشخصات :

16 سانتی‌متر ؛ از پپت صحرایی و پپت درختی کمی درشت‌تر و طول بدنش اندکی بیشتر است . پاهای آن خیلی تیره‌تر از سایر پپت‌ها است . شاهپرهای کناری دمش سفید می باشد . ابروی تقریبا سفید دارد . سطح پشتی تقریبا خاکستری و سطح شکمی آن نسبتا سفید است که در پاییز و زمستان رگه‌رگه می باشد ؛ ولی در فصل زاد و ولد خط و رگه ندارد و مایل به صورتی است .
زیستگاه :

در مناطق کوهستانی زاد و ولد می کند . زمستان‌ها در زمین‌های پست تالابی ، آبراهه‌های داخل خشکی و سواحل دریا دیده می شود . در شکاف بین سنگ‌ها آشیانه می سازد .
پراکندگی :

پپت تالابی پرنده‌ای‌ست که در فصل زمستان‌ از پراکندگی نسبتا زیادی برخوردار است و به تعداد خیلی کم در ایران زاد و ولد می‌کند .
دم جنبانک زرد


انگلیسی : Yellow Wagtail
فرانسوی : Bergeronnette printaniere
لاتین : Motacilla flava
مشخصات :

۱۶.۵ سانتی‌متر ؛ دم جنبانکی است کوچک با بدنی باریک ، پاهای دراز ، سطح شکمی زرد و دم دراز و سیاه که شاهپرهای کناری آن سفید می باشد . در تمام فصول از سایر دم جنبانک‌ها به واسطه نداشتن سطح شکمی خاکستری مشخص می شود . نر نژادی که در ایران زادوولد می کند ( M. f. feldegg ) در تابستان دارای پیشانی ، تارک و گونه‌های کاملا سیاه است . برای تشخیص نرهای سه نژاد دیگر – در پر و بال تابستانی که ضمن مهاجرت در ایران دیده می شوند ( M. f. thunbergi – M. f.lutea – M. f.becma ) به تصاویر آنها مراجعه شود . نرهای همه نژادهای بالا در پر و بال زمستانی ، و ماده‌ها به‌هم شبیه هستند و طرح مشخص سر را ندارند . سطح پشتی آنها تیره‌تر و سطح شکمی نخودی مایل به زرد دارند و ناحیه گلوی آنها قهوه‌ای است .
زیستگاه :

همیشه نزدیک به آب . در باتلاق‌ها ، چمنزارها ، سواحل رودخانه‌ها و زمین‌های آبیاری شده دیده می شود .
اغلب در اطراف گله‌های گاو تغذیه می کند . در یک گودال کوچک زیر علف‌های انبوه و گاهی در مزارع غلات لانه‌سازی می کند .
پراکندگی :

دم جنبانک زرد از جمله پرندگانی است که در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و نیز به صورت مهاجر عبوری در همه جای ایران دیده می شود .
دم جنبانک کله زرد


انگلیسی : Citrine Wagtail
فرانسوی : Bergeronnette citrine
لاتین : Motacilla citreola
مشخصات :

۱۶.۵ سانتی‌متر ؛ پرنده نر در تابستان با سر و سطح شکمی زرد درخشان ، و پشت و دم سیاه به آسانی تشخیص داده می شود . پرنده ماده و نر زمستانی شبیه ماده دم جنبانک زرد هستند ، ولی به کمک پشت خاکستری و دو خط بالی سفید که بخصوص در پرواز نمایان است ، از آن تشخیص داده می شوند . پرنده نابالغ خیلی کمرنگ است ، سطح شکمی تقریبا سفید و سطح پشتی خاکستری دارد . اغلب همراه دم جنبانک زرد دیده می شود .
زیستگاه :

مانند دم جنبانک زرد ، ولی در علفزارهای کوهستانی نیز دیده می شود .
پراکندگی :

دم جنبانک کله زرد از جمله پرندگانی است که در زمستان‌ها از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است و نیز به صورت مهاجر عبوری دیده می شود . بنابر گزارش Zurudny در مشرق خراسان و کرمان زاد و ولد می‌کرده است ، ولی این امر نیاز به برسی دارد .!
دم جنبانک خاکستری


انگلیسی : Grey Wagtail
فرانسوی : Bergeronnette des ruissaux
لاتین : Motacilla cinerea
مشخصات :

18 سانتی‌متر ؛ در تمام فصول به وسیله دم سیاه خیلی دراز با شاهپرهای کناری سفید و سطح پشتی خاکستری مایل به آبی از سایر دم جنبانک‌های سینه زرد مشخص می شود . سینه‌اش در تابستان زرد درخشان و در زمستان نخودی رنگ است ، دمگاهی به رنگ زرد مایل به سبز دارد . پرنده نر ابرویی سفید و نوار سفید مشخصی از منقار تا زیر گونه تیره رنگش دارد . چانه و گلوی نر در تابستان سیاه ، و در زمستان تقریبا سفید است . پرنده ماده در تابستان و زمستان رنگی مایل به سبز دارد و گلویش سفید رنگ است . پرنده نابالغ در سطح پشتی قهوه‌ای مایل به خاکستری و در سطح شکمی نخودی رنگ می باشد و با پوشپرهای زیر دمی زرد رنگ از دم جنبانک ابلق باز شناخته می شود . دم جنبانک خاکستری پرنده‌ای اجتماعی نیست و تنها در هنگام استراحت دور هم جمع می شوند .
زیستگاه :

زمستان‌ها در جویبارهای نواحی کوهستانی و گاه نیز در مناطق کم‌ارتفاع دیده می شود . در سوراخ دیوارها ، پل‌ها و دیوار ساحلی رودخانه‌ها آشیانه می سازد .
پراکندگی :

به‌طور کلی دم جنبانک خاکستری از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
دم جنبانک ابلق


انگلیسی : Pied Wagtail
فرانسوی : Bergeronnette grise
لاتین : Motacilla alba
مشخصات :

18 سانتی‌متر ؛ دم جنبانک ابلق از فراوان‌ترین نوع دم جنبانک است که به سهولت به وسیله طرح سیاه و سفید پر و بال ، دم دراز و پاهای باریک شناخته می شود . نر نژادی که در شمال و شمال غربی ایران زاد و ولد می‌کند ( M. a. dukhunensis ) ، در تابستان دارای پشت خاکستری رنگ و گونه‌های سفید است . نر نژادی که در مشرق ایران زادوولد می کند ( M. a. personata ) ، در تابستان پشتش سیاه‌رنگ است و سفیدی سرش منحصر به پیشانی و ناحیه ابروها است . نژادی که در دامنه‌های جنوبی رشته کوه البرز و در منطقه زاگرس زاد و ولد می کند ( M. a. persica ) ، حدواسط بین دو نژاد فوق‌الذکر است . ماده‌های هر سه نژاد بالا تقریبا به هم شبیه هستند ، بدین ترتیب که در سطح پشتی خاکستری رنگ‌ترند و سیاهی سر و سینه آنها از پرنده‌های نر کمتر است . پرنده‌های نابالغ ؛ سیاهی خیلی کمتری دارند و بطور کلی خاکستری و سفید می باشند .
زیستگاه :

شهرها ، روستاها ، زمین‌های آبیاری شده ، باغ‌ها ، رودخانه‌ها ، جویبارهای مناطق کوهستانی . زمستان‌ها در نواحی تالابی دیده می شود . در سوراخ دیوارها ، پل‌ها و دیوار ساحلی رودخانه‌ها لانه می سازد .
پراکندگی :

دم جنبانک ابلق از جمله پرندگانی‌ست که به تعداد زیاد در ایران زاد و ولد می کند . همینطور تعدادی نیز برای گذراندن زمستان به ایران می آیند .
خانواده گنجشک
Family Ploceidae

پرندگانی هستند کوچک با منقار کلفت و مخروطی و پاهای نسبتا کوتاه که اغلب پرو بال آنها رنگارنگ نیست . بیشتر آنها اجتماعی هستند و به طور دسته جمعی نیز زادو ولد می کنند . پروازی قوی دارند . نر و ماده آنها غالبا همشکل نیست . در سوراخها ، روی درختان و با صخره ها لانه می سازند . غذای آنها بیشتر دانه ها و مواد گیاهی است . گاهی از مواد حیوانی نیز تغذیه می کنند .
گنجشک معمولی


انگلیسی : House Sparrow
فرانسوی : Moineau domestique
لاتین: Passer domesticus
مشخصات :

۱۴.۵سانتی‌متر ؛ گنجشک معمولی از آشناترین پرندگان ایران است . نر آن به وسیله تارک خاکستری پررنگ ، پس گردن بلوطی ، گلوی سیاه ، گونه‌ها و سطح شکمی سفید مایل به خاکستری مشخص می شود . در پرواز خط بالی کوتاه و نسبتا واضح و دمگاه خاکستری آن نمایان می گردد . پرنده ماده و پرنده نابالغ فاقد سیاهی گلو ، در سطح پشتی قهوه‌ای تیره و در سطح شکمی سفید چرک هستند . تارک و دمگاهشان خاکستری نیست ، و خط بالی واضحی ندارند .
زیستگاه :

مناطق مسکونی و زمین‌های زراعتی و به ندرت دور از محل زندگی انسان‌ها دیده می شود. در سوراخ‌ها و شکاف‌های ساختمان‌ها ، در میان پیچک‌ها و پرچین‌ها لانه می سازد .
پراکندگی :

گنجشک معمولی از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی خیلی زیادی برخوردار است .!
گنجشک سینه سیاه


انگلیسی : Spanish sparrow
فرانسوی: Moineau espagnol
لاتین: Passer hispaniolensis
مشخصات :

۱۴.۵ سانتی‌متر ؛ پرنده نر تارک قرمز بلوطی سیر ، گلو و قسمت بالای سینه سیاه، پهلوهای با رگه‌رگه سیاه و پشت پر نقش و نگار دارد . پرنده ماده و پرنده نابالغ شبیه گنجشک معمولی هستند و مانند پرنده نر پهلوهای رگه‌رگه ولی کمرنگ دارند . سطح پشتی آنها پررنگ‌تر و گونه‌هایشان سفید است . رفتار و پرواز این پرنده خیلی شبیه گنجشک معمولی است ولی اغلب به صورت گله‌های انبوه دور از مناطق مسکونی دیده می شود.
زیستگاه :

زیستگاهش منحصر به نقاط مسکونی نیست ، بلکه بوته زارها ، درخت‌های کنار جاده و جنگل‌ها را ترجیح می‌دهد . هم به تنهایی و هم به صورت دسته‌جمعی در زیر آشیانه لک‌لک‌ها ، عقاب‌ها و امثال آن ، یا در لانه متروک چلچله‌ها و روی شاخه‌های درخت زاد و ولد می کند.
پراکندگی :

گنجشک سینه سیاه پرنده‌ای‌ست نیمه مهاجر و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
گنجشک تاغی


انگلیسی : Saxaul sparrow
فرانسوی : Moineau des saxaouls
لاتین : Passer ammodendri
مشخصات:

15 سانتی‌متر ؛ گنجشکی است نخودی رنگ که در سطح پشتی رگه‌های سیاه فراوان دارد ، تارک ، پس گردن و گلویش سیاه است و یک نوار نخودی مایل به نارنجی در بالا و پشت چشم آن دیده می شود . پرنده ماده تیره‌تر و تضاد رنگ پر و بالش کمتر است . رفتار و صدای این پرنده شبیه گنجشک معمولی است.
زیستگاه :

بوته زارها و بیشه‌های واقع در بیابان و نقاط نیمه خشک . بیشه‌های پده ، گز، یا تاغ . گاهی در زمین‌های زراعتی دیده می شود.
پراکندگی :

به درستی وضعیت گنجشک تاغی نامعلوم است ، احتمال می رود که در منتهی‌الیه شمال شرقی خراسان زاد و ولد کند ولی این امر نیاز به بررسی دارد .
گنجشک بلوچی


انگلیسی : Sind Jungle Sparrow
فرانسوی : Moineau du Sind
لاتین : Passer pyrrhonotus
مشخصات ‌:

۱۲.۵ سانتی‌متر ؛ هر دو جنس گنجشک بلوچی خیلی به گنجشک معمولی شباهت دارند ولی به‌طور محسوسی از آن کوچکترند . تفاوت‌های گنجشک بلوچی نر با نر گنجشک معمولی ؛ عبارت است از تارک خاکستری کمرنگ‌تر ، سیاهی کنر روی چانه و گلو ، و رنگ خرمائی ( نه خاکستری ) قسمت پایین پشت و دمگاه . رفتار و صدایش شبیه گنجشک معمولی است ولی به اندازه آن اجتماعی نیست .
زیستگاه :

بوته‌زارها ، علف‌های بلند و بیشه‌های آکاسیا ، گز و معمولا در نزدیکی آب . لانه بزرگ و گنبد شکلی روی بوته یا درخت می سازد .
پراکندگی :

گنجشک بلوچی از جمله پرندگان بومی ایران و به تعداد کم در نقاط خاصی دیده می شود .
گنجشک درختی


انگلیسی : Tree Sparrow
فرانسوی : Moineau friquet
لاتین : passer montanus
مشخصات :

۱۳.۵ سانتی‌متر ؛ نر و ماده آن همشکل است و از نر گنشجک معمولی ، به وسیله لکه سیاه روی پوشپرهای گوش و تارک قهوه‌ای شکلاتی ( نه خاکستری ) مشخص می شود . دو خط بالی نسبتا واضح روی بال‌های آن دیده می‌ شود . گنشک درختی از گنجشک معمولی کوچکتر و باریک جثه‌تر و کمتر از آن اجتماعی‌ست .
زیستگاه :

بیش از گنجشک معمولی به مناطق روستایی بستگی نشان می دهد . در سوراخ درخت‌ها و در بعضی مناطق در خانه‌ها لانه می سازد .
پراکندگی :

گنجشک معمولی پرنده‌ای‌ست بومی ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است . از حوالی سمنان به بعد به سمت مشرق تا حد زیادی جانشین گنجشک معمولی می شود .
گنجشک رودخانه‌ای


انگلیسی : Dead Sea Sparrow
فرانسوی : Moineau de la Mer Morte
لاتین : passer moabiticus
مشخصات :

12 سانتی‌متر ؛ گنجشک رودخانه‌ای گنجشکی‌ست کوچک که نر آن تارک نخودی مایل به خاکستری ، چانه و گلوی سیاه با دو لکه زرد در طرفین گلو ، سطح پشتی قهوه‌ای مایل به خاکستری با رگه‌های سیاه فراوان و لکه بزرگ بلوطی روی پوشپرهای بال دارد . پرنده ماده شبیه ماده گنجشک معمولی ولی کوچکتر از آن است و در طرفین گلو دو لکه زرد دارد . رفتارش شبیه گنجشک معمولی است .
زیستگاه :

بوته‌زارها و بیشه‌های گز و پده و معمولا نزدیک به آب به ویژه بیشه ها و جنگل‌های حوالی رودخانه‌ها . لانه گنبدی شکل و خیلی بزرگش را روی درخت گز یا پده می سازد .
پراکندگی :

گنجشک رودخانه ای از جمله پرندگان بومی ایران و در خوزستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است ؛ به تعداد کم در سیستان زاد و ولد می‌کند .
گنجشک کویری


انگلیسی : Desert Sparrow
فرانسوی : Moineau blanc
لاتین : Passer simplex
مشخصات :

13 سانتی‌متر ؛ یک گنجشک خاکستری مایل به خاکی خیلی کمرنگ که فقط مخصوص کویر است . پرنده نر نقاب صورت ، چانه و گلوی سیاه دارد و روی پوشپرهای بال ، شاهپرهای ثانوی داخلی و دم آن رنگ سیاه به‌چشم می خورد . گنجشک کویری ماده یکدست قهوه‌ای خاکی کمرنگ است .
زیستگاه :

بوته‌زارها و بیشه‌های گز در نواحی بیابانی . همچنین بیابان‌های ماسه‌ای وسیع با بوته‌های کم . در سوراخ بین سنگ‌ها ، روی درخت نخل یا در زیر آشیانه کلاغ لانه می سازد .
پراکندگی :

وضعیت گنجشک کویری نامعلوم است . بنا بر گزارش Zarudny احتمال آن می رود که در دشت لوت زادوولد کند ، ولی اخیرا گزارشی مبنی بر مشاهده ، وضعیت پراکندگی و تعداد این پرنده در دست نیست .
گنجشک خاکی


انگلیسی : Pale Rock Sparrow
فرنسوی : Moineau soulcie pale
لاتین : Petronia brachydactyla
مشخصات :

14 سانتی‌متر ؛ نر و ماده گنجشک خاکی همشکل است . گنجشکی‌ست سراسر یکرنگ که هیچ نشانه مشخصی ندارد . پر و بالش تماما قهوه‌ای خاکی و بدون خط و رگه ، که بال‌ها و دمش پررنگ‌تر ، و گلو و شکم آن کمرنگ‌تر است . دو خط بالی کمرنگ دارد و لکه‌های سفید نامشخصی در نوک شاهپرهای دمش دیده می شود . رفتارش شبیه گنجشک کوهی ولی از آن اجتماعی‌تر است .
زیستگاه :

دامنه‌های سنگی کم ارتفاع و نواحی خشک یا نیمه بیابانی سنگلاخ با گیاهان کم پراکنده .
پراکندگی :

گنجشک خاکی از جمله پرندگانی‌ست که در فصل زمستان از پراکندگی نسبتا زیادی برخوردار است .
گنجشک گلو زرد


انگلیسی : Yellow-throated Sparrow
فرانسوی : Moineau soulcia a gorge jaune
لاتین : Petronia xanthocollis
مشخصات :

۱۲.۵ سانتی‌متر ؛ نر و ماده همشکل . گنجشک گلو زرد گنجشکی است کوچک به رنگ قهوه‌ای مایل به خاکستری با یک لکه زرد مشخص در روی گلو ، دو خط بالی تقریبا سفید و لکه بزرگ بلوطی روی پوشپرهای بال . دمش قهوه‌ای است و منقاری سیاه رنگ دارد . جز در فصل زاد و ولد پرنده‌ای است اجتماعی .
زیستگاه :

فضاهای باز با بوته‌ها و درختان پراکنده ، نخلستان‌ها ، کشتزارها و باغها . در سوراخ دیوار یا درخت لانه می‌سازد .
پراکندگی :

گنجشک گلو زرد از جمله پرندگانی‌ست که در فصل تابستان از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
گنجشک کوهی


انگلیسی : Rock Sparrow
فرانسوی : Moineau soulcia
لاتین : Petronia petronia
مشخصات :

15 سانتی‌متر ؛ نر و ماده همشکل . گنجشک کوهی پرنده‌ای است کمرنگ ، خپله و دم کوتاه . وسط تارک آن قهوه‌ای مایل به خاکستری ، طرفین تارک و گونه‌هایش قهوه‌ای پررنگ است و ابروی پهن و درازی دارد که تا پس گردنش امتداد می یابد . لکه‌های سفید نوک شاهپرهای دم آن بخصوص در پرواز مشخص است . سطح شکمی آن لکه‌لکه قهوه‌ای کمرنگ می باشد . روی گلویش لکه زرد کمرنگی دارد که فقط وقتی سرش را بالا می گیرد ، آنهم از نزدیک ، دیده می شود . گنجشک کوهی نابالغ کمرنگ‌تر است و لکه زرد گلو را ندارد . گنجشک کوهی پرنده‌ای بسیار فعال است و اغلب به سرعت و چابکی در میان سنگ‌ها می دود .
زیستگاه :

دامنه‌های مرتفع و صخره‌های کوهستان‌ها ، زمین‌های سنگلاخ ، خرابه‌ها و امثال آن . همچنین در بستر رودخانه‌های خشک و زمین‌های زراعتی ، گاهی در جاهای درخت‌دار و به ندرت در مناطق مسکونی دیده می‌شود . در شکاف سنگ‌ها و تنه درختان لانه می سازد .
پراکندگی :

گنجشک کوهی از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار است .
گنجشک برفی


انگلیسی : Snow Finch
فرانسوی : Niverolle des neiges
انگلیسی : Montifringilla nivalis
مشخصات :

۱۷.۵ سانتی‌متر ؛ نر و ماده همشکل . پرنده‌ای است کوهستانی با سر خاکستری و گلوی سیاه که سطح پشتی قهوه‌ای شکلاتی و سطح شکمی سفید کرمی دارد . بال‌هایش به‌طور عمده سفید و شاهپرهای نخستین آن سیاه است . دمی سفید دارد با شاهپرهای وسطی و حاشیه انتهائی سیاه که در پرواز بهتر نمایان است . گنجشک برفی ماده و گنجشک برفی نابالغ تیره‌ترند و سفیدی بال‌ها و دمشان کمتر می باشد . منقار این پرنده در بهار تقریبا سیاه و در زمستان زرد است . پرنده نابالغ منقاری زردرنگ دارد . به حالت قائم می نشیند و دمش را تکان می‌دهد .
زیستگاه :

قله برهنه کوه‌ها ، در ارتفاع بیش از 2000 متر ، و زمستان‌ها در ارتفاع کمتر . گاهی در اطراف پناهگاه‌های کوهنوردی و یا کلبه‌های کوهستانی دیده می‌شوند . در شکاف سنگ‌ها دیوارها و غیره لانه می‌سازد .
پراکندگی :

گنجشک برفی از جمله پرندگان بومی ایران ؛ و در گذشته نه‌چندان دور از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده است و اما در حال حاضر اطلاع دقیق و مستندی از وضعیت ، تعداد و پراکندگی آن در دست نیست .
خانواده مرغـابي
اردك هاي ماهي خور
Saw-bills

منقاري باريك ، دراز با كناره‌هاي مضرس دارند كه براي گرفتن ماهي‌ها مناسب است. معمولا در آب غوطه مي زنند و شنا مي كنند ، بدني باريك دارند و بيشتر به غواص‌ها شبيه هستند تا به اردك‌ها . مانند اردك‌هاي غواص قبل از برخاستن از سطح آب ، تا مسافتي روي آب پا مي زنند . در پرواز بدن‌ آنها كشيده و دراز به نظر مي آيد زيرا در اين حالت منقار ، سر ، گردن و بدن در يك امتداد قرار مي گيرد . نر و ماده آنها همشكل نيستند ؛ روي زمين يا در سوراخ‌ها آشيانه مي سازند .
مرگوس سفيد


انگليسي : Smew
فرانسوي : Harle piette
لاتين : Mergus Albellus
مشخصات :

40 سانتي‌متر ؛ مرگوس سفید بيش از ديگر مرگوس‌ها به اردك‌ها شبيه است ولي خيلي كوچك‌تر و منقارش كوتاه‌تر از آنها است . مرگوس نــر به نظر سفيد يكدست مي آيد ، با لكه‌هاي مشخص سياه در ناحيه چشم .
از نزديك كاكل خوابيده و سياه و سفيد و خط‌هاي باريك و سياه ناحيه سينه و روي شانه‌هايش قابل تشخيص است . پهلوهايش خاكستري كمرنگ و پشتش سياه است ، در پرواز ، سطح پشتي تيره و طرح مشخص سياه و سفيد بال آن جلب توجه مي كند . در دوران تولك قسمت‌هاي سفيد بال نــر بزرگتر از سفيدي بال مرگوس ماده است . مرگوس ماده كوچك‌تر و خاكستري‌رنگ‌تر است با تارك و نيم‌كاكلي بلوطي رنگ ، گونه‌ها و گلوي سفيد . قسمت سفيد‌رنگ بال در پرنده نابالغ مايل به قهوه‌اي است . ( رجوع شود به ماده اردك تاجدار و اسكوتر سياه كه آنها هم سر قهوه‌اي و سفيد دارند )
زيستگاه :

درياچه‌ها ، آبگيرها و رودخانه ها . گاهي نيز در خورها و امتداد ساحل ديده مي شوند .
پراكندگي :

در گذشته مرگوس سفید در فصل زمستان‌ از پراکندگی نسبتا فراوانی برخوردار بوده و به طور کلی از نظر زيستي تعداد این گونه مهاجر ؛ در زمستان‌ها سخت بيشتر بوده ؛ و اما به دلايل كاهش محدوده زيستي و مامن اينگونه پرندگان تعداد آنها به شدت رو به كاهش نهاده است . البته در سال‌هاي اخير به‌طور اتفاقي در ناحيه مركزي فارس نیز ديده شده است .
مرگوس كاكلي


انگليسي : Red-######ed merganser
فرانسوي : Harle huppe
لاتين : Mergus Serrator
مشخصات :

57 سانتي‌متر ؛ از " كله‌سبز " كوچك‌تر است ، با بدني باريك و كشيده ، منقار قرمز خيلي باريك و پاهاي قرمز ، كاكل افشان و دوشاخه ، آنرا از مرگوس بزرگ متمايز مي سازد . سر سياه مايل به سبز آن از نوارهاي سينه‌اي بلوطي رنگش با يك طوق گردني سفيد و پهن جدا مي شود . پهلوهايش خاكستري است و طرح بالش شباهت به مرگوس بزرگ دارد ، ولي دو خط باريك سياه روي آينه بالي آن ديده مي شود . مرگوس کاکلی ماده ؛ از ماده مرگوس بزرگ كه خيلي شبيه به آن است به وسيله سطح پشتي خاكستري مايل به قهوه‌اي ، سفيدي چانه و كاكل افراشته‌تر ، سر تيره‌تر كه با سفيدي گردن آميخته است مشخص مي شود .
بيش از مرگوس بزرگ به دريا بستگي نشان مي دهد ( رجوع شود به مرگوس بزرگ )
زيستگاه :

به‌طور كلي اين پرنده دريازي است . زمستان‌ها معمولا در خورها و در دريا ديده مي شود و به ندرت در آبهاي شيرين يافت مي شود .
پراكندگي :

در گذشته نچندان دور مرگوس كاكلي ، زمستان ها به طور فراوان ديده مي شده ولی در حال حاضر اطلاع دقیق و مستندی مبنی بر وضعیت تعداد و پراکندگی آن در دست نیست ، به حالت سرگردان در ناحيه مركزي فارس ديده شده است .
مرگوس بزرگ


انگليسي : Goosander
فرانسوي : Harle bievre
لاتين : Mergus merganser
مشخصات :

65 سانتي‌متر ؛ بدني كشيده و خوش‌تركيب دارد . از " كله سبز " بزرگتر و طول بدنش بيشتر است ، منقار خيلي باريك و پاهاي قرمز دارد . در پرنده نــر ، سر به رنگ سياه مايل به سبز براق ، سينه و سطح شكمي سفيد مايل به صورتي و سطح پشتي سياه‌رنگ دارد . در پرواز از روي سفيدي بدن و بال‌ها و سياهي سر و شاهپرهاي نخستين به آساني تشخيص داده مي شود ، از مرگوس كاكلي كه كوچكتر و تيره‌تر است به‌وسيله سينه ، پهلوها و سطح شكمي سفيد يكدست و نداشتن كاكل افشان مشخص مي شود . پرنده ماده با سر بلوطي رنگ و كاكل دار ، سطح پشتي و پهلوهاي خاكستري مايل به آبي ، سطح شكمي سفيد و اينه بالي سفيد و مربع شكل ، شباهت زيادي به ماده مرگوس كاكلي دارد ، با اين تفاوت كه رنگ بلوطي سر و گردن با سفيدي سينه و رنگ خاكستري پشت حد مشخصي دارد . مرگوس بزرگ در حال پرواز بدنش بيش از حد معمول كشيده بنظر مي رسد .
زيستگاه :

سواحل دريا ، درياچه‌ها ، آبگيرها و رودخانه‌هايي كه حاشيه پر درخت دارند .
پراكندگي :

مرگوس بزرگ از جمله پرندگانی است که زمستان‌ها به تعداد كم ديده مي شود .
اردك سر سفيد


انگليسي : White-headed duck
فرانسوي : Erismature a tete blanche
لاتين : Oxyura leucocephala
مشخصات :

45 سانتي‌متر ؛ اردك سر سفيد با سر بزرگ ، بدن فربه و دم دراز نوك تيز و سيخ كه اغلب به منظور نشان‌دادن پوشپرهاي زير دم آن را به حالت عمودي نگاهميدارد ، مشخص مي شود . پرنده نــر سفيد و مشخص با تارك سياه و باريك ، گردن سياه و بدن قهوه‌اي رنگ دارد . منقارش در قاعده برآمده است و در فصل جفتگيري رنگ آبي كمرنگ و درخشاني پيدا مي كند . ماده و نابالغ اردك سر سفيد به طور كلي قهوه‌اي تيره‌اند ، جز ناحيه گونه‌ها كه كرم رنگ است و يك نوار قهوه‌اي روي آن ديده مي شود . رفتارش شبيه كشيم‌ها است . پروازش سريع و توام با صداي خاصي مي باشد ، معمولا نزديك به سطح آب پرواز مي كند و در اين حالت با سر بزرگ ، بدن فربه ، بال‌هاي كوچك و تيره رنگ و دم دراز نوك‌تيز مشخص مي شود . اردك دم دراز و فيلوش در مقايسه با اردك سر سفيد دمي بلند و قابل انعطاف ، سر كوچكتر و گردني باريك‌تر دارند .
زيستگاه :

مرداب‌هاي نيمه شور و نيزارهاي دور از دريا . در نيزارها و در بين گياهان نزديك به آب آشيانه مي سازد .
پراكندگي :

در گذشته ، اردك سر سفيد به تعداد خيلي كم ديده مي شده است ، امكان آن مي رفته كه اين پرنده زيبا در فارس و سيستان زادوولد كند . اردك سرسفيد پرنده ای است که به ايران مهاجرت مي‌كند و در برخي از تالاب‌هاي كشور نظير قوري‌گل تخم مي‌گذارد. در واقع ايران شرقي‌ترين منطقه پراكنش اين پرنده است.
اردك سرسفيد را گونه‌اي به نام اردك سرخ تهديد مي‌كند . در واقع اردك سرخ بومي آمريكاي شمالي است كه براي نگهداري در باغ پرندگان به انگلستان منتقل شد ،10 قطعه از اين پرندگان فرار كردند و در مدت كوتاهي جمعيتشان به طرز شگفت‌آوري افزايش يافت. مهمترين تهديد جمعيت اردك‌هاي سرسفيد، توليد مثل با اردك‌هاي سرخ است، پرندگان دورگه حاصل از اين جفتگيري قدرت توليد مثل دارند و بيم آن مي‌رود پس از مدت كوتاهي اردك سرسفيد خالصي وجود نداشته باشد. برنامه‌هايي پر هزينه براي نجات نسل اردك سرسفيد که از گونه های با ارزش اروپايي ست مورد اجرا گذاشته شده كه موفقيت‌آميز نيز بوده است. خوشبختانه هنوز در ايران اردك سرخ مشاهده نشده است.
ادامه دارد ...



1 تشکر با چوق از این پست از Ramana به میزان 100 چوق تشکر شده است . دلیل : پست مفید
Ramana آفلاین است   پاسخ به نقل قول چوق/پاداش
پاسخ

به اشتراک بگذارید

برچسب ها
همه, پرندگان, ایران


كاربران در حال ديدن تاپیک: 1 (0 عضو و 1 مهمان)
 
ابزارهای موضوع جستجو این تاپیک
جستجو این تاپیک:

جستجوی پیشرفته
حالت نمایش

مجوزهای ارسال و ویرایش
شما نمیتوانید موضوع جدید ارسال کنید
شما نمیتوانید به پست ها پاسخ دهید
شما نمیتوانید فایل پیوست ضمیمه کنید
شما نمیتوانید ارسال های خود را ویرایش کنید

BB code : فعال
شکلکها : فعال
[IMG] : فعال
HTML : غیر فعال
Trackbacks are فعال
Pingbacks are فعال
Refbacks are فعال

خط مشی بانک مرکزی
جهت ارسال تاپیک جدید: 100 چوق
جهت ارسال پست: 50 چوق
به ازای هر کارکتر در پست : 1 چوق


زمان محلی شما با تنظیم GMT +3.5 هم اکنون 06:57 AM میباشد.

Powered by vBulletin .
Copyright © 2018 vBulletin Solutions, Inc. All rights reserved.